Кіріспе

Халықаралық шекара

Малайзия–Сингапур шекарасы – Оңтүстік-Шығыс Азия елдері Малайзия (шекараның солтүстігінде орналасқан) мен Сингапур (оңтүстікте орналасқан) арасындағы халықаралық теңіз шекарасы. Шекара Жохор бұғазының ең терең арнасы бойымен немесе оның жанында өтетін теңіздік географиялық координаттар арасындағы түзу сызықтардан тұрады. 1995 жылғы келісімде белгіленген шекарадан тыс, шекараның батыс бөлігі Сингапур бұғазының батыс бөлігіне, ал шығыс бөлігі анықталған шекараның шығыс соңынан тыс, бұғазының шығыс бөлігіне дейін созылады. 1995 жылғы келісімде белгіленген шекарадан тыс екі елдің ортақ шекарасын белгілеу жөніндегі ресми келісім әлі де жоқ, бұл бірнеше қайталасатын талаптарға әкелді. Сингапур 12 теңіз шақырымына дейін созылатын аумақтық теңіз шегі және эксклюзивті экономикалық аймақ (ЭЭА) деп мәлімдейді, ал Малайзия 12 теңіз шақырымы аумақтық теңіз шегін талап етеді. Халықаралық соттың (ICJ) 2008 жылғы 23 мамырдағы Педра Бранка жөніндегі шешімі Сингапурдың аралдағы егемендігін мойындағаннан кейін, арал маңындағы Малайзия–Сингапур теңіз шығыс шекарасының жаңа бөлігін де анықтау қажет. Арал Сингапурдың ең шығыс нүктесінен және Малайзия жағалауының оңтүстік-шығысынан орналасқан. Шекарада екі құрылымдық өткізу пункті бар: Жохор–Сингапур тас жолы және Малайзия–Сингапур екінші байланысы (Сингапурда ресми түрде Туас екінші байланысы деп аталады). Малайзияның Джохор штатының оңтүстік-шығыс ұшындағы Пенгеранг пен Сингапурдың шығыс жағындағы Чанги арасында халықаралық паром және бамбоат қызметтері де бар.

Тарих

Қазіргі Малайзия мен Сингапур арасындағы шекара 19 ғасырда, 1824 жылы Джохор сұлтаны аралды Британдық Шығыс Үндістан компаниясына өткізгеннен кейін қалыптасты, себебі ол Джохор сұлтанатының номиналды бақылауында болған. Оған дейін ол Маджапахит империясының бір бөлігі болды. Шекара халықаралық шекарадан ел ішіндегі әкімшілік бөліністің шекарасына (аумақтың шекарасы) және керісінше бірнеше рет өзгерді. 1824 жылы Джохор Сингапурды Шығыс Үндістан компаниясына өткізгеннен кейін, Джохор заң жүзінде тәуелсіз мемлекет болғандықтан, шекара халықаралық шекараға айналды. 1914 жылы Джохор британдық протекторатқа айналғанда, ал Сингапур британдық тәждік колониясы болып қалғанда, шекара екі британдық басқарылатын аумақ арасындағы шекараға айналды. 1957 жылдың 31 тамызында Джохорды құрайтын Малайзия Федерациясы (тек Малайя түбегінен тұратын) тәуелсіздік алды, соның салдарынан Джохор-Сингапур шекарасы Малайяның тәуелсіз мемлекеті мен Сингапурдың өзін-өзі басқаратын британдық аумағы арасындағы халықаралық шекараға айналды. 1963 жылдың 16 қыркүйегінде Сингапур Малайзияның құрамдас бөлігіне бірікті, бұл Малайзияның екі құрамдас бөлігі арасындағы шекараны құрады. 1965 жылдың 9 тамызында Сингапур Малайзиядан шығарылып, тәуелсіз, егемен мемлекет болғаннан кейін шекара қайтадан халықаралық шекараға айналды.

