Кіріспе

Бірінші еркек "сөйлейтін" горилла (1973–2000)

Майкл (17 наурыз 1973, Камерун – 19 сәуір 2000) – алғашқы еркек "сөйлейтін" горилла. Ол американдық қол тілінде 600-дан астам белгіні білді, оған Коко атты горилла анасы, гориллалар "пенни" белгісімен атаған Франсин Паттерсон және Стэнфорд университетінің басқа қызметкерлері үйреткен. Майкл, жетім бала, өмірінің көп бөлігін Калифорния штатының Вудсайд қаласында өткізді, онда ол жергілікті жұлдызға айналып, жанды да түрлі-түсті абстрактілі суреттер салған суретші болды.

Өмірбаян

Майклдың ата-анасы ол нәресте кезінде қаза тапты. "Коко: Горилламен әңгімелесу" фильмінде айтылғандай, оны күткендер ым тілі арқылы анасының браконьерлердің қолынан өлгенін түсіндіруге тырысып жатқанын сезді. Ол үш жаста болғанда, оны Стэнфордқа Кокомен бірге тұруға әкелді. Майклдың сүйікті түсі сары еді, ал сүйікті телешоулары – "Сезам көшесі" және "Мистер Роджерс". Ол Лучано Павароттидің әндерін тыңдап, суреттерге қарауды жақсы көретін. Майкл сурет салуды өте ұнататын және оған жауапкершілікпен қараса, Коко көңіл көтеру үшін сурет салар еді.

Тілдің қолданылуы

Майкл 600-дан астам белгіні білді, олардың кейбіреулерін Кокодан үйренді. Екеуі де «гүл» үшін «жаман иіс», ал «қыз» үшін «ерін» деген белгіні қолданды. Гориллалар мен адамдардың бұлшық-сүйек жүйесінің айырмашылығына байланысты, екі горилла да өз дене мүмкіндіктеріне бейімделген Америка тіл білгісінің өзгештелген нұсқасын қолданды, бұл кейде Горилла тіл білгісі (GSL) деп аталады. Саңырау адамдар тіл білгісінде екі немесе одан көп белгіні біріктіріп, олардың белгісі жоқ ұғымды білдіру үшін жаңа белгілер жасайды. Сонымен қатар, белгілерді қайталау және күшейту мағынаны нақтылау үшін қолданылады. Белгілерді қайталау, күшейту және белгілерді біріктіріп жаңа белгілер жасау – бұл маймылдардың да қолданатын тәсілдері. Майкл Гориллалар қорындағы алғашқы жылында 20 сөз үйренді. Мысалы, Майклдың Гориллалар қорындағы адамдар оның анасының жас кезінде браконьерлердің қолынан қаза тапқанын ойлайтын оқиғаны сипаттауы: «Жұмсақ ет горилла. Ауыз тіс. Жылап, қатты дауыс шығарды. Жаман ой, қиындыққа қарап жүр. Мойынды кесу/ерін (қыз) тесігі». Майкл кішкентай бала сияқты мінез-құлық танытты. Майкл эмоцияларды, естеліктерді және жалғанды тіл білгісі арқылы жеткізді. Майкл да, Коко да жалғанды сипаттау үшін немесе мәлімдемелердің рас екендігіне күмәнді білдіру үшін «жалған» белгісін қолданды.

Өлім

Майкл 2000 жылғы 19 сәуірде кардиомиопатияға байланысты жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Коко және оның соңғы мүмкін серігі Ндуме оның өліміне бірнеше ай бойы қайғырды. Коко 2018 жылы қайтыс болды, ал қызметкерлер Ндумеді Цинциннати хайуанаттар бағына қайтарды, онда ол екі ана горилламен бірге өмір сүреді.