Кіріспе

Солтүстік Англиядағы бұрынғы бақылау мұнарасы
футбол командасы

Жаңа Брайтон мұнарасы – Англияның Чешир графтығындағы Уоллси қаласында (қазір Мерсисайд графтығының Вирал ауданында) орналасқан Нью Брайтон қаласындағы болат торынан жасалған бақылау мұнарасы. Оның биіктігі 567 фут (173 м) болды және 1898-1900 жылдар аралығында ашылған кезде Ұлыбританиядағы ең биік ғимарат еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ескере алмағандықтан және иелерінің қайта жаңартуға шамасы келмегендіктен, 1919 жылы мұнараны бөлшектеу басталды, ал металл металл терісі ретінде сатылды. Мұнараның іргесіндегі ғимарат, Мұнара би залы, 1969 жылы өрт салдарынан зардап шегуге дейін пайдаланыла берді. Мұнара үлкен аумақта орналасқан, онда қайық жүзу көлі, ойын-сауық паркі, бақтар және спорт алаңы болды. Спорт алаңында әртүрлі уақытта футбол командасы, жеңіл атлетика жолы және мотоциклдерге арналған жылдамдық жарыс жолы орналасқан. The Beatles Tower Ballroom-да 27 рет ойнады, бұл жақын жердегі Ливерпульдегі Cavern Club-тан басқа Ұлыбританиядағы кез келген орыннан көп.

Орналасқан жері

1830 жылы Джеймс Атертон Ливерпуль қаласының және портының қарсы жағындағы Уоллсидің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Рок Пойнттағы жердің көп бөлігін сатып алды. Ол оны Нью-Брайтон деп атады және оны туристік орын ретінде дамытуды ұйымдастырды. 1896 жылдың шілдесінде жаңа топ, «Нью-Брайтон мұнарасы және демалыс компаниясы» 300 000 фунт стерлингтік жарғылық капиталмен бұрын бұзылған Рок Пойнт үйінің жерін сатып алды. Олардың мақсаты – Блэкпул мұнарасымен бәсекелесетін бақылау мұнарасын салу және қалған аумақты «әсем» атмосфера құру үшін пайдалану еді. Мұнараның қазба жұмыстарын және іргетасын салуға Стокпорттан Уильям Клэфэмпен келісім шарт жасалды. Жер жұмысы 1896 жылдың 22 маусымында басталды, бұл Блэкпул мұнарасы аяқталғаннан кейін 5 жыл өткен соң болды. Дегенмен, бұл аумақ 1897 жылы қысқа мерзімге ашылған болатын. Нью-Брайтон мұнарасы Англиядағы ең биік ғимарат болды, оның биіктігі 567 фут (173 м), құны 120 000 фунт стерлинг. Басқа төртеуі мұнара құрылысынан құлап, жеке оқиғаларда қаза тапты. Ол өртті сөндіруге тырысып, ені 27 метр болатын қабырға бойымен жүріп, 90 фут (27 м) биіктіктен құлап кетті.

Қалқа ғимараты

Нью-Брайтон Тауэр өзін "Бұқаралықтағы ең биік құрылыс және ең тамаша ойын-сауық орны" деп үнемі жарнамалап жүрді. Аумаққа кіру үшін ақы алынды, оның ішінде бақтар, спорт алаңдары, би залы және театр кірді. Мұнараның басына көтерілу үшін қосымша 6 пенс төленді. Аюлар аю қапағында болды.

Тауэр би залы

Би залында серпімді еден және би тобының сахнасы болды. Онда мыңнан астам жұп би билей алатын, ал негізгі залға шығар алдында би үйренуге арналған жекелеген аймақ бар еді. Зал Ланкашир қалаларының эмблемаларымен ақ және алтын түстес безендірілген, сондай-ақ көрермендерге арналған балкондық орындықтар да қарастырылған. Би залы әр апта сайын алты сағаттан астам би музыкасын ұсыну үшін жұмыс істеді. Бастапқыда, мұнара салынып жатқан кезде, ол «жартылай әскери оркестрдің» басшысы болды, ол мұнараның өзіне және оның музыканттарына құлап түсуінен қорқып, ашық ауада ойнады. Банток: «Біз ойнап жатқанда мұнараны қадаудың шуы «Das Rheingold» операсынан ұқсас домбыраның үнін еске түсірді», – деген сөздері келтірілген. Банток жұмысшыларға түскі үзілісте жиі ойнайтын, олар көбінесе: «қайта ойнаңыз, мырза», – дейтін. Осы туындыларды жаттығуға уақыт табу қиын болғандықтан, Банток классикалық шығармаларын репетировать үшін би музыкасын ойнауға тиіс болған түстен кейінгі сессияларды пайдаланды. 1900 жылы ол Нью-Брайтон мұнарасында Чайковскийдің «Патэтикалық» симфониясын дирижерлік етті. 1956 жылы би залының ішкі бөлігі өрттен толығымен қирады, бірақ ол бастапқы стилінде қайта жаңартылып, екі жылдан кейін қайта ашылды. 1961 жылдың 10 қарашасында The Beatles Нью-Брайтон мұнарасының би залында 4000 адамдық көрермен алдында өнер көрсетті, бұл бес жарым сағаттық «Operation Big Beat» концертінің басты оқиғасы болды. Рори Сторм және Hurricanes, Gerry and the Pacemakers, Remo Four және Kingsize Taylor and the Dominoes та концертте өнер көрсетті. The Beatles осы жерде 27 рет ойнады, осы оқиға 2011 жылы Нью-Брайтон қаласында орнатылған көк тақтамен бейнеленді. The Beatles көбірек ойнаған британдық орын – Cavern Club болды. Little Richard және The Rolling Stones та мұнара ғимаратында өнер көрсетті.