COVID-19 пандемиясы

2020 жылдың 16 наурызында Малайзия және Сингапур үкіметтері COVID-19 пандемиясына жауап ретінде Малайзия мен Сингапур арасындағы шекаралық шектеулерді енгізетінін жариялады. Бұл шекара жабылу шамамен екі жылға созылды, бірақ жүк тасымалына рұқсат берілді. 2022 жылдың 1 сәуірінде Малайзияның премьер-министрі Исмаил Сабри Якоб және Сингапурдың премьер-министрі Ли Сянь Лунг екі елде де COVID-19 Omicron жағдайларының төмендеуіне байланысты екі елдің шекарасы ресми түрде қайта ашылғанын мәлімдеді. Толық жабылудан екі жыл өткен соң, Causeway және Second Link екі тараптан да жеке көлік құралдарының барлық түрлері үшін қайта ашылды. Саяхатшылар толық вакциналанған болуы керек, ал 12 жасқа дейінгі вакциналанбаған балалар толық вакциналанған тұлғаның қасында болуы тиіс. Саяхатшылар отбасылық, іскерлік және демалыс сапарлары үшін Малайзия-Сингапур шекарасын кесіп өте алады. Жүк, тауарлар және азық-түлік тасымалы бұрынғысынша қалыпты режимде жалғасуда.

Даулар

Малайзия және Сингапур үкіметтері екі ел арасындағы екіжақты қарым-қатынасты сынаған бірқатар даулар мен келіспеушіліктерге қатысты. Олардың көпшілігі, соның ішінде Сингапурдағы Керетапи Танах Мелаю, яғни Малайя темір жолының жері, аумақтық немесе шекаралық даулар емес, себебі олар аумақ немесе теңіз суларының егемендігі туралы мәселелерді қамтымайды. Дегенмен, Малайзия-Сингапур шекарасындағы аумақтың егемендігіне қатысты екі дау болды. Ең белгілісі – 2008 жылғы 23 мамырда Халықаралық сот Сингапурдің пайдасына шешім шығарған Педра Бранка дауы. Тағы бір жағдай Малайзияның Малайзиямен шекараға жақын теңіз суларында Сингапур жүргізген құрғақ жерді қайта толықтыруға қатысты "шағымынан" туындады. Бұл дау 2003 жылғы 4 қыркүйекте Малайзия тарапынан Гамбургтегі Теңіз құқығы жөніндегі халықаралық трибуналға жолданды.

Педра Бранканың егемендігі

Педра Бранка – Малайзияның Джохор аралының оңтүстік-шығыс шетінің оңтүстік-шығысында Сингапур бұғазының шығыс кіреберісінде орналасқан тас шоғыры. Оған қоса, "Ортаңғы таулар" және "Оңтүстік жартастар" деп аталатын тағы екі теңіз нысаны Малайзия мен Сингапур арасындағы егемендік дауына себеп болды. 2008 жылдың 23 мамырында Халықаралық сот Педра Бранкаға Сингапурдың, ал Ортаңғы тауларға Малайзияның егемендігі бар екенін шешті. Тек төмен су кезінде ғана көрінетін Оңтүстік жартастарға қатысты егемендік мәселесін кейінге қалдырып, оның егемендігі қай елдің теңіз суларында орналасқанына байланысты болатынын айтты. Бұл шешім екі ел арасындағы теңіз шекарасын анықтау жөніндегі келіссөздерге бұрынғы кедергіні жойды. Халықаралық соттың шешімінен кейін Малайзия мен Сингапур Педра Бранка маңындағы теңіз шекарасын анықтау үшін бірлескен техникалық комитет құрылатынын мәлімдеді. Малайзия 2017 жылы сот шешімінің 10 жылдығынан кейін қайта қарау туралы өтініш білдірді, бірақ 2018 жылы жаңа үкімет осы өтінішін кері қайтарып алып, мәселені аяқтады.

