Паикеа – маори дәстүріндегі ата-баба, Hawaiki-ден келген. Ngāti Porou, Ngāi Tahu тайпаларында маңызды. Құтқарушы кит арқылы өмір сақтап қалған Kahutia te rangi.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пайкеа – маори дәстүріне сәйкес, Хаваикиден шыққан атақты баба. Ол әсіресе Гисборн ауданындағы Нгати Пору және Нгаи Таху сияқты тайпаларға белгілі. Пайкеа – Кахутия те рангидің алған есімі, себебі ол өзінің жартылай бауыры Руатапудың өмірін құрту әрекетінен құтылу үшін кит көмегіне ие болды. Айтутаки аралында ол Руатапудың бауыры ретінде де танымал, бірақ Руатапудай мәшһүр емес. Бір деректе, Кāti Kurī хапуынан (Нгаи Таху тайпасынан) шыққан болуы мүмкін, отбасы Мангаяда тұрған.
Paikea is a notable ancestor who originated in Hawaiki according to Māori tradition. He is particularly known to tribes with origins in the Gisborne District such as Ngāti Porou, and Ngāi Tahu. Paikea is the name assumed by Kahutia te rangi because he was assisted by a whale to survive an attempt on his life by his half brother Ruatapu. On the island of Aitutaki, he is also known as a brother of Ruatapu, but is not as famous as him. In an account, probably from the Kāti Kurī hapū of Ngāi Tahu, the family lived on Mangaia.
ұятқа қалдырады
Руатапу әкесі Уэнуку ағасы Кахутия те раңгиді өзінен жоғары қойғанына ренжіді. Руатапу Кахутия те раңгиге тиесілі қасиетті тарақ қолдануға асыққанда, Уэнуку оны жазғырды, Кахутия те раңгидің жоғары рухты екенін, ал Руатапудың анасы құл әйел болғандықтан оның тегі төмен екенін айтты. Кейбір әңгімелерде Уэнуку 70 ұлы үшін каноэ жасап, алғашқы саяхаттарына дайындалып, қасиетті тарақтармен шаштарын тарауға кіріскендігі айтылады, немесе Руатапу Кахутиянікі емес, Уэнукудің қасиетті тарағын қолдануға тырысқан. Қай жағдайда болса да, Руатапуға оның тегіне байланысты ешқандай қасиетті тарақ қолдануға рұхсат етілмейді және ол ұятқа ұшырайды. Тағы бір деректе Руатапу Уэнуку үйінің шатырымен жүруге батыл болғанда оны жазғырғандығы айтылады.
Ruatapu became offended when his father Uenuku elevated his older half brother Kahutia te rangi ahead of him. When Ruatapu was about to use a sacred comb belonging to Kahutia te rangi, Uenuku rebuked him, pointing out that Kahutia te rangi was of high rank while Ruatapu was of low birth, because his mother was a slave wife. Some tellings also say Uenuku had built a canoe for his 70 sons and set about to do their hair with sacred combs for the first voyage, or that Ruatapu was about to use Uenuku's own sacred comb rather than Kahutia's. Either way, Ruatapu is told he cannot use any sacred comb because of his heritage, and is shamed. In other accounts, the rebuke came when Ruatapu dared to walk on the roof of Uenuku's house.
байланыс
Нгати Конохи – Нгати Пору хапуы, Гисборн мен Толага шығанағының арасында орналасқан шағын Вхангара елді мекенімен тығыз байланысты. Хапудың ауызша дәстүрлерінде Пайкеа киттің арқасында Хауаикиден Жаңа Зеландияға келгені айтылады, бұл Хауаикидің теңіздегі бірінші ұлдарының қырғыны болған Те Хурипурейата деген оқиғадан кейін болған. Дәстүр бойынша, кит тасқа айналып, қазір Whāngārā аралы (сонымен қатар Te Toka a Rangi немесе Te Ana o Paikea деп те аталады) жағалауда орналасқан.
Ngāti Konohi is the Ngāti Porou hapū that is closely associated with Whāngārā, a small settlement located between Gisborne and Tolaga Bay. Oral traditions of the hapū state that Paikea came to New Zealand from Hawaiki on the back of a whale following an event known as Te Huripureiata, a slaughter of the first born sons of Hawaiki at sea. According to tradition, the whale turned into stone, and is now the island of Whāngārā (also known as Te Toka a Rangi or Te Ana o Paikea), immediately offshore.
Кати Кури нұсқасы
Кейкіурадан жазылған нұсқада Пайкеа Уэнукудың ұлдарының ең кішісі және сүйіктісі болған, бұл басқа бауырларын қатты қызғанышқа толы қылды. Оның ағалары балық аулауға шыққанда оны өлтіруді жоспарлады, содан кейін Уэнукуға оның суға батып кеткенін айтуға ниеттенді. Пайкеа сол түні ұйықтап жатқандай болып, жоспарды біліп алды, сондықтан келесі күні қайықты өзі батырып, ағаларын өлтірді. Тек Пайкеа ғана тірі қалды, тірі қалу үшін қайықтың қиыршықтарына жабысып, өлімін күтті. Кенеттен тохора оған көмекке келді де, оны Ухангараға дейін жеткізді.
In a version probably recorded from Kaikōura, Paikea was the youngest of Uenuku's sons, and his favourite, which made the other siblings incredibly jealous of him. His brothers plot to kill him, intending to slay him out on a fishing trip and tell Uenuku that he drowned. Paikea, through feigning his sleep that night, learned of the plan, and so deliberately sunk the canoe the next day himself, killing his brothers. Paikea alone remained alive, clinging to the remains of the canoe for survival, awaiting his death. Suddenly, a tohorā came to his aid, and carried him all the way to Whāngārā.