Кіріспе

Fokker C. V – голландтық Fokker компаниясы жасаған жеңіл барлау және бомбалауға арналған екі қанатты ұшақ. Оны Энтони Фоккер жобалаған, ал сериялық өндіріс 1924 жылы Амстердамдағы Fokker зауытында басталды.

Даму

C. V. 1920-шы жылдардың басында Энтони Фокер құрастырған. Ұшақ екі орындық барлау және бомбалау ұшағы ретінде жоспарланған. 1924 жылы көпшілік назарына ұсынылған кезде, ол әртүрлі нұсқаларда өндірілді; тапсырыс беруші бес түрлі қанат конструкциясынан (қанаттың ұзындығымен ерекшеленетін) таңдауға мүмкіндік алды. Радиалды қозғалтқыштармен жабдықталған ұшақтың қону шассисі дөңгелектерден понтонға алмастырылатын болды. Ұшақ Фокер үшін экспорттық сәттілікке жеткізді, ол Боливия, Қытай, Дания, Финляндия, Венгрия, Италия, Жапония, Нидерланды, Норвегия, Швейцария, Кеңес Одағы және АҚШ елдерінде сатылды және/немесе лицензия бойынша өндірілді. Швеция екі түрлі нұсқаны сатып алып, оларды барлау нұсқасы S 6 және күрес нұсқасы J 3 өндірісі үшін үлгі ретінде пайдаланды.

Финляндия

Фин әуе күштері C. V D және C. V E-ді де пайдаланды. 1927 жылы бір C. V E сатып алынды, 20 қыркүйекте жеткізілді, ал 1934 жылы 17 наурызда тағы 13 сатып алынды, олар 1935 жылдың қысында келді. Қысқы соғыс кезінде Швеция тағы үш C. V E-ді сыйға берді. Норвегиялық науқанның соңғы кезеңінде Норвегиядан Финляндияға екі C. V D ұшағы ұшырылды. Олар тұтқындалып, Фин әуе күштеріне (ФӘК) тапсырылды. Ұшақтар 1927 жылдың 20 қыркүйегінен 1945 жылдың 14 ақпанына дейін барлау және жеңіл бомбалаушы ұшақтары ретінде қолданылды. Қысқы соғыс кезінде фин C. V ұшақтары 151 барлау және мазалау бомбалау миссиясын орындады, ешқандай шығынсыз. Соғыстың жалғасуы кезінде C. V ұшақтары белгісіз саны миссияларды орындады және бір ұшақ жоғалды.

Түрі Сан Ескермелер
C. V E 1 Bristol Jupiter қозғалтқышы; FO 39
C. V E 13 Pegasus қозғалтқышы; FO 65-тен -77-ге дейін
C. V E 3 Күкірт қозғалтқышы, Швециядан сыйлық; FO 19, −23 & 80
C. V D 2 Panther қозғалтқышы, Норвегия ұшақтарының тұтқындалуы; FO 65 & 66

Италия

C. VE 1927 жылы Италияда OFM (Officine Ferroviarie Meridionali, кейін IMAM) компаниясы лицензия бойынша Romeo Ro.1 ретінде құрастырылды. Ол Regio Esercito (Италия армиясы) авиация корпусы тарапынан бақылау және жер шабуылына арналған ұшақ ретінде пайдаланылды. Азаматтық нарықта жақсы қабылданып, Air Marshal Итало Балбо тарапынан Breda A.7 және Ansaldo A.120 ұшақтарынан артық деп танылды. 1927 жылы Итальяндық Ливиядағы жергілікті көтерілісшілерге қарсы қолданысқа енгізілді. Ол барлау және жеңіл шабуыл міндеттерін орындау үшін де қолданылды. Ұшақ үш орындық нұсқаға немесе екі пулеметі бар жеңіл шабуыл ұшағына, немесе қосымша жанармай багімен ұшу ұзақтығын бес сағаттан он екі сағатқа дейін ұзартуға мүмкіндік беретін, өте ұзақ қашықтыққа ұшатын ұшаққа айналдырылатын болды. Соңғы нұсқада 321 кВт (430 а.к.) емес, 410 кВт (550 а.к.) қуаттылықтағы қозғалтқыш орнатылды және 1934 жылға дейін барлығы 456 данасы өндірілді. Бірақ ол 1930 жылдардың ортасындағы стандарттарға сәйкес ескіріп, тым баяу болды. Бұл әскери бақылау ұшағы болғанымен, өте қуатты қозғалтқышы мен жоғары көрсеткіштеріне ие болды. 1933 жылы Италия армиясына қарасты 40 эскадрилья болды, әрқайсысында жеті ұшақтан, ал Ro.1 238 данасы негізгі әуе күштерін құрады. Екінші итальяндық-абиссиниялық соғыста ең көп саны бар итальяндық ұшақ осы модель болды.

