Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эротокритос (Ἐρωτόκριτος) – 17 ғасырдың басында Критада Викентий Корнарос жазған роман. Ол 10 012 он бес буынды ұйқасты өлеңнен тұрады, соңғы он екісі ақынның өзіне сілтеме жасайды. Бұл туынды грек тілінің крит диалектісінде жазылған. Оның басты тақырыбы – Эротокритос (туындыда тек Ротокритос немесе Рокритос деп аталады) пен Аретуза арасындағы махаббат. Осы тақырып төңірегінде құрмет, достық, ерлік және батылдық сияқты тақырыптар да айналады. Георгиос Хортатзистің «Эротокритос» және «Ерофиле» шығармалары грек Ренессансы әдебиетінің классикалық үлгілері болып саналады және крит әдебиетінің ең маңызды туындылары деп есептеледі. Бұл шығарма бүгінгі күнге дейін танымал, көбінесе оны көпшілық алдында оқығанда сүйемелдейтін музыканың арқасында. Дәстүрлі мантинадаларда қолданылатын нақты бір ұйқас түрі «Эротокритос» туындысында да қолданылған.
Erotokritos (Ἐρωτόκριτος) is a romance composed by Vikentios Kornaros in early 17th century Crete. It consists of 10,012 fifteen syllable rhymed verses, the last twelve of which refer to the poet himself. It is written in the Cretan dialect of the Greek language. Its central theme is love between Erotokritos (only referred to in the work as Rotokritos or Rokritos) and Aretousa. Around this theme, revolve other themes such as honour, friendship, bravery and courage. Erotokritos and Erophile by Georgios Hortatzis constitute classic examples of Greek Renaissance literature and are considered to be the most important works of Cretan literature. It remains a popular work to this day, largely due to the music that accompanies it when it is publicly recited. A particular type of rhyming used in the traditional mantinades was also the one used in Erotokritos.
Кейіпкерлер
Ақын Эротокрит пен Афина патшасы Гераклдың қызы Аретуза есімді екі жас ғашықтың басынан өткен қиындықтар мен сынақтарды суреттейді.
The poet narrates the trials and tribulations suffered by two young lovers, Erotokritos and Aretousa, daughter of Heracles, King of Athens.
Сюжет
Романның оқиғасы ежелгі Афинада өтеді, бірақ бейнеленген әлем – бұл нақты бір тарихи кезеңге сәйкес келмейтін күрделі құрылым. Классикалық Грекияға сілтемелермен қатар, анахронизмдер мен Батыс Еуропаға тән көптеген элементтер бар, мысалы, садақпен жарыс. Бұл туынды келесі бес бөлімге бөлінеді:
The romance takes place in ancient Athens, but the world displayed is a complex construct which does not correspond to any particular historical period. Alongside references to classical Greece there are anachronisms and many elements particular to Western Europe, such as the jousting competition. The work is divided in the following five parts:
I. Бірнеше жыл некеде болғаннан кейін Афина патшасы (Геракл) мен оның әйелінен қыз (Аретуза) дүниеге келеді. Патшаның адал кеңесшісінің (Эротокритостың) ұлы ханшайымға ғашық болады. Өзінің сезімін білдіре алмай, ол кешке оның терезесінің астында ән шырқайды. Қыз біртіндеп белгісіз әншіге ғашық бола бастайды. Геракл әнші туралы білгенде, оны ұстау үшін тұзақ құрады, бірақ Эротокрит сүйікті досымен бірге патшаның сарбаздарын өлтіреді. Эротокрит махаббатының бақытты аяқталмайтынын түсінген соң, оны ұмыту үшін Халкидаға сапар шегеді. Ол кеткен кезде әкесі ауырып қалады, ал Аретуза оны барып көріп, Эротокриттың бөлмесінен өзінің суреті мен оның әндерінің мәтінін табады. Ол қайтып келгенде, суреттері мен әндері жоқ екенін және оларды тек Аретузаның барып көргенін біледі. Өзінің кім екені ашылып, қауіп төндіретінін сезінген Эротокрит үйде қалып, ауруға шалдыққандай болады. Аретуза оған жақсы болуын тілеп, алмадан толы себет жібереді, сондай-ақ оның сезімін бөлісетінін көрсетеді. II. Патша қызының көңілін көтеру үшін садақпен жарыс ұйымдастырады. Әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген ақсүйектер қатысады, ал Эротокрит жеңіске жетеді. III. Екеуі Аретузаның терезесінің астында жасырын кездесе бастайды. Қыз Эротокриттен әкесінен оларға үйленуге рұқсат беруін сұрайды. Патша жас жігіттің батылдығына ашуланып, оны елден қуады. Сонымен қатар, Византия патшасы Аретузаға үйлену туралы ұсыныс жібереді. Қыз Эротокрит кетіп бара жатқанда, оған құпия түрде келіседі. IV. Аретуза кез келген үйлену ұсынысын қабылдаудан бас тартады және патша оны адал күтімшісімен бірге түрмеге қамап қояды. Үш жылдан кейін, Влахиялықтар Афинаны қоршағанда, Эротокрит қайта пайда болады, оның нағыз кім екені сиқыр арқылы жасырылады. Ол шайқаста патшаның өмірін сақтап, өзі жараланады. V. Жарақат алған бейтанысқа алғыс айту үшін патша оған қызын әйел ретінде ұсынады. Аретуза бұл үйленуге келіспейді және жасырынып жүрген Эротокритпен сөйлескенде де бас тартуын жалғастырады. Эротокрит оның адалдығын сынап көреді, содан кейін өзін жасырған сиқырды бұзып, кім екенін ашады. Патша үйленуге келісіп, Эротокрит пен оның әкесімен татуласады, ал Эротокрит Афина тағына отырады.
