Кіріспе

Костюшко – 1915 жылы Шотландияда салынған, екі дүниежүзілік соғыста да әскери кеме ретінде пайдаланылған, соғыстар арасында мұхиттық лайнер болған, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қоныс аударғандарды тасымалдаған жолаушылар пароходы. 1950 жылы Англияда металлға тапсырылды. 35 жылдық тарихында кеме Ұлыбритания, Латвия және Польшаның сауда флотында тіркелген. Ол Czaritza деген атпен салынған, кейіннен Lituania, Kościuszko, Gdynia және Empire Helford атауларын алған. Костюшко деген ат әскери қолбасшы, мемлекет қайраткері және Польшаның ұлттық батыры Тадеуш Костюшкоға (1746 – 1817) сілтеме жасайды.

Құрылыс

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын "Русская американская линия" компаниясы Нью-Йорк пен Архангельск арасында 1000 жолаушыға дейін тасымалдауға арналған океандық лайнер ретінде кемені тапсырыс берді. Барклей, Керл және Ко. Гласгоу қаласында 1914 жылы кеменің қаңқасын жасады, 1915 жылдың 14 ақпанында оны "Царица" деп баптысты және мамыр айында аяқтады. Оның құрылыс нөмірі 512 болды. 1938 жылы кемеге сымсыз бағыт табу навигациялық құралдары орнатылды. 1935 және 1936 жылдары жаңа моторлы кемелердің жеткізілуі Костюшконы трансатлантикалық қызметтен ығыстырды. Ол 1935 жылы Констанца – Хайфа бағытында, ал 1936 жылдың қазанында Оңтүстік Америкаға бағыттарды бастады. 1939 жылы кішкентай моторлы кемелердің жеткізілуі Костюшконы қажетсіз деп таныстырды, сондықтан 1939 жылдың басында Гдыня Америка желісі оны қызметтен шығарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Польша Әскери-теңіз күштері «Костюшконы» реквизициялап, Польшаға шабуыл жасамас бұрын Ұлыбританиядағы Дартмутқа эвакуациялады. 1939 жылдың 10 қарашасында ол ORP Gdynia болып қайта тіркелді. Бастапқыда ол әскер тасымалдау кемесі болды, бірақ теңізде қызмет етуге қолайсыз деп танылды және Ұлыбританияда базалық кеме ретінде пайдаланылды. Онда асхана, госпиталь, теңізшілердің кіші офицерлер мектебі және басқа да бірнеше кеңселер орналасқан. Теңіз қызметінде кемеде, басқалармен қатар, Уинстон Черчилль мен король Георг VI да болды. 25 қыркүйекте Норфолк графтығындағы Денвер қаласына жасалған неміс авиашабуылы кезінде екі авиабомба тиді, бірақ экипаждың шапшаң әрекеттері кеменің өртенуіне жол бермеді. 1941 жылдың 30 маусымында ол қызметтен босатылып, «Гдыня Америка желісіне» қайтарылды және «Костюшко» деген есімін алды. Ол британдық «Лампорт және Холт» желісінің басқаруына берілді, бірақ экипажының құрамында «Лампорт және Холт» байланыс офицерінен басқа барлығы поляктар болды. Ол Үнді мұхиты мен Малайяда әскер тасымалдау кемесі ретінде қызмет етті. Жапондық ұшақтар оған бірнеше рет шабуыл жасады. 1943 жылы торпеда тиді, бірақ жарылмады. Ол Жерорта теңізіне ауыстырылып, Сицилияға одақтас әскерлердің шабуылына қатысты. Содан кейін ол Үнді мұхитына қайта оралды, бұл жолы Біріккен теңіз билігінің құрамында.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

1945 жылы Ұлыбритания «Батори» кемесін Польшаға қайтарды, бірақ «Костюшко» мен тағы бір «Гдиния Америка желісі» кемесі «Пуласки» экипаждары қайта оралудан бас тартты. Екі кеменің де барлық экипаж мүшелері Ұлыбританияның келісімшарттарына қол қойды және кемелер «Гдиния Америка желісінен» Ұлыбританияның Соғыс көлігі министрлігіне берілді, ол оларды Лампорт пен Холттың басқаруында қалдырды. «Костюшконың» тіркеу порты Гдыниядан Лондонға ауыстырылды. Оның шақыру белгісі GLSW деп өзгертілді және оған Ұлыбританияның ресми нөмірі 142335 берілді. 1946 жылдың сәуір айында «Костюшко» кемесі «Empire Helford» деп аталды және Лампорт пен Холтқа сатылды. Ол әскерлерді және орын аударылған адамдарды тасымалдауды жалғастырды. 1949 жылы ол қызметтен алынып, 1950 жылдың 2 мамырында Нортумберлендтегі Блайтқа металлға тапсырылды.