Норвегия

Норвегия әскери әуе қызметі алғашқы бес C. VE ұшағын 1926 жылы сатып алды. Fokker компаниясымен жасалған бастапқы келісім-шартқа лицензиялық өндіріс құқығы кірді, және 1929–1931 жылдар аралығында NoAAS-тің Кьеллердегі ұшақ зауытында 15 C. VE ұшағы жасалды. C. VE ұшақтарының өндірісі аяқталғаннан кейін, 1932 және 1939 жылдар аралығында тағы 28 C. VD ұшағы өндірілді. Барлығы NoAAS 48 Fokker C.V ұшағын пайдаланды, оның 43-і Норвегияда лицензия бойынша жасалды. 1940 жылдың 9 сәуірінде немістер Норвегияға басып кірген кезде, 42 Fokker C.V ұшағы әлі де Норвегия қызметінде болды. C.V ұшақтары елдің әртүрлі аймақтарындағы бірнеше әуе базаларында орналасқан және көбінесе барлау және жеңіл бомбалаушы ұшақтары ретінде қолданылды. Ұшақтар ескі болғанымен, 1940 жылдың сәуір-маусым айларындағы Норвегия кампаниясында бомбалаушылар ретінде кең және табысты қызмет етті, Нарвик майданындағы Норвегиялық жер күштеріне көмектесті.

Нидерланды

Бұл тип Luchtvaartafdeeling (соғыс алдындағы әуе күштері), MLD (теңіз әуе қызметі) және KNIL ML тарапынан қолданылды. 1926-1934 жылдар аралығында Luchtvaartafdeling үшін бірнеше партияда 67 дана өндірілді. 1940 жылғы 10 мамырда Нидерландыға неміс шабуылы кезінде 28 ұшақ әлі де қолданыста болды. Олар "жер бетіне жақын" (HuBoBe) (үй, ағаш, жануар деген мағына беретін "huisje boompje beestje" сөзінің қысқартылған түрі, ұшу биіктігін көрсетеді) әдісін қолданып, барлау және бомбалау миссияларында табысты қолданылды. Шамамен жиірмеге жуық ұшақ оқушыларды даярлау және қосалқы жұмыстар үшін, сондай-ақ сақтауға және жөндеуге жіберілді.

Швеция

1927 жылы швед әуе күштері екі C. VD (J 3) және екі C. VE (S 6) сатып алды, олар CVM компаниясының Мальмен қаласындағы лицензиялық өндіріс үшін үлгі ретінде пайдаланылды. 1928 жылы төрт ұшақ Швецияға жеткізілді. Олар сәтті сынақтан өтті, содан кейін лицензиялық өндіріс туралы келісім жасалды және тағы төрт C. V. E және алты C. V. D сатып алынды, соңғысы J 3A деп аталды. CVM-ден тапсырыс берілген жеті C. VD, 1929 жылы осы типтің истребитель ретінде жарамсыз екені анықталғандықтан, C. VE ретінде салынды, бірақ олар J 3B деп белгіленді. 1931 жылы J 3B S 6 деп қайта аталды, ал J 3 және J 3A S 6A деп аталды. CVM 1929 және 1932 жылдар аралығында 17 S 6 өндірді. Олардың кейбіреулері поплавоктармен жабдықталды және S 6H деп белгіленді. 1945 жылы швед әуе күштері үш S 6 ұшағын Svensk Flygtjänst компаниясына орман үстінен жұмыс істеу үшін сатты. 1947 жылы тағы екеуі Skåneflyg компаниясына сатылды. Олардың біреуі сақталған және оны Швеция әуе күштері мұражайында көруге болады. 1928 жылы лейтенант Эйнар Лундборг S 6B ұшағымен итальяндық генерал Умберто Нобилені құтқарып алды.

Германия

Данияны басып алған кезде немістер бірнеше даниялық Fokker C.V.E ұшақтарын тартып алды. Осы ұшақтардың бір бөлігі 1944 жылы Рахкладағы эстондық еріктілер құрамындағы Nachtschlachtgruppe 11 (Түнгі жер шабуылы 11-ші тобы) тарапынан пайдаланылды. NSGr. 11 өздерінің C.V.E ұшақтарын Шығыс майданында ресейлік фронтқа қарсы бұзушылық мақсатында түнгі бомбалау шабуылдары үшін қолданды. Бұл операциялар кеңес жеңіл ұшақтарының, мысалы Po-2 бипландарының түнгі операцияларына жауап ретінде жүзеге асырылды. 1944 жылдың қазанында NSGr. 11-дің екі C.V.E ұшағы төрт эстондық дезертирмен Швецияға ұшырылды, ал олардың біреуі 1947 жылы шведтер тарапынан даниялықтарға қайтарылды.