Кіріспе

Британдық карикатурист Грэм Лейдлер (4 шілде 1908 – 23 қараша 1940) – британдық карикатурист, 1930 жылдары «Панч» журналындағы жұмыстарымен белгілі. Ол «Понт» деген атпен қол қоятын, бұл Pontifex Maximus лақап атының қысқартылған түрі.

Өмір

Лейдлер 1908 жылғы 4 шілдеде Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласында, Джесмондтағы Осборн даңғылының 6-шы үйінде дүниеге келді. Оның әкесі, Джордж Гавин Лейдлер, сурет салу және әрлеу бизнесінің иесі, Лейдлер 13 жасқа келгенде қайтыс болды, ал анасы Кэтлин Кросби болған соң, отбасы оңтүстікке көшіп, ақырында Букингемширдегі Джордансқа қоныстанды. Лейдлер әрқашан карикатурист болуды армандаған, бірақ өзін және жесір анасын лайықты түрде асырау үшін жеткілікті табыс табу мақсатында 1926 жылы Лондон архитектура мектебіне түсті. 1932 жылы туберкулез диагнозы қойылғаннан кейін кеңседе жұмыс істеуге мүмкіндігі болмады және карикатураларына назар аудара бастады. 1930 жылдары денсаулығын жақсарту үшін біраз уақыт Австрияда тұрды, 1938 жылы Аншлюс болғаннан кейін Ұлыбританияға оралды. 1930 жылдан 1936 жылға дейін «Woman's Pictorial» журналында «The Twiffs» атты апталық комиксін жариялады. 1932 жылдың тамызында «Punch» журналында алғаш рет қабылдады; 1937 жылға қарай оның танымал болуы соншалықты артты, редактор Э.В. Нокс, егер Лейдлер тек «Punch» үшін ғана сурет салса, онымен бұрын-соңды болмаған «джентльмендік келісімге» келеді деп есептеледі – бұл Грэм Гриннің жаңа «Night and Day» журналының оны тартып алуына жол бермеу үшін жасалған әрекет болуы мүмкін. «Pont» деген атпен (Римге сапары кезінде алған лақап аты – Pontifex Maximus) Лейдлер «Punch» тарихындағы ең өзгеше таланттардың біріне айналды және оның туындылары бүгінгі күнге дейін карикатуристерге шабыттандыруда. Ол, әсіресе, британдық мінез-құлық туралы сериясымен танымал. Бұл серия 1938 жылы кітап ретінде жарық көрді. «Британдықтар әрі қарай жылдамдап барады» (1940) атты тағы бір кітабы «Фейк соғыстың» атмосферасын бейнеледі. Бір танымал мысалы – елдік ауылдағы танымал пабтың суреті, онда радио неміс пропагандалық станциясына қосылған: «Осы арада Ұлыбританиядағы барлық халықтың жағдайын ескерсек, басқыншылық қаупіне байланысты толыққанды үрейге түскен». «Үйде» және «Таралудағы жалған түсініктер» сериялары да сәтті болды, бірақ өзінің шағын мансабының соңында ол егжей-тегжейлі, үлкен суреттерден экономикалық, бір немесе екі фигурадан тұратын эскиздерге, өткір мағыналы тұжырымдармен бірге көшу арқылы жаңа, ерекше стильді дамытты. Лейдлер ешқашан үйленбеді. Ол 1940 жылғы 23 қарашада полиомиелиттен қайтыс болды, оған Лондоннан эвакуацияланатын босқындарды машинасымен тасымалдау кезінде шалдыққан. Лейдлер өзінің шағын мансабында төрт жүз карикатура жасады, бұл бес кітапты шығаруға жеткілікті материалды құрады. Бернард Холлоууд, әріптес карикатурист және кейіннен «Punch» журналының редакторы, оның өмірі мен туындылары туралы «Pont» (1969) кітабында өмірбаяндық еңбек жазды. Лейдлердің туысы, Энн МакМуллан MBE оның тағы бір өмірбаянын жазып, 2022 жылы Kindle-де жариялады.

Мұра

Жыл сайын "Картун өнер қоры" карикатурашыға "британдық мінезді сомдағаны үшін" Понт сыйлығын табыс етеді.