Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ассириолог (1902–1965)
American Assyriologist (1902–1965)
Ефрем Авигдор Шпайзер (24 қаңтар 1902 – 15 маусым 1965) – Польшада туған американдық ассириолог және Тораны аударған адам. Ол 1927 жылы Тепе-Гавра ескі орнын ашты және 1931-1938 жылдар аралығында оның қазба жұмыстарын басқарды. Шпайзер Гимбел ағайындыларының Чарльз Гимбелдің немересі, Сью Гимбел Данненбаумға үйленді. Олардың Жан және Жоел есімді екі баласы болды.
Ephraim Avigdor Speiser (January 24, 1902 – June 15, 1965) was a Polish born American Assyriologist and translator of the Torah. He discovered the ancient site of Tepe Gawra in 1927 and supervised its excavation between 1931 and 1938. Speiser was married to Sue Gimbel Dannenbaum, granddaughter of Charles Gimbel of the Gimbel Brothers. They had two children together, Jean and Joel.
Ерте өмір
Шпейзер 1902 жылғы 24 қаңтарда Галицияның Скалат қаласында (сол кезде Австриялық Польшаның құрамында, қазір Украинада) дүниеге келген. Ол Лембергте (кейін Львов, қазір Львов) оқыды, Лемберг императорлық гимназиясында білім алып, 1918 жылы Лемберг колледжін бітірді. Екі жыл өткен соң, 18 жасында ол Америка Құрама Штаттарына эмиграциялап, 1926 жылы АҚШ азаматы атанды. АҚШ-та Шпейзер 1923 жылы Пенсильвания университетінде семитика ғылымдары бойынша магистр дәрежесін алды, оның ғылыми жетекшілері Дж. А. Монтгомери және Макс Марголис болды. Ол Макс Марголиспен білім алуын жалғастырып, 1924 жылы Филадельфиядағы Дропси колледжінде философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін қорғады.
Speiser was born in Skalat, Galicia (then in Austrian Poland, now Ukraine) on January 24, 1902. He went to school in Lemberg (later called Lwow, now Lviv), attending the Imperial Gymnasium of Lemberg and later graduating from the College of Lemberg in 1918. Two years later, at the age of 18, he emigrated to the United States and eventually became a US citizen in 1926. In the United States, Speiser received his M. A. in Semitics at the University of Pennsylvania in 1923, studying under J. A. Montgomery and Max Margolis. He continued his studies under Max Margolis and earned his Ph. D. from Dropsie College in Philadelphia in 1924.
Мансап
1924-1926 жылдары Шпейзер Пенсильвания университетінің семиттану зерттеулеріндегі Харрисон ғылыми стипендиаты болды. 1926 жылы ол Гуггенхайм стипендиясын жеңіп алып, Солтүстік Ирактағы ежелгі митандықтар мен хуриттердің қалдықтарын зерттеді. Митан-хурит тайпаларының мүшелері әлі де хетт тілінде сөйледі; Шпейзер АҚШ-тағы осы тілді білетін азаматтардың санаулы бірі болды. 1927 жылы Солтүстік Иракта болғанда, Шпейзер өркениеттің ең ерте мысалдарының бірі – Тепе-Гавраны (немесе «Ұлы үйінді») ашты. Осы кезеңде ол Шығыстанудың американдық мектептерінің Бағдат мектебінің директоры болды және Иерусалимдегі Еврей университетінде оқытты. 1930-1932 және 1936-1937 жылдары Шпейзер Америка Шығыстану мектептері мен Университет мұражайының бірлескен қазбаларын басқарды, Тепе-Гавра және Телль Билла (сонымен қатар Шибаниба деп те аталады) қазбаларын жүргізді. 1936 жылы Шпейзер шұмерлік Хафадже қазбаларын басқарушы лауазымын да иеленді, осы орынды Университет мұражайы Чикагодағы Шығыс институтынан алғаннан кейін. 1928 жылы Пенсильвания университетінде семиттанудан доцент, ал 1931 жылы профессор болып тағайындалды. Бірнеше жыл өткен соң, ол Пенсильвания университетінде ассириологияны дамытуға бағытталған Шығыстану кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шпейзер академиялық ортаны тастап, Вашингтондағы Стратегиялық қызметтер кеңсесінің Таяу Шығыс бөлімінің зерттеу және талдау бөлімінің бастығы болды. Бұл қызметі үшін ол Сертификат алды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде барлау қызметіне қатысып, қызмет еткен көптеген американдық студенттер мен шығыстанушылардың бірі болды. Соғыстан кейін ол 1947 жылдан 1965 жылы қайтыс болғанға дейін Пенсильвания университетіне Шығыстану кафедрасының меңгерушісі ретінде оралды. Ол 1954 жылы еврей және семит тілдері мен әдебиеттерінің профессоры болып тағайындалды. 