Польшаның оңтүстік-батысындағы Чойник қамалының тарихы

Кіріспе

Польшаның оңтүстік-батысындағы қамал

Чойник қамалы (ШОЙник деп айтылады, Кинаст, 1945–1948 Чойнаст) – Польшаның оңтүстік-батысындағы Собиешов қаласының үстінде орналасқан қамал, қазіргі кезде Желеня-Гура қаласының бір бөлігі. Оның қираған қалдықтары Карконоше ұлттық паркіндегі Чойник төбесінде, Желеня-Гура аңғарына қарай орналасқан. Бұл бекініс Силезиялық Пиасттар дәуірінде салынды және көптеген жылдар бойы Шаффгоцц ақсүйек әулетінің меншігінде болды. Бүгінде жартылай қираған бұл бекініс маңызды туристік орынға айналған, сондай-ақ ішінде қонақүй мен мейрамхана бар.

Тарих

Chojnik қамалы бастапқыда 1292 жылы герцог Болко I Строгийдың бұйрығымен, оның әкесі Болеслав II Шал салған бұрынғы аңшылық үйі орнында тұрғызылды. Қамалды Болконың Явор герцогтығының шекарасын Богемияның қауіпті Венецлав II-ге қарсы қорғау үшін салған. Болконың немересі, соңғы тәуелсіз Пиаст герцогы Болко II Кіші 1355 жылдан бастап қамалды қайта жаңартуға кірісті. 1368 жылы Болко II мұрагерсіз қайтыс болғаннан кейін, оның жесірі Агнес фон Габсбург қамалды сарайдағылардың бірі, рыцарь Гоцше Шофқа сатты. Гоцхе II Шофф 1393 жылы қамалды жаңғыртып, кеңейтті. Осы жылы ол 1403 жылы аяқталған готикалық шапельді сыйға тартты. Әйел қасиетті Екатерина мен Әйел Киелі Георгийге арналған шапельде Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін сақталған көркем суреттер болды. Қамал келесі ғасырларда зақымсыз күйінде сақталды. Ол 1426 жылы гуситтердің және 1469 жылғы жорығынан кейін көптеген Силезия қамалдарын қиратқан Мажарстан королі Матиас Корвиннің шабуылдарына төтеп берді. 1529 жылы Ульрих I фон Шаффгоц ғимаратты екі ауламен, қоймалармен және айып тұру тірегімен кеңейтті, ал 16 ғасырдың соңында Ренессанс стилінде өзгерістер енгізілді. Отыз жылдық соғыс кезінде Ханс Ульрих фон Шаффгоц, Кинстас лорды, протестант болғанымен, 1620 жылғы Ақ тау шайқасынан кейін император Фердинанд II-ні қолдады және Альбрехт фон Валенштейннің басшылығымен императорлық армияда генерал болып қызмет етті. 1634 жылы Валенштейннің қуғынға салынып, өлтірілуінен кейін Шаффгоц, оның адал адамы ретінде тұтқындалды, мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыпталды және бір жылдан кейін өлім жазасына кесілді. Фердинанд II оның мүлігін тартып алып, швед әскерлерінің шабуылдарына қарсы тұрған әскерлерімен Кинаст қамалын басып алды. Фердинанд III 1648 жылы қамалға жаңа бекіністер қосты және 1650 жылы Ханс Ульрихтің ұлы Кристоф Леопольд фон Шаффгоцке қайтарып берді. Оның өмірінің соңында, 1675 жылы, ешқашан бағындырылмаған қамал найзағайға шалып, толығымен өртеніп кетті және қайта жаңартылмады. Графтар отбасы аңғарға, Уормбруннның ескі сарайына (қазіргі Cieplice Śląskie Zdrój) көшіп кетті, ал қираған қамал 18 ғасырдың басында туристік орынға айналды. Оны Пруссия патшалық отбасы және Генрих фон Клейст пен Иоганн Вольфганг фон Гёте сияқты ақындар, сондай-ақ Теодор Кёрнер, оның бір өлеңінде қираған жерді мәңгілікке сақтап, оны бүкіл Германияда танымал етті. 1822 жылы Шаффгоцтар қамалға таверна мен жатақхана қосты, ал үш жылдан кейін мұнараны қайта салды. 1920 жылдары Вальдемар Мюллер Эрхардт ескі аңыздарды қайта жаңғыртты, ал келесі жылдары осы халықтық пьесалар орындалды. Руиналар 1945 жылы отбасы қуылғанға дейін Шаффгоцц әулетінің меншігінде болды. 1964 жылы поляк мемлекеті руиналарды қалпына келтіріп, тау шатырын қайта салды.

