Кіріспе

Аушвицтегі нацистік СС дәрігері (1906–1983)

Хорст Шуманн (1 мамыр 1906 – 5 мамыр 1983) – СС штурмбаннфюрері (майор) және дәрігер. Ол Аушвицте стерилизация және кастрация эксперименттерін жүргізді, әсіресе еврейлерді рентген сәулесі арқылы жаппай стерилизациялауға қызығушылық танытты.

Ерте өмір

Шуман 1906 жылғы 1 мамырда Галле-ан-дер-Зале қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Пол Шуман да дәрігер болған. 1930 жылы ол нацистік партияға қосылды, ал 1932 жылы – штурмдық бөлімге (Sturmabteilung). 1933 жылы «Иодтың сіңірілу мәселесі және т.б. йод ванналарының емдік әсері» («Frage der Jodresorption und der therapeutischen Wirkung sog. Jodbäder») тақырыбында диссертация қорғап, медицина ғылымының кандидаты атағын алды. Ол Галле университетінің хирургиялық клиникасында көмекші дәрігер болып еңбек жолын бастады.

Нацистік дәрігер

1934 жылдан бастап Шуман Халле қаласындағы Халық денсаулығы сақтау басқармасында жұмыс істеді. 1939 жылы ол әскери-әуе күштеріне дәрігер ретінде алынды. Гитлер кеңсесінде доктор Виктор Бракпен кездескеннен кейін, 1939 жылдың қазан айының басында ол "Т4 әрекеті" эвтаназия бағдарламасына қатысты. 1940 жылдың қаңтар айында Шуман Вюртембергтегі Графенек эвтаназия орталығының басшысы болып тағайындалды, онда психикалық аурулар бірінші газ камерасында көміртек газымен уландырылды. 1940 жылдың жазында ол Сонненштейн эвтаназия орталығына жіберілді. Шуман сондай-ақ "14f13" әрекеті деп аталатын дәрігерлер комиссиясына кірді, ол Аушвиц, Бухенвальд, Дахау, Флоссенбург, Гросс-Розен, Маутхаузен, Нойенгамме және Нидерханген концлагерьлерінен әлсіз және ауру тұтқындарды эвтаназиялық өлтіру орталықтарына жеткізді.

Аушвиц

1941 жылдың 28 шілдесінде Шуман Освенцимге келді. Ол 1942 жылы рентген стансасын орнатқан әйелдер ауруханасының 30-шы блогында жұмыс істеді. Бұл жерде ерлер мен әйелдерді бірнеше минут бойы екі рентген аппаратының арасына қайта-қайта қойып, жыныс мүшелеріне бағытталған сәулелермен күштеп стерильдеді. Көптеген адамдар қатты азаптан кейін қайтыс болды немесе радиациялық күйіктер салдарынан жұмысқа жарамсыз болып, бірден газ камерасына жіберілді. Шуман өзіне сыналысқа жарамды адамдарды өзі таңдады. Олар әрқашан жас, дені сау, сұлу еврей ерлер, әйелдер мен қыздар болды, кейін олар қарт адамдардай көрінді. Сәулеленген дене бөліктерінде ауыр күйіктер мен іріңдеу (яғни, ішек суы) пайда болды. Содан кейін ерлердің мүшелері мен әйелдердің жұмыртқалықтары хирургиялық жолмен алынып, Бреслауға гистопатологиялық сараптамаға жіберілді. Шуманның радиацияның тиімділігін тексеру үшін жүргізген бақылау тексерулерінің бірі – сперма тексеруі болды: құрбанның тіке ішегіне резеңке шлангпен жабылған таяқ енгізіліп, эякуляцияға дейін бездер ынталандырылды, содан кейін сперманы тексеруге алды. Екі түрлі сынама да сараптама үшін Бреслау университетіне (қазіргі Вроцлав) жіберілді. Шуман Освенцимнің негізгі лагеріндегі 10-шы блоктан бірнеше әйелді таңдады. Осы блокқа адамдық тәжірибелер үшін еврей әйелдері қамалды. Әйелдердегі радиацияны бақылау үшін тұтқын дәрігерлер (д-р Максимилиан Самуэль, д-р Владислав Деринг) жұмыртқалық безді алып тастауға мәжбүр болды. Шуман сонымен қатар тиф жұқпасын зерттеу үшін адамдарға тифпен ауырған науқастардың қанын инъекциялап, кейін жаңадан жұқтырғандарды емдеуге тырысты. 1944 жылдың қыркүйегінде Шуман Освенцимнен кетіп, Саксониядағы Сонненштейн клиникасына тағайындалды, ол бұрын әскери госпитальға айналдырылған еді.

Соғыстан кейінгі медициналық мансап

Батыс майданында әскери дәрігер болып қызмет етіп жүргенде, ол 1945 жылдың қаңтар айында американдықтар тарапынан тұтқынға алынды. 1945 жылдың қазан айында тұтқыннан босатылды. 1946 жылдың сәуір айында Гладбек қаласында спорт дәрігері болып жұмысқа орналасты. 1951 жылы аңшылық мылтыққа лицензия алуға берген өтініші оның кім екенін аңғартты, сол себепті ГДР оны тұтқындауға ордер берді. Өзінің айтуынша, Шуман үш жыл кемеде дәрігер болып жұмыс істеген, ал неміс паспорты болмағандықтан, 1954 жылы Жапонияда оны алуға өтініш беріп, өз атымен алған. Содан кейін Шуман қашып, бірінші Мысырға, кейін Суданның Хартум қаласына барып, аурухана басшысы болып жұмыс істеді. 1962 жылы Аушвицтен аман қалған бір адам оны танығаннан кейін Суданнан қашуға мәжбүр болды. Одан кейін ол Ганаға барды, онда мемлекет басшысы Кваме Нкрума оны қорғады, ол биліктен құлатылғанға дейін.

Түрмеге қамау және өлім

1966 жылы Шуман Ганадан Батыс Германияға экстрадицияланды, онда оған қарсы сот 1970 жылдың 23 қыркүйегінде Франкфуртта басталды. 30 мың еврейді өлтіргені айыпталған Шуман 80 мың еврейді өлтіргенін мойындап, "Менде нақты сандар жоқ" деді. Дегенмен, Шуман 1972 жылдың 29 шілдесінде жүрек ауруы мен денсаулығының нашарлауына байланысты түрмеден босатылды. Ол 1983 жылдың 5 мамырында, босатылғаннан кейін 11 жыл өткен соң қайтыс болды. Роберт Джей Лифтонның айтуынша, "Шуман біз үшін өте маңызды, өйткені ол тікелей медициналық өлтіруге және Аушвицтегі ерекше қатыгез эксперименттерге белсенді қатысты, сонымен қатар ол қарапайым, бірақ жоғары дәрежеде нацистік идеологияға бой алған адам және дәрігер болды".