1955 жылдан бастап Шпейзер Америка еврей баспа қоғамының Библия аудармасы жобасының аударма комитетіне қосылды, нәтижесінде Тораның ағылшын тіліне аудармасы жасалды. Шпейзер сонымен қатар Америка Шығыстану қоғамының президенті, Таяу Шығыс зерттеулері жөніндегі американдық қауымдастықтың вице-президенті, Америка лингвистикалық қоғамының вице-президенті, Американдық еврей зерттеулері академиясының мүшесі және Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Ол сондай-ақ Еврей одағы колледжінен еврей әріптерінен құрметті докторлық дәрежесін алды және оның археологиялық мектебінің Бақылау кеңесіне мүше болып тағайындалды. 1964 жылы, қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын, Шпейзер Пенсильвания университетінің Университет профессоры болып тағайындалды, бұл оның көп салалы жұмысы мен жетістіктерін көрсетті. 1965 жылдың 15 маусымында Шпейзер Пенсильвания штатының Элкинс Парк қаласында қайтыс болды.
From 1924 to 1926, Speiser was a Harrison Research Fellow in Semitics at the University of Pennsylvania. In 1926, he won a Guggenheim Fellowship to study the remains of the ancient Mitanni and Hurrians in northern Iraq. The members of the Mittani Hurrian tribes still spoke Hittite; Speiser was one of few in the United States who could speak the language. In 1927, while in northern Iraq, Speiser discovered the Tepe Gawra (or “Great Mound”), one of the earliest known examples of civilization. During this time, he was Director of the Baghdad School of the American Schools of Oriental Research and taught at the Hebrew University in Jerusalem. From 1930 32 and 1936–37, Speiser served as Field Director of the Joint Excavation of the American Schools of Oriental Research and the University Museum, undertaking excavations in Tepe Gawra and Tell Billa, also known as Shibaniba. In 1936, Speiser also took over the position as field director for the excavation of the Sumerian site of Khafajeh after the University Museum took it over from the Oriental Institute in Chicago. In 1928 he was appointed assistant professor of Semitics at the University of Pennsylvania, and full professor in 1931. Only a few years later, he was appointed as Chairman of the Department of Oriental Studies, a position he used to develop the study of Assyriology at the University of Pennsylvania. During World War II, Speiser left academia to become chief of the Office of Strategic Services' Near East Section of the Research and Analysis Branch in Washington, D. C. This position earned him a Certificate of Merit. He was one of many American students and scholars of Orientalism who entered and served in the intelligence services during World War II. Following the war, he returned to the University of Pennsylvania as Chairman of the Department of Oriental Studies from 1947 until his death in 1965. While there, he was appointed A. M. Ellis Professor of Hebrew and Semitic Languages and Literatures in 1954. Beginning in 1955, Speiser joined the translation committee of the Jewish Publication Society of America’s Bible translation project that produced an English version of the Torah. Speiser also held positions as President of the American Oriental Society, Vice President of the American Association for Middle East Studies, Vice President of the Linguistic Society of America, a fellow of the American Academy for Jewish Research, and a member of the American Philosophical Society. He was also given an honorary doctorate in Hebrew Letters by the Hebrew Union College and was appointed to its Archeological School’s Board of Overseers. In 1964, a year prior to his death, Speiser was named a University Professor at the University of Pennsylvania, indicating his multidisciplinary work and achievements. On June 15, 1965, Speiser died in Elkins Park, Pennsylvania.