Кіріспе

2002 жылы Джон Б. Олсон мен Рэндалл С. Ингермансонның романы "Бесінші адам" – Джон Б. Олсон мен Рэндалл С. Ингермансонның 2002 жылы жазылған болашаққа қадалатын христиандық романы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Марста болған сегіз айдың ішінде, Марсқа қонған алғашқы экипаждың тіршілік ғылымдары маманы микробтық қазбаны жасайды. Осыдан кейін экипаж түрлі оқиғаларға тап болады, оның ішінде миссиялық мүлікке зиян келтіріледі және оларға тікелей шабуылдар жасалады. Жағдайды одан әрі қиындататыны – миссия командирінің психикалық күйінің нашарлауы және оның экипаж мүшелеріне зиян келтіруге немесе оларды өлтіруге жасаған нақты әрекеттері. Жерде Марс миссиясының директоры, ФБР агентімен бірлесіп, экипаж Марсқа келгенге дейін миссияны кім саботаж еткенін және қазір оларды Марста қалып қоюға тырысып жатқан кім екенін анықтауға асығысқан. Ол өзінің ұшу директорының бастапқы саботаж жасағанын білгенде таңғалады – ол Марста тіршілік бар екенін көрсететін бактерияны таратуға тырысқан, осылайша Арес жобасының, бағдарламаның ресми атауының, қаржыландыруын қамтамасыз етуді көздеген. Бірақ тіршілік ғылымдары маманы кейін анықтаған тірі бактериялардан туған микробтық инфекцияға шалдыққанда, оқиғалар көбейе түседі, сонымен қатар экипаж үшін физикалық қауіп те артады. Бұған ұшу директорынан басқа біреу жауапты. Соңында, бұл адамның НАСА инженері екені белгілі болады, ол экипаж, енді Жерге қайтып келе жатқанда, миллиондаған адамды құрта алатын микробты алып келуінен қорқады – экипаж олармен бірге алып келген антибиотиктерге микробтың сезімтал екенін көрсеткеніне қарамастан. Миссия психикалық денсаулығына қатысты қиындықтарды бастан өткерген командирдің өзінің өмірін құрбан етіп, қалған экипажды құтқарумен және Жерге оралу аппаратындағы екі миссия маманының некесімен аяқталады.

Негізгі тақырыптар

Ғарыш зерттеуі, Марстағы өмір, ерлік құрбандықтардың қадірлілігі және Құдайдың ойын оқып білуге тырысудың бекерлігі.

Басқа шығармаларға сілтеме жасау

Бесінші адам – «Оттегі» романының жалғасы, онда бұрынғы экипаж жарылыстан зардап шегіп, тағсызданудан қалай өлмеске түседі деген оқиға баяндалады.

Нақты тарихқа және қазіргі ғылымға сілтеме жасау

Бұл роман және оның преквелі Марс қоғамы ұсынған және қазіргі кезде зерттеліп жатқан Марс Semi Direct миссиясының жоспарынан алынған түсініктерді пайдаланады. Сондықтан, бұл романдар Марсқа алғашқы адамдардан құралған экипажбен жасалатын миссияның және осы миссия кіретін бағдарламаның қалай өтуі мүмкін екенін және қалай жұмыс істейтінін ең шындыққа жақын бейнелейтін туындылардың қатарына жатады.

Әдеби мәні және сын

Бесінші адам христиандық көркем әдебиеттерде 1990-жылдардағы үгітшіл, насихаттық роман мен жазба сияқты туындылардан "кроссоверлік тартымдылыққа" ие романға қарай үрдіс жалғастырады, яғни христиан емес адам да христиан сияқты бағалайтын романға қарай. Христиандық ғылыми фантастика өте сирек кездеседі, себебі христиандық романға қатысты белгілі бір шектеулер бар – осындай роман Киелі кітапта негіздемесі жоқ кейіпкерді немесе жағдайды жасауы мүмкін емес. Осылайша, осы туындының тақырыбы ғарышкерлерге шабуыл жасаған (соның ішінде біреуін өлтірген) агенттің ғарыштан келген қонақ екенін күшті түрде ұсынады, бірақ кейбір христиандар мұндай тұжырымды қабылдауға келмейді. Сондықтан ғарышкерлерді қудалап, алапатқан апаттың себепкері адам болуы керек. Осы фактіні түсінуге келген кейбір оқырмандар "Бесінші адамды" қатты сынап, авторларды әдеби алдауға салып алғандықтарын айыптады. Дегенмен, осы романды және оның "Oxygen" атты алдын-ала жазылған туындысын мұқият оқығанда, астронавт Хэмптонды өлтірген және қалған экипажды өлтіруге жақындаған сол кейіпкердің бұрынғы романдағы "құтқару қайығы" миссиясының сәтсіз аяқталуына да жауапты екені анық көрінеді. Бірақ, ең бастысы, Марста Бесінші адам бар. Аман қалған астронавттар оны қысқа ғана уақытқа, жедел ұшып кеткенге дейін көреді. Олар оны танымайды, бірақ Киелі кітаптағы Даниял кітабының үшінші тарауын оқыған адам оны тануы мүмкін. Осылайша, Бесінші адам – ғарыштан келген, бірақ қазіргі заманғы танымал мәдениеттегідей емес.

Марапаттар мен ұсыныстар

"Бесінші адам" романы 2002 жылы жарық көрген ең үздік болашаққа қатысты христиандық роман үшін "Кристи" сыйлығының финалисі атанды. Ол "Time Lottery" романына есе жіберді. Сол жылы "Айс" романы да финалистердің қатарында болды.