I. After several years of marriage, a daughter (Aretousa) is born to the King of Athens (Heracles) and his wife. The son of the faithful adviser to the king (Erotokritos) falls in love with the princess. Because he cannot reveal his love, he sings under her window in the evenings. The girl gradually falls in love with the unknown singer. Heracles, when he learns about the singer, organizes an ambush to arrest him, but Erotokritos with his beloved friend kills the soldiers of the king. Erotokritos, realising that his love cannot have a happy ending travels to Chalkida to forget. During his absence, his father falls ill and when Aretousa visits him, she finds in the room of Erotokritos a painting of hers and the lyrics he sang. When he returns, he discovers the absence of his drawing and songs and learns that the only person that visited them was Aretousa. Realizing that his identity was revealed and that he may be at risk, he stays at home pretending to be ill. Aretousa sends him a basket of apples to wish him well and as an indication she shares his feelings. II. The king organizes a jousting competition for the entertainment of his daughter. Many noblemen from around the known world participate and Erotokritos is the winner. III. The couple begins to secretly meet under the window of Aretousa. The girl pleads with Erotokritos to ask her father to allow them to marry. Naturally, the king is angry with the audacity of the young man and has him exiled. Simultaneously a marriage proposal for Aretousa arrives by the king of Byzantium. The girl immediately gets engaged secretly to Erotokritos before he leaves the city. IV. Aretousa refuses to consider any marriage proposals and is imprisoned by the king alongside her faithful nanny. After three years, when the Vlachs besiege Athens, Erotokritos reappears, his true identity concealed through magic. In a battle he saves the life of the king and gets wounded in the process. V. In order to thank the wounded stranger the king offers him his daughter as spouse. Aretousa refuses to accept this marriage and in discussion with the disguised Erotokritos she persists in her refusal. Erotokritos submits her to tests to confirm her faith and finally reveals himself after breaking the spell that concealed his identity. The king accepts the marriage and reconciles with Erotokritos and his father, and Erotokritos ascends to the throne of Athens.
Негізгі сипаттамалары
Дегенмен, сюжеттің дамуына қатысты Эротокритос рыцарлық романдардың барлық ерекшеліктерін сақтайды. Корнарос құрылымы тұрғысынан белгілі бір ерекшеліктерді ұсынады, олар басқа әдеби жанрлардан алынған сипаттамалармен ерекшеленеді. Эпикалық элементтермен қатар, драмалық белгілер де күшті: бес бөлікке бөліну классикалық драманың пентамериялық құрылымын көрсетеді, ал театрлық сипат диалогтың жиі кездесуін анықтайды. Туындының қолжазбасында бұл пентамериялық бөлініс көрсетілмеген, ол тек басылған нұсқаларда ғана кездеседі, бірақ ғалымдар оны ақынның туындыны жоспарлауымен байланысты, органикалық деп санайды.
