Америкалық лоббиші Стивен Розеннің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Америкалық лоббист

Стивен Розен 23 жыл бойы Америка-Израиль қоғамдық істер комитетінің (АИПАК) жетекші лауазымдарының бірінде қызмет етті. Ол АИПАК туралы жазбаларда жиі есімдері аталады. 2005 жылдың тамыз айында оған тыңшылық актісін бұзу бойынша айып тағылды, бірақ айыптар алынып тасталды. Бұл іс АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздік саясаты мен Бірінші түзетуде кепілдік берілген азаматтық бостандықтар арасындағы қақтығыс туралы жаңа мәселелерді көтерді. Адвокат Флойд Абрамс АИПАК ісін "сөз және баспасөз бостандығы үшін ең қауіпті іс" деп атады, ал Алан Дершовиц оны "42 жылдық заңгерлік тәжірибемде көрген ең нашар таңдап алынған қудалаудың бір жағдайы" деп сипаттады. The New Yorker журналының тілшісіне берген сұхбатында Розен өзімен бірге алып жүрген салфетканы көрсетіп: "Осы салфетканы көріп тұрсың ба? 24 сағат ішінде 70 сенатордың қолтаңбасын осы салфеткаға жинауға болады", - деді. 2008 жылдың 3 қарашасында Еврей телеграф агенттігі Розеннің ғалым Дэниел Пайпс басқаратын Таяу Шығыс форумында (MEF) жұмыс істейтінін хабарлады. Розен MEF веб-сайтында Обама әкімшілігінің қызметкерлері мен саясатына арналған блог жазды. 2008 жылдың қарашасында Розен MEF үшін "Арманды ойлау және Иран" тақырыбында презентация жасады.

Ерте мансап

Розен 1968-1978 жылдары Питтсбург университетінде, Брандейс университетінде және Австралия ұлттық университетінде саяси ғылым және халықаралық қатынастар пәнінен сабақ берді. Ол Волтер С. Джонспен бірлесіп "Халықаралық қатынастардың логикасы" атты, 1974 жылдан 1982 жылға дейін төрт басылымға жеткен, ең көп сатылған оқулықтың авторы болды. 1978 жылдан 1982 жылға дейін ол RAND Corporation зерттеу орталығында Ұлттық қауіпсіздік стратегиялары бағдарламасының директорының орынбасары болып қызмет етті, Пентагонмен және АҚШ Мемлекеттік департаментімен шарт бойынша құпия материалдарды зерттеу және талдау жүргізді және қадағалады.