Тауэр театры

1898 жылғы 30 мамырда мұнараның тіректері арасында орналасқан Тауэр театры ашылды. Ол 2500 көрерменді қабылдай алатын, ал арыстан бапкері Мадемуазель Маргарита жеті арыстанымен бірге өнер көрсетті. 1937 жылға қарай бұл апта сайынғы іс-шараға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдықтар осы жерді басып алғанда, Тауэр театрын әскерлерге арналған өзінің көшпелі көрсетілімдерін өткізу үшін пайдаланды. Мұнараның аумағында оркестр орындары, би алаңы, фонтан, венециялық гондольелермен тұмшалы көл болды. Сондай-ақ "Сегіздік", "Өлім қабырғасы", "Есек жарысы", "Гималай тауларындағы серпінді теміржол" және "Құсжолдама" сияқты аттракциондар да бар еді. Жағажайдан мұнараға оңай қол жеткізу үшін креслолы көтергіш орнатылды. 1898–1899 жылдары Харди есімді акробат бір маусым бойы би алаңынан 100 фут (30 метр) биіктіктегі сымда, қауіпсіздік желісіз және көбінесе теңгерім таяқсыз өнер көрсетті. 1908 жылы "Гималай теміржолы" көрікті теміржолмен алмастырылды.

Тауэр спорт алаңы

Ауданда "Мұнара Атлетикалық Алаңы" деп аталатын спорттық жарыстарға арналған орын бөлінді. Бұл стадион 1896 жылы ашылды; мұндағы мақсат – қыс айларында мұнараға келушілерге қосымша ойын-сауық ұсыну болатын. Команда 1897–98 маусымының басында қосылып, бірден лигада жеңіске жетті. Клуб кейіннен Футбол Лигасына қабылдануға өтініш берді. Бастапқыда олардың өтініші қабылданбады, бірақ лига кейіннен Екінші дивизионды төрт клубқа кеңейтуге шешім қабылдады және "Нью-Брайтон Тауэр" қабылданды. Олар 1901 жылға дейін ойнауды жалғастырды, бірақ күткендей жанкүйерлер базасын құра алмағандықтан, команданы ұстаудың экономикалық мағынасы болмады және компания команданы таратып жіберді. Бұл Англияның солтүстігіндегі ең ірі спорттық және мотоцикл трегі болды. 1933 жылы жеңіл атлетикалық трасса мотоциклдермен жылдамдықпен жарысу үшін әр сенбі сайын қолданылатын жарыс жолына айналдырылды. 1911 жылы Т. Хеншоудың мотоциклі алты көрерменді қағып, мотоцикл жарысына қатысты апатқа себеп болды. Хеншоу ауыр жарақат алды, ал бір әйелдің миына ауыр зақым келді. Тағы бір оқиға 1959 жылдың 18 мамырында болды, мотоциклмен трюк жасауды тамашалап тұрған бес адам жарақат алды, себебі 3 метрлік (10 фут) көлемдегі трибунаның бөлігі құлап, көрермендер 5 метрге (15 фут) төмен құлады. 1919 жылдың 15 мамырында өрт трибунаны толығымен жойды. Олар келгенімен, кешігулерге байланысты, олар жазғы маусымның дәстүрлі басталуы – Уитсонға дейін орнатыла алмады. Сол кездегі жәрмеңкелердегідей, 2000 адамға дейін көрермендерге соғыс кезіндегі жаңа суреттерді көрсеткен "Биоскоп" көрмесі ұйымдастырылды. 1907 жылдың жазында мұнара аумағында Хэйлдің "Әлемді аралау" көрмесі өтті, ол тиісті дыбыс эффектілері мен қозғалыстары бар стильді теміржол вагонында көрсетілген қысқа фильмдерден тұрды.

Жабылу

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін мұнара жабылды, соғыс жылдары оның болат құрылымы күтімсіз қалды және нәтижесінде тот басқан. Металл мақұлдандырушыларға сатылды. 1969 жылдың 5 сәуірінде бал залы өртенді. 1997 жылы Уиррал кеңесі Нью-Брайтон қаласында жаңа мұнара салу үшін Мыңжылдық қорынан қаржы алуға талпыныс жасады, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды.