Кіріспе

Паразиттік құрт түрлері, адам паразиті D. medinensis.

Dracunculus medinensis (Гвинея құрты, айдаһар құрты, отты жылан) – дракункулиазды, сонымен қатар Гвинея құрты ауруын тудыратын нематода. Ауруды ұзындығы шамамен 1 метрге жететін әйел құрттар қоздырады, ол адамдарды жұқтыратын ең ұзын нематодтардың бірі болып табылады. Еркек Гвинея құртының ең ұзын тіркелген нұсқасы тек 30 см, және көптеген жағдайлар Чадта кездеседі. Гвинея құрты 2018 жыл шамасында Анголаға тарады, қазір ол жерде эндемикалық деп есептеледі. Чадта үй жануарларының, әсіресе иттің жұғуы – күрделі асқынуларға алып келеді. "Гвинея құрты" деген жалпы атау Батыс Африканың Гвинея аймағынан шыққан.

Тарих

Dracunculus medinensis ("Мединадан келген кішкентай айдаһар") Мысырда б.з.д. 15 ғасырында сипатталған және мүмкін, Киелі кітапта сипатталған израильдіктерге қиындық туғызған "отты жылан" осы болған. 19 ғасырдың ортасында тұщы судағы балықтарды жұқтыратын Camallanus lacustris нематодының копеподтарда дамығаны анықталды. Бұл 1870 жылы орыс натуралисі Алексей Павлович Федченконың D. medinensis-тің де копепод аралық иелері арқылы ұқсас жолмен жұғатынын ашуына себеп болды.

Өмірлік цикл

D. medinensis L1 личинкалары тұщы суда табылады, оларды Cyclops туысына жататын копеподтар (кішкентай шабақтар) жұтады. Копеподтың ішінде D. medinensis личинкалары 14 күн ішінде инфекциялық L3 сатысына дейін жетіледі. Жұққан копеподты сүтқоректі жануарлар сүзілмеген су ішкен кезде жұмысады, содан кейін копепод асқазан қышқылымен еріп, өледі, ал D. medinensis личинкалары босатылып, сүтқоректі жануардың ішек қабырғасы арқылы қозғалып, құрсақ қуысына және ретроперитонеалды кеңістікке еніп, онда ересекке айналады. Жетілгеннен кейін еркектер өледі, ал әйелдер (ұзындығы 70–120 см) тері астындағы тіндерде тері бетіне қарай жылжиды. Жұққаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң, әйел тері бетінде, көбінесе төменгі аяқтарда, кейде қол немесе мошонкада көпіршік пайда етеді. Көпіршік жарылғанда, әйел бірнеше күн немесе апталар бойы бірте-бірте шығады.

Жануарлар резервуарлары

2020 жылы Чадта 1507 үй жануары итінде, Эфиопияда 15-те, Малиде 8 Гвинея құрты табылды, сондай-ақ Чадта 61 үй мысығында және Эфиопияда 3-те. Аздаған саны жабайы мысықтар мен бабуиндерде де анықталды. Бұл жағдайлар жою бағдарламасы үшін потенциалды мәселе тудырады.