Жохор-Сингапур тас жолы

Жохор-Сингапур тас жолы екі ел арасындағы ең көп қолданылатын байланыс болып табылады. Ол автомобиль және теміржол көлігін қамтамасыз етеді. Бұл екі ел арасындағы ең ежелгі физикалық байланыс және 1923 жылы аяқталған. Жеке куәліктерді тексеруге арналған бақылау-өткізу пункттері 1966 жылы құрылды. Паспортты тексеру 1967 жылы басталды. Автомобиль және теміржолмен саяхаттайтындар үшін жеке бақылау-өткізу пункттері бар. Автомобильмен саяхаттайтындар Малайзия тарапындағы Сұлтан Искандар кешенінде, ал Сингапур тарапындағы Вудлендс бақылау-өткізу пунктінде тіркеледі. Екі иммиграциялық бақылау-өткізу пункті де бұрынғы нысандардың орнына салынды; қазіргі Вудлендс бақылау-өткізу пункті 1998 жылы, ал Сұлтан Искандар кешені 2008 жылы ашылды.

Темір жол өткелі

Малайзияның темір жол операторы, Керетапи Танах Мелаю (KTM), Сингапурға дейінгі қалааралық темір жол қызметтерін іске асырады. Темір жолмен саяхаттайтындар Woodlands Train Checkpoint (WTCP) бақылау бекетінде тіркеледі, ол автомобильмен жүретін саяхатшылар пайдаланатын Woodlands Checkpoint-тен бөлек орналасқан. 2011 жылдың 1 шілдесінен бастап WTCP KTM темір жол желісінің оңтүстік терминалы болды және бұл бақылау бекетінде Малайзия мен Сингапурдің шекаралық бақылау қызметтері орналасқан. Он жылдар бойы Сингапур қаласының орталығындағы Танджонг Пагар темір жол станциясы KTM темір жол желісінің оңтүстік терминалы болып келді, ал темір жол жері мен станция Малайзияның меншігінде болды. 1998 жылға дейін Малайзия мен Сингапурдің шекаралық бақылау қызметтері станцияда бірге орналасқан. 1998 жылы Сингапур Woodlands Train Checkpoint бақылау бекетін ашып, иммиграциялық пунктін сол жерге көшірді, бұл шекара қауіпсіздігін жақсарту мақсатында жасалған ресми қадам болды. Алайда, Малайзия өзінің иммиграциялық пунктін WTCP-ге немесе Джохор-Бахруға көшіруден бас тартты, бұл әрекетті 1990 жылғы Малайзия-Сингапур келісіміне сәйкес Малайзияны темір жол жерін және станцияны Сингапурға беруге мәжбүрлеу үшін жасалған амал деп мәлімдеді. Екі ел де бұл келісімді әртүрлі түсіндіреді. 1998 мен 2011 жылдар аралығында Малайзияға бағыт алған жолаушылар үшін шекарадан өту рәсімі ерекше жағдайды құрады, себебі оларға Сингапурдың WTCP бақылау бекетінде шығу бақылауынан өтуден бұрын Танджонг Пагар темір жол станциясында Малайзияға кіруге рұқсат берілді. Сингапурға саяхаттайтын жолаушыларға бұл әсер етпеді, өйткені олар WTCP-де Сингапур шекаралық бақылауынан өтуден бұрын Джохор-Бахру темір жол станциясында Малайзия билігімен тексерілген. Дау 2010 жылы шешілді, Малайзия өзінің иммиграциялық пунктін WTCP-ге көшіріп, темір жол жерін және Танджонг Пагар темір жол станциясын 2011 жылдың 1 шілдесінде Сингапурдағы құнды жерлерді бірлесіп дамыту үшін тапсырды.

Чанги нүктесі Пенгеранг теңіз арқылы өту

Сондай-ақ, Малайзия мен Сингапур арасында теңіз арқылы Жохордың оңтүстік-шығыс ұшындағы Пенгеранг пен Сингапурдың солтүстік-шығыс ұшындағы Чанги ауылының жанындағы Чанги нүктесі арасында да қатынас бар. Сингапур иммиграциялық бекеті Чанги Пойнтта 1967 жылдың қараша айында құрылған.