АИАК

1982 жылы Розен RAND ұйымынан AIPAC-қа қосылды, онда ол 2005 жылға дейін Сыртқы саясат мәселелері директоры болып қызмет етті және әсіресе Мемлекеттік департамент пен Ұлттық қауіпсіздік кеңесін қоса алғанда, атқарушы билікпен байланысқа қатысты. Розен АҚШ-тың Таяу Шығыс саясатына AIPAC-тың ықпалын арттыруға зор үлес қоскан деп есептеледі. "Нью-Йорк Таймс" газеті: "Айпақтың сыртқы саясат мәселелері жөніндегі директоры Розен мырза – Буш әкімшілігі мен шетелде кең байланыстары бар топтың ең ықпалды қызметкерлерінің бірі" деп жазды. "Вашингтон Пост" газеті: "Розен – АИПАК-тың негізгі тірегі және топтың үнемі өсіп келе жатқан ықпалының сәулетшісі" деп мәлімдеді. Ұлттық қоғамдық радио оны "Айпақ ұйымын елдегі ең күшті лобби топтарының біріне айналдыруға көмектескен" (2005 жылдың 20 мамыры) "өмірден үлкен тұлға" деп атады. "Хаарец" газетінде: "Көптеген адамдардың пікірінше, ол – АИПАК-тың өзі" делінген. Атап айтқанда, "Розен "атқарушы биліктің лоббисін" дамытуға көмектесті, бұл стиль 1980 жылдардың ортасында басталғанда кеңінен таралмаған, бірақ қазір Конгрестің дәстүрлі лоббисіне әдеттегі толықтыру болып табылады" деп жазды The Washington Post. The Nation журналы Розенді "елдің ең үздік Таяу Шығыс лобби тобының талантты және, кейбіреулер айтқандай, аяусыз бюрократиялық күрескері" деп сипаттады, ол Буш әкімшілігі мен Вашингтон айналасындағы тұлғалармен ұзақ қарым-қатынастарының арқасында өзін дерлік ресми емес дипломатиялық тұлға ретінде ұстауға батыл болды (14 шілде 2005). "АҚШ-тың атқарушы билігі мен АИПАК арасындағы ерекше қарым-қатынас – Розеннің жиырма жылдық еңбегінің нәтижесі". Розеннің атқарушы биліктегі алғашқы жұмысы АҚШ пен Израиль арасындағы әскери ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған. Розен "Израильдің стратегиялық құндылығы" (1982) және "Израиль мен АҚШ Әуе күштері" (1983) сияқты есептердің авторы болды. Журналист Уильям Сафайр және қорғаныс тілшісі Дрю Миддлтон Розеннің бір есебі Рональд Рейган әкімшілігінің басында АҚШ-Израиль диалогын бастауға көмектескенін айтты, нәтижесінде стратегиялық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Кейін "Вашингтон Пост" газеті (1991 жылдың 14 маусымы) былай деді: "[Розен] Рейган әкімшілігінің негізгі мүшелерін еврей мемлекетінің Кеңестермен күресте АҚШ-тың "стратегиялық активі" екеніне көндірді. Розен екі елдің бұрын-соңды болмаған ынтымақтастығын дамытуға көмектесті". New Yorker журналының 2005 жылғы 4 шілдедегі мақаласында: "Розен өзінің байланыстарын пайдаланып, АИПАК-тың күн тәртібін Ақ үйге жеткізді. 1983 жылы Израиль мен АҚШ арасындағы стратегиялық ынтымақтастық туралы келісімге қол қоюға көмектескен кезде алғашқы табысқа қол жеткізді, ол қорғаныс министрі Каспар Вайнбергердің қарсылығына қарамастан қол қойылды және бұл баршаға жаңа деңгейдегі барлау мәліметтерін бөлісуге және әскери сатуға әкелді". Times газеті (1987 жылдың 6 шілдесінде): "АИПАК-тың бұл еңбегі үшін тек қана өзіне лайықты құрметпен қарауға болмайды. Бірақ Розен мырза стратегиялық ынтымақтастықты нығайтуға тырысты. Пентагонның бастапқы қарсылығына қарамастан, бұл қарым-қатынас институционалды болды" делінген. 1990 жылдары Розеннің негізгі жұмыстарының бірі Иран болды. Розен және AIPAC/Франклин ісі бойынша оның тең жауапкері Кит Вайсман Иранның терроризмді қолдауына және ядролық қару алуына қарсы ықпал ету үшін кезең-кезеңмен америкалық экономикалық санкциялар стратегиясын бірінші болып ұсынды. Бұл науқанның маңызды кезеңдері президент Билл Клинтонның 1995 жылғы 14 наурыздағы Conoco компаниясына Иранның мұнай және газ өндірісіне инвестиция салуға тыйым салған жарлығы; оның 1995 жылғы 8 мамырдағы барлық АҚШ компанияларына таратылған жарлығы; және 1996 жылғы 4 тамызда Иран мен Ливияға қатысты санкциялар туралы заңның (ILSA) қабылдануы болды. Жарлықтар мен ILSA (кейіннен Иран санкциялары туралы заң) Иранның уран байыту бағдарламасын тоқтату үшін экономикалық қысымды күшейту үшін Буш әкімшілігінің көпжақты ынтымақтастықты орнатуының негізін құрады. Розеннің AIPAC-тегі жұмысының тағы бір маңызды мәселесі АҚШ-тың Израиль-Палестина қақтығысына қатысты саясаты болды. Розен АҚШ-тың палестиналық ұйымдарды тануы мен олармен қарым-қатынас жасауы олардың терроризм мен зорлық-зомбылықтан бас тартуына, бейбітшілікке дайындығына және қол қойылған келісімдерге сәйкес келуіне байланысты болуы керек деген пікірді ынталы түрде қолдады. Розен сонымен қатар 1985 жылы AIPAC-та жарық көрген "Батыс жағалау мен Газаның Израиль қауіпсіздігі үшін маңыздылығы" атты монографиясында АҚШ-тың территория және шекаралар бойынша келіссөздерді брокерлеуі палестиналық бақылаудағы аумақтарда туындауы мүмкін қауіптерден Израильді қорғауға мүмкіндік беруі керек екенін айтты. 1990 жылдардың сәтсіз бейбіт процесінің шарықталуында, Израильдің жетекші бейбітшілдігін жақтаушысы Йосси Бейлиннің ізбасарлары палестиналықтар өз міндеттемелерін орындайды деген күмәнділігін білдіргені үшін оны сынға алды. Ол сондай-ақ Израильдің палестиналық саясаты оның сайланған үкіметімен, шетелдегі Израильді қолдайтын ұйымдармен емес, шешілуі керек деген пікірі үшін Израильді қолдайтын оңшылдардың бір бөлігінен де сынға ілікті. АИПАК саршындары Розенді Израильді қолдайтын спектрде "қауіпсіздікке баса назар аударатын" деп сипаттайды, бірақ қажетті шарттар орындалса, аумақтық компромиске немесе екі мемлекеттік шешімге қағидаттан қарсы емес еді.