The castle of Chojnik was originally raised by the order of Duke Bolko I the Strict in 1292 at the site of a former hunting lodge built by his father Bolesław II the Bald. The fortress was meant to protect the borders of Bolko's Duchy of Jawor against the menacing Wenceslaus II of Bohemia. Bolko's grandson Bolko II the Small, the last independent Piast duke, had the castle reconstructed starting from 1355. After Bolko II had died without issue in 1368, his widow Agnes von Habsburg sold the castle to one of the courtiers, the knight Gotsche Schoff. Gotsche II Schoff modernized and expanded the castle in 1393. In the same year he donated the Gothic chapel, which was completed in 1403. The chapel devoted to Saint Catherine and Saint George featured artful paintings preserved until World War II. The castle survived the next centuries without damages. It withstood the attacks by the Hussites in 1426 and by King Matthias Corvinus of Hungary, who after his campaign of 1469 destroyed many Silesian castles. In 1529 Ulrich I von Schaffgotsch expanded the building with two forecourts, depots and a pillory, and at the end of the 16th century Renaissance modifications were carried out. During the Thirty Years' War Hans Ulrich von Schaffgotsch, Lord of Kynast though a Protestant after the 1620 Battle of White Mountain supported Emperor Ferdinand II and served as a general in the Imperial army under Albrecht von Wallenstein. After Wallenstein's persecution and assassination in 1634 Schaffgotsch as his liegeman was arrested, accused of high treason and executed one year later. Ferdinand II seized his property and had Kynast castle occupied by his troops, who resisted the attacks of the Swedish forces. Ferdinand III added new bastions to the castle in 1648 and finally restituted it to Christoph Leopold von Schaffgotsch, Hans Ulrich's son, in 1650. Still during the latter's lifetime, in 1675, the castle that has never been conquered burnt down completely after being struck by lightning and was not reconstructed. The comital family relocated down into the valley to the old palace of Warmbrunn (today Cieplice Śląskie Zdrój) and the destroyed castle became a tourist attraction already in the early 18th century. It was visited by the Prussian royal family and poets like Heinrich von Kleist and Johann Wolfgang von Goethe as well as Theodor Körner, who immortalized the ruin in one of his poems and made it famous all over Germany. In 1822, the Schaffgotschs added a tavern and harbourage to the castle and three years later rebuilt the tower. In the 1920s the old legends were resuscitated by Waldemar Müller Erhardt, and in the next years these folk plays were performed there. The ruins remained in the property of the Schaffgotsch dynasty until in 1945 the family was expelled. In 1964 the Polish state restored the ruins and rebuilt the mountain hut.

Кунэгунда аңызы

Шожник қираған орындары көптеген рыцарьдардың құштарлық білген хан қызы Кунегунда туралы аңызбен байланысты. Ол үйленгісі келмегендіктен, сарай қабырғалары бойымен атпен бір айналым жасаған батырға тұрмысқа шығуға уәде берді. Бірақ тік беткейлерде ат пен мінген адамның құлайтынын білген ол, осылайша сынақ қойды. Көптеген адамдар тырысып, қаза болды, содан кейін бір мақтаншақ ақсүйек келіп, Кунегунданың көңілін жаулады. Ол шартын қайтарып алып, бірден үйленетінін айтса да, рыцарь тәуекелге баруға талап етті және ол сәтті аяқтады. Алайда, ол оның ұсынысын қабылдамай, оны қатыгездігі үшін кінәлады да кетіп қалды. Ал Кунегунда, терең қорланғандықтан, өзінің өмірін өз қолымен аяқтады.

Кітап

Аркадиуш Куцио Подруцкий: Шаффгоцхоу. Орталық Еуропадан шыққан ұлы тектің тарихы, Катовице 2024, (поляк тілінде)