Кіріспе
Маори мифологиясындағы әлем жаратылысы туралы мифтегі алғашқы ата-ана Ранги мен Папа (немесе Рангинуи мен Папатуануку) әлемнің және маори халқының пайда болуын түсіндіретін жаратылыс мифінде кездеседі (осы мифтің көптеген нұсқалары бар). Оңтүстік аралдардың кейбір диалектілерінде Рангиді Раки немесе Ракинуи деп атайды.
In Māori mythology the primal couple Rangi and Papa (or Ranginui and Papatūānuku) appear in a creation myth explaining the origin of the world and the Māori people (though there are many different versions). In some South Island dialects, Rangi is called Raki or Rakinui.
Біріккен және бөлінген
Рангинуи алғаш рет Похаруа Те Поға үйленді, олардың үш баласы болды, соның ішінде Аоранги (немесе Оңтүстік аралда Аораки деп аталады). Бұл балалар өсіп, жарықта өмір сүрудің қалай болатыны туралы әңгімелеседі. Балалардың ең қатыгез болғаны – Туматауэнга, олардың жағдайын шешудің ең жақсы жолы – ата-аналарын өлтіру деп ұсынады. Дегенмен, Таранаки аймағының дәстүрлерінде осы айырылыс рөлі теңіз құдайы Тангароаға жүктеледі.
Көк пен жердегі соғыс
Осылайша, Рангинуи мен Папатуанукудың балалары жарықты көріп, алғаш рет қозғалуға мүмкіндік алды. Басқа балалар ажырасуға келіскенмен, дауыл мен желдің құдайы Тавириматеа ата-анасының айырылғанына ашуға толы еді. Ол ата-анасының зар-жұбанысын естіп, Рангинуидің жасқа толы көзін көре алмады, сондықтан бауырларына енді оның ашуына шыдауы керек екенін уәделеді. Ол Рангиге ұшып барып, өзінің көптеген ұрпақтарын күтіммен өсірді, олардың ішінде желдер де болды, олардың бірі әрбір жаққа – солтүстікке, оңтүстікке, шығысқа және батысқа жіберілді. Бауырларымен соғысу үшін Тавириматеа өз балаларынан – түрлі желдер мен бұлттардан әскер жинады, олардың ішінде қатты найзағайлар, құйынды желдер, қараңғы, қалың бұлттар, отты бұлттар, дауылды бұлттар мен жаңбыр, тұман мен шоқылдақ бар еді. Осы желдер күштерін көрсеткенде, шаң көтеріліп, Тане орманды ағаштары шабуылға ұшырап, құлап, шіруге және жәндіктерге азық болды. Тавириматеа енді Ронго мен Хаумия Тикетикеге, өрілген және жабайы егістіктердің құдайларына шабуыл жасады. Ронго мен Хаумия Тавириматеадан қатты қорқып, бірақ ол оларға шабуыл жасағанда, Папатуануку оларды өзге балалары үшін сақтап, Тавириматеа таба алмайтындай жасырды. Сондықтан Тавириматеа ағасы Туматауэнгаға қарсы бұрылды. Ол барлық күшін жұмсады, бірақ Туматауэнга мызғымай тұрды, ал Тавириматеа оған жеңіле алмады. Ту (немесе адамзат) берік тұрып, соңында құдайлардың ашуы басылып, тыныштық орнады. Ту ата-аналарын ажыратуда Тане жасаған істі ойлап, Тане балалары – құстарды ұстау үшін тұзақтар жасады, енді олар еркін ұша алмады. Содан кейін ол орман өсімдіктерінен тор жасап, теңізге лақтырды, сонда Тангароаның балалары жағада үйіріліп жатты. Ол жерді қазу үшін соқа жасап, Тавириматеадан жасырынып, жер-ананың құшағында жатқан ағалары Ронго мен Хаумияны ұстады. Оларды жер бетінен көрінетін ұзын шаштарынан танып, сүйреп шығарып, жеуге арналған себеттерге жинады. Сондықтан Туматауэнга бауырларының бәрін олардың қорқақтығы үшін жеп қойды. Туматауэнга бауырларының тек Тавириматеаны ғана бағындыра алмады, оның дауылдары мен найзағайлары осы күнге дейін адамзатты шабуылдап келеді. Рангинуи мен Папатуануку бір-бірін сағынып, қайғырып, осы күнге дейін күйінішті жағдайларын жалғастыруда. Рангинуидің жасы Папатуанукуға құйылып, оған деген махаббатын көрсетеді. Кейде Папатуануку күшпен қимылдап, сүйікті жарына қайта жете алмаса да, тырысады. Орманнан тұман көтерілгенде, бұл Папатуанукудың Рангинуиге деген құштарлығы мен адамзатты асырауды жалғастырған кездегі сыбырысы.