In 1982, Rosen left RAND to join AIPAC, where he served until 2005 as Director of Foreign Policy Issues and was particularly involved in communication with the executive branch including the State Department and the National Security Council. Rosen is regarded as a major contributor to the growth of AIPAC's influence on the US' Middle East policy during. The New York Times said, "Mr. Rosen, AIPAC's director of foreign policy issues, is one of the group's most influential employees, with wide ranging contacts within the Bush administration and overseas." The Washington Post wrote, "Rosen has been a mainstay of AIPAC and the architect of the group's ever increasing clout." National Public Radio called him "A larger than life figure" (May 20, 2005) who "helped shape AIPAC into one of the most powerful lobby groups in the country" (September 30, 2005). Haaretz said, "In the eyes of many, he is AIPAC itself." In particular, "Rosen helped pioneer 'executive branch lobbying,' a style of advocacy that was not widespread when he began it in the mid 1980s, but is now a routine complement to the more traditional lobbying of Congress" according to The Washington Post. The Nation said Rosen is "a brilliant and, some say, ruthless bureaucratic infighter at the country's premiere Mideast lobbying group, who was emboldened by his long relationships with figures in and around the Bush Administration and the Washington scene to behave almost as an unofficial diplomatic entity in his own right" (July 14, 2005). "The special relationship between the US executive branch and AIPAC was the triumph of twenty years of work by Rosen." Rosen's early work with the executive branch focused on expanding military cooperation between the United States and Israel. Rosen authored reports such as The Strategic Value of Israel (1982) and Israel and the U. S. Air Force (1983). Columnist William Safire and defense correspondent Drew Middleton credited one of Rosen's reports with helping to launch the U. S.–Israeli dialogue that resulted in the Strategic Cooperation Agreement during early the Ronald Reagan administration. The Washington Post later said (June 14, 1991): "[Rosen] helped convince key members of the Reagan administration that the Jewish state was a U. S. 'strategic asset' in the struggle with the Soviets. Rosen helped encourage more cooperation than the two countries had ever enjoyed." A New Yorker profile (July 4, 2005) said: "Rosen used his contacts to carry AIPAC’s agenda to the White House. An early success came in 1983, when he helped lobby for a strategic cooperation agreement between Israel and the United States, which was signed over the objections of Caspar Weinberger, the Secretary of Defense, and which led to a new level of intelligence sharing and military sales." The Times said (July 6, 1987), "AIPAC cannot take sole credit. But Mr. Rosen has reportedly worked to flesh out the strategic cooperation. Despite initial opposition in the Pentagon, the relationship has become institutionalized." A major focus of Rosen's efforts in the 1990s was Iran. Rosen and his codefendant in the AIPAC/Franklin case Keith Weissman were among the first to advocate a strategy of graduated American economic sanctions for leverage against Iran's alleged involvement in sponsoring terrorism and its purported acquisition of nuclear weapons capabilities. Milestones in this campaign were President Bill Clinton's March 14, 1995 Executive Order banning Conoco from investing in Iranian oil and gas production; his May 8, 1995 Executive Order extending this to all U. S. companies; and enactment of the Iran and Libya Sanctions Act (ILSA) on August 4, 1996. The Executive Orders and ILSA (later the Iran Sanctions Act) were the foundation of a Bush Administration effort to get multilateral cooperation for stepped up economic pressure to end the Iranian uranium enrichment program. Another key issue in Rosen's work for AIPAC was U. S. policy toward the Israeli–Palestinian conflict. Rosen was an ardent proponent of the view that U. S. recognition of and relations with Palestinian organizations should be conditioned on their renunciation of terror and violence, their willingness to make peace and their compliance with signed agreements. Rosen also argued, in a 1985 AIPAC monograph titled "The Importance of the West Bank and Gaza to the Security of Israel", that U. S. brokered negotiations over territory and borders should include provisions to secure Israel from threats that might arise in areas under Palestinian control. At the height of the failed 1990s peace process, he was criticized by followers of Israel's leading dove, Yossi Beilin, for expressing doubts that the Palestinians would honor their commitments. He was also criticized by some on the pro Israel right for his view that Israel's Palestinian policy should be decided by its elected government, not by pro Israel organizations abroad. AIPAC watchers often describe Rosen as a "security hawk" on the pro Israel spectrum, though he did not in principle oppose territorial compromise or a two state solution if the necessary conditions could be achieved.

