Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Махута Тавиао I (шамамен 1855 – 9 қараша 1912) – 1894 жылдан 1912 жылға дейін таққа отырған үшінші маори королі және 1903 жылдан 1910 жылға дейін Жаңа Зеландия заң шығару кеңесінің мүшесі.
Mahuta Tāwhiao I (c. 1855 – 9 November 1912) was the third Māori King, reigning from 1894 to 1912, and member of the New Zealand Legislative Council from 1903 to 1910.
Ерте өмір
Уативатихоеде 1854 немесе 1855 жылы туған Махута, Тавиао патшасы мен оның бірінші әйелі Гераның үлкен ұлы болды. Балалық шағында, 1860 жылдары Жаңа Зеландия соғысқа толы болды, ал жасөспірім кезінде оның отбасы уақытша Корольдік аймаққа қашып, жасырынғандықтан Махута еуропалық білімді аз алды, ағылшын тілін нашар білді және дәстүрлі өмір салтын ұстанды. Жиырма жасқа келгенде Махута, 1863 жылы Рангирири шайқасында қаза болған Амукете (Амукети) Те Керейдің қызы Те Мараеге үйленді. Олардың бес ұлы болды: Те Рата (кейіннен патша болған), Тайпу, Тумате, Тонга және Те Рауанга.
Born Whatiwhatihoe in the Waikato, probably in 1854 or 1855, Mahuta was the eldest son of King Tāwhiao and his first wife Hera. During his childhood in the 1860s New Zealand was embroiled in war and in his adolescence his family took refuge in the isolated King Country, so Mahuta received very little European education, spoke little English and was very much a traditionalist. During his twenties, Mahuta married Te Marae, a daughter of Amukete (Amuketi) Te Kerei, a chief who was killed at the Battle of Rangiriri in 1863. They had five sons: Te Rata (who succeeded him as king), Taipu, Tumate, Tonga and Te Rauangaanga.
Патша ретінде билік ету
1894 жылы тамызда әкесі қайтыс болғаннан кейін Махута Маори королі болып, сол жылдың 15 қыркүйегінде таққа отырды. Махутаның тұсында Патша қозғалысының алғашқы соттары құрылды, судьялар, кеңсе қызметкерлері және тіркеушілер жұмыс істеді. Алайда, ғасыр басында оның елі күшін жоғалтты. Маори халқының жері өте аз болды, халық санының азаюы мен кедейлік оларды қүрды. Махута отаршылдық билікпен келісімдер арқылы, соның ішінде Заң шығарушы кеңесіне қосылу арқылы, халқы үшін қандай да бір ықпалға қол жеткізді, бірақ өмірінің соңғы жылдары жеке бақытсыздықтармен толды. Ол 1903 жылдың 22 мамырынан 1910 жылдың 21 мамырына дейін Жаңа Зеландияның Заң шығарушы Кеңесінің мүшесі болды. Ол Либералдық үкімет тарапынан тағайындалды, портфелі жоқ министр және 1903 жылдың 22 маусымынан 1906 жылдың 21 маусымына дейін Седдон министрлігінде, ал 1906 жылдың 21 маусымынан 1906 жылдың 6 тамызына дейін уақытша Холл-Джонс министрлігінде Атқару кеңесінің мүшесі болды. Заң шығарушы кеңесте болған кезінде ол патшалық билікті кіші інісі Те Веруверо Тавхьяоға жүктеді. Ол 1912 жылдың 9 қарашасында Уахиде қайтыс болды және Таупири тауында жерленді.
When his father died in August 1894, Mahuta was made Māori King, taking the throne on 15 September of that year. Under Mahuta's rule, the King Movement's first courts were created, with judges, clerks and registrars. However, his nation weakened greatly by the turn of the century. The Māori people had very little land, and population crises and poverty ravaged them. Through a series of deals with colonial authorities, including joining the Legislative Council, Mahuta regained a little influence for his people, though the last years of his life were fraught with personal troubles. He was a member of the New Zealand Legislative Council from 22 May 1903 to 21 May 1910, when his term ended. He was appointed by the Liberal Government, and was a Minister without Portfolio and a Member of the Executive Council from 22 June 1903 to 21 June 1906 in the Seddon Ministry and 21 June 1906 to 6 August 1906 in the interim Hall Jones Ministry. During his time on the Legislative Council, he delegated the kingship to his younger brother Te Wherowhero Tawhiao. He died at Waahi on 9 November 1912 and was buried on Taupiri Mountain.