Кіріспе

Итальяндық канондық құқықшы Хугуччо (Пизалық Хуг, Угуччо) (шамамен 1140 – 1210 ж. шамасында) – итальяндық канондық құқықшы.

Өмірбаян

Хугуччо Болоньяда, мүмкін Гандольфтың басшылығымен оқыған, және сол қалада, шамасы, С.С. Наборе мен Феличе монастырымен байланысты мектепте канондық құқықтан сабақ берген. Ол 1190 жылы Феррара епископы болды деп есептеледі. Оның шәкірттерінің бірі – Лоттарио де Конти, кейін Папа Иннокентий III, ол оны жоғары бағалаған, мұны понтифик оған жүктеген маңызды істерден көруге болады, олардың іздері әлі де "Corpus Juris" (c. Coram, 34, X, I, 29) құралында сақталған. Иннокентий III-нің Хугуччиогоға жолдаған екі хаты Грегорий IX-тың Декреталдарына енгізілген (c. Quanto, 7, X, IV, 19; c. In quadam, 8, X, III, 41). Дегенмен, Иннокентий, Cum Marthae (X 3.41.16) декретін шығарған кезде Хугуччионың Евхаристия туралы көзқарастарымен толыққанды таныс болмаған болуы мүмкін. Ол Грацианның "Декретумына" "Сумма" еңбегін жазды, кейбіреулердің пікірінше 1187 жылы, ал басқаларының пікірінше 1190 жылдан кейін аяқталды, бұл сол заманғы ең толық және, мүмкін, ең беделді түсіндірме. Алайда, ол түсіндірмеде Грацианның Декретумының Causae бөлімінің xxiii-xxvi тарауларын, яғни Иоанн де Део толтырған бос орынды қалдырды. Хугуччо кеңінен танымал пікір бойынша, дінге бет бұрған папа ресми сот шешімі болмаса, өзінен-өзі шіркеу қызметінен айырылады деп тұжырымдады. Грацианның Декретумымен қатар Хугуччионың Суммасында диаконналар, әйелдер және гермафродиттер туралы пікірлер кездеседі (мысалы, Causa 27, quaestio 1, 23-тарау, ad v; Distinction 23, 25-тарау; Causa 33, quaestio 5, 13-тарау).

Қорытынды

1180-1190 жылдары жазылған Гратианның «Декретумы» туралы Хугуччоның «Суммасы» – мектеп идеяларының (әсіресе Руфинус пен Бисиньянолық Симонның ойлары), француз декреталистерінің тұжырымдарының, Александр III заманында қалыптасқан саяси тәжірибе мен рим құқығының синтезі болып табылады. Хугуччоның еңбегі – англо-нормандық мектепке ғана емес, сондай-ақ тікелей немесе жанама түрде барлық келесі канондық құқыққа (мысалы, «Per venerabilem» бұйрығы) және жалпы Еуропаның саяси және діни жағдайына әсер еткен бір қалыптасқан жағдайды құрайды. Шіркеудің тәуелсіздігін қорғаушы Хугуччо, папаны католик иерархиясының төбесіне қойды, бірақ шіркеу, оның пікірінше, сенушілердің жиынтығынан тұрды (өйткені шіркеу негізінен Мәсіхке, ал екінші деңгейде ғана Әулие Петірге негізделген); ол шіркеудің «кір мен дақсыз» болуы мүмкін екенін және қателікке ұшырамайтынын есептеді. Папа, егер оның діннен тайғаны (кардиналдар анықтаған жағдайда) анықталса, сотталуға жарамайды, себебі ол «христиандардың ең соңғысынан да төмен» болып саналады (бірақ діннен тайғаны ашық болуы керек); әйтпесе, папаның үкімі кеңестің үкімінен жоғары тұрады (сондай-ақ, егер шіркеудің барлық епископтары мен папаның арасында қайшылық туса, соңғысының пікірі басым болады). Шіркеу пен империя қарым-қатынасында Хугуччо Киелі Тақтың жақтасы болып көрінеді; сондықтан, жалпы қабылданған пікірге қарсы, ол дін қызметкерлерін феодалдық мәселелер бойынша әділетке шақыруға болмайтынын мәлімдеді. Дегенмен, ол императорға тәуелсіздік берді (және патшалар мен қалаларды бірдей деңгейге қойды), өйткені екі билік те Құдайдан келді: ол императордың заңдылығын сайлау арқылы алғанын және папаның тәж кигізуі оған «Германия королі» атағынан «император» атағына өтуге рұқсат бергенін ойлады. Папа императорды (қателігіне немесе жағдайына байланысты) биліктен шеттетуге құқылы, бірақ оның поддандылары мұны істей алмайды; алайда, императордың папаға қатысты осындай құқығы болмады (папа Адриан I-нің Карлға берген артықшылығы императорға ешқандай құқық бермеді), өйткені екі билік Құдайдан келгенімен (Мәсіх патша және діни қызметкер ретінде әрекет еткен) және империя папалықтан бұрын пайда болғанмен, рухани билік уақыттық биліктен жоғары тұрады және осы басымдық папаның уақыттық істерге (өлшеулі) араласуына мүмкіндік берді. Хугуччо сонымен қатар заңның көздері, келісімшарттар теориясы және неке мәселелерімен де қызығушылық танытты.

Грамматик Хугуччо

Югуччо канондық заңгер дәстүрлі түрде грамматик Югуччо Пизануспен (Пизалық Юг; итальянша Uguccione da Pisa) теңестірілген. Грамматиктің негізгі еңбегі – этимологиямен айналысатын Magnae Derivationes немесе Liber derivationum, ол Глостерлік Осберннің бұрынғы Derivationes еңбегіне негізделген. Бұл екі Югуччионың бір адам екендігі туралы тұжырым 1769 жылы итальяндық тарихшы Мауро Сарти жасаған қысқаша өмірбаянымен байланысты. Алайда, Вольфганг Мюллер бұл пікірге қарсы шықты. Биографиялық мәліметтер жеткіліксіз болғандықтан нақты айту қиын, бірақ Мюллер Феррара епископы болған канондық заңгердің Пизада туған грамматиктен ерекшеленуі керек деп санайды.