Шымкенттік тыңшыны айыптаған

2004 жылдың 27 тамызында CBS News телеарнасы «Пентагонда Израиль үшін тыңшы жұмыс істейді» деген хабарлама таратты. Күдікті тыңшы Израильге құпия материалдарды жеткізіп, AIPAC ұйымындағы екі адамға, ал олар одан Израильге АҚШ-тың Иран саясаты жөніндегі Президенттік директивасын жіберген. CBS телеарнасы «Президенттік директива: АҚШ-тың Иранға қатысты саясаты» деп аталатын құжаттың суретін және «құпия» деген белгі қойылған файл папкасын көрсетті. Суретте «тыңшы деп күдіктенуші» деп белгіленген адамнан AIPAC логотипі бар қорапқа, содан кейін Израильдің туымен бейнеленген Израильге құжаттар беріліп жатқан көрінді. Сол күні Федералдық Тергеу бюросының (ФБР) агенттері, бұқаралық ақпарат құралдарының операторларымен бірге, Стивен Розеннің қағаз және электрондық файлдарын тексеру үшін ордермен AIPAC кеңселеріне шабуыл жасады. Бұл оқиға AIPAC-тің ірі тыңшылық бағдарламасына қатысы бар деген айыптамаға бүкіл әлемдік БАҚ назарын аударды. AIPAC пен Израильді сынаушылар Израильді қолдаудың Американың ұлттық мүддесіне зиян екенін дәлелдеді. Мысалы, Джон Мершаймер мен Стивен Уолттың «Израиль лоббисі және АҚШ сыртқы саясаты» (2007) еңбегінде: «Елдердің өзінің одақтастарына тыңшылық етуі жиі кездесетін жағдай, сондықтан бұл олар үшін ешқандай таңғалыс тудырмайды және айыпталарлық жайт та емес. Дегенмен, Вашингтон мен Иерусалим арасындағы тығыз қарым-қатынас Израильге американдық құпияларды ұрлауды жеңілдетті және ол мұндай мүмкіндікті пайдаланудан тартынбады. Израильдің өзінің басты демеушісіне тыңшылық етуге дайындығы оның жалпы стратегиялық құндылығына күмән тудырады, әсіресе қазір Суық соғыс аяқталғаннан кейін». 2005 жылдың 26 мамырында Пентагон қызметкері Лоренс Франклинге, ал 2005 жылдың 4 тамызында Розен мен Вайсманға айып тағылды. Сот ісі Шпиондық заңның бірнеше баптары бойынша қозғалды, олардың кейбіреулері 1917 жылдан бері қолданылып келеді. Розен мен Вайсманға айып тағылған 793(e) бабы 1950 жылы МакКарранның Ішкі қауіпсіздік заңына енгізілді. Бұл іс негізінен екі адамның «Вашингтон Пост» газетінің тілшісі Гленн Кесслермен телефон арқылы сөйлескен сөзіне байланысты болды.

On August 27, 2004, CBS News reported, "A spy is working for Israel at the Pentagon The suspected mole supplied Israel with classified materials passing classified information to two men at AIPAC, and on to the Israelis [including] a presidential directive on U. S. policy toward Iran." On screen, CBS showed an image of a document titled "Presidential Directive: U. S. Policy Toward Iran," and a file folder marked "classified" passing from a man labeled "suspected spy" to a box marked with the AIPAC logo and from there to Israel as symbolized by its flag. The same day, Federal Bureau of Investigation (FBI) agents, accompanied by media camera crews, raided AIPAC offices with a warrant to inspect the paper and electronic files of Steven Rosen. This led to intense worldwide media attention to the allegation that AIPAC was enmeshed in a major espionage program. Critics of AIPAC and Israel saw validation for their thesis that pro Israel advocacy is inimical to the American national interest. In The Israel Lobby and U. S. Foreign Policy (2007), for example, John Mearsheimer and Stephen Walt write that, although countries spying on their allies is common enough to be "neither surprising nor particularly reprehensible, [n]onetheless, the close relationship between Washington and Jerusalem has made it easier for Israel to steal American secrets, and it has not hesitated to do just that. At the very least, Israel's willingness to spy on its principal patron casts further doubt on its overall strategic value, especially now that the Cold War is over." Pentagon official Lawrence Franklin was indicted on May 26, 2005, and Rosen and Weissman were indicted on August 4, 2005. The prosecution was brought under various sections of the Espionage Act, for example Some of the laws had been in effect since 1917. One provision under which Rosen and Weissman were indicted—section 793(e)—was added in 1950 under the McCarran Internal Security Act. The case largely hinged on a telephone conversation between the two men and Washington Post reporter Glenn Kessler.

Прокурорлар айыптаудан бас тартты

2009 жылдың 1 мамырында прокурорлар соттан Розен мен Вайсманға қарсы қозғалған істерді тоқтатуды сұрайтындарын мәлімдеді, себебі «соттың қосымша ниет талаптарына байланысты сотта үкімет жеңіске жете алмайтыны анық болды, сондай-ақ кез келген сот процесінде құпия ақпараттың сөзсіз жариялануы болмақ». Алдын ала сот сатысындағы сот шешімімен қорғау тарапына сот отырысында құпия ақпаратты пайдалануға рұқсат берілген еді, ал төменгі сатыдағы сот судьясы прокурорлардың екі күдіктінің олар жариялаған мәліметтердің АҚШ-қа зиян келтіретінін білгенін дәлелдеуі керек екенін айтқан. The Washington Post газеті бұл талапты «прокурорлар үшін жоғары талап» деп сипаттады. Вайсманның адвокаты Барух Вайс қорғау тарапының «күдіктілердің өткізген деген ақпаратының зиянсыз екенін үкіметке көрсету үшін көптеген сарапшыларды тартуға қол жеткізгенін» мәлімдеді.