Although with regard to the evolution of the plot, Erotokritos follows all the characteristics of a knightly novel. Kornaros presents some particularities with regard to the structure, with characteristics derived from other literary species. Apart from the epic elements, the presence of dramatic features is also intense: the division into five parts reflects the pentameric division of classical drama, while the theatrical character imparts the frequent presence of the dialogue. The manuscript of the work does not show the pentameric division, which appears only in printed publications, but it is considered by the scholars to be organic and related to the conception of the work by the poet
Эпикалық, батырлық және эротикалық элементтер, бірінші тармақтарда тақырыптық ядро ретінде аталады ("көтерілістер, мақтан мен салмақтар / Эрос шомылдырылып, рақыммен сүйіскенде"), туындыда симметриялық түрде бөлінген: бірінші, үшінші және бесінші бөлімдерде эротикалық, ал екінші және төртінші бөлімдерде батырлық басымдыққа ие, олар бір-бірімен байланысты және бір-бірін күшейтеді: Эротокритостың Аретузаға деген махаббаты оның дауылға қатысуына себеп болады, ал елдің патшасына жасалған ұсыныс – осы қарым-қатынастың сәтті болуына мүмкіндік береді. Туындыда тағамға және эротикалық бейнелерге жасалған баса назар да айқын көрінеді. Әлеуметтік кемсіту мәселесінің маңыздылығы да зор роль атқарады: екі басты кейіпкердің махаббаты орнаған әлеуметтік нормаларға қарсы келеді және оларды қоршаған ортамен қақтығысқа түсіреді, бірақ туындының соңында «жеке қасиеттер» жеңіске жетеді. Корнаростың маңызды жаңалығы – кейіпкердің психологиялық жағдайының ашылуы және олардың іс-әрекеттерінің себептерін нақты негіздеуі.
The epic heroic and erotic element referred to as thematic cores already in the first verses ("and even the riots, the conceited and the weights / of Eros the baptism and kissing the grace"), coexist in the work divided symmetrically, with erotic superior to the first, the third and the fifth, while the heroic in the second and the fourth, while being interrelated, with one feeding the other: Erotokritos' love for Aretousa is motivated for his participation in the storm, while the man and a bid to the country's king is the fact that allows the success of the relationship. The emphasis on food and erotic imagery is also seen clearly in the work. The importance of the issue of social discrimination also plays a very important role: the love of the two heroes is in contradiction with established social conventions and puts them in conflict with their environment, but at the end of the project, "personal virtues" prevail. Kornaros' significant innovation is the emergence of the hero's psychological state and the convincing justification of the motivations of their behavior.
Тілдің қолданылуы
Эротокритос тілі – крит диалектісі, көбінесе Сития идиомына жатады. Типтік диалектілік формулалар, мысалы, τση (της) және τσι (τις) артикльдері, сұрақ сөзінің орнына (е) сөздік алмасы қолданылады. Жалпы көпше және көпше тұлғадағы соңғы нәрсе туралы сөйлеу үшін анықтамалық есімдіктерінде артикльдер (олар сөйлемеді, сөйлеуді қалайды) етістіктен кейін орналасады (мысалы, климатқа бейімделу, кетіп қалды), жеке есімдіктің өзі және өзін-өзің баптау (оның сөзімен). Атап айтқанда, ол Шығыс крит идиомына негізделген және оның типтік ерекшеліктерін көрсетеді, мысалы, τους (τα πάθη τως) орнына τως есімдігін қолдану, өткен шаққа η (ήκαμε, ήβανε) жұрнағын қосу, σ (να τσ' αξώση) кейін ι әрпін жою, сондай-ақ пассивті аорист θηκα, θηκες, θηκε (θη, θης, θη(ν) орнына), мысалы, εχάθηκε εχάθη орнына. Эротокритос тілі – сөйлеу крит диалектісіне (негізінен Сития идиомында) негізделген, бірақ комедиялармен немесе түрлі құжаттармен салыстырғанда одан өзгеше, себебі онда итальян тілінен алынған сөздер аз, керісінше, лексикалық ерекшеліктері көп. Эротокриттің айналасында үш әдеби мәселе бар. Ең маңыздысы, қалғандары оған тәуелді, – ақынның кім екендігі, өйткені Витсенцос Корнарос есімі Критте кең таралған. Қалған екі маңызды мәселе – шығарманың мерзімі және ақынның негіз алған болжамды итальяндық үлгісі туралы сұрақ. Ақын туралы мәселеде көптеген ғалымдар Венециялық автор Андреас Корнаростың інісі Якобтың Витсенцос Корнаросымен сәйкес екенін қабылдайды. Криттегі бірнеше белгілі музыканттар өлеңнің таңдамалы бөліктерін өз музыкаларына қосып, көбінесе жергілікті музыкалық дәстүрдің шекараларын зерттейді.
The language of Erotokritos is the Cretan dialect, mostly within the idiom of Sitia. Typical dialectical formulas such as the articles τση (της) and τσι (τις) are used, the questioning pronoun (e) in the place of the word what. Articles, in the place of reference pronouns to speak of the final one in the general plural and in the plural person (they haven't spoken, they wish to speak), place the pronoun after the verb (assimilation of the climate, for example, have gone), use of the pronounced pronoun self and self indulgence (according to him). In particular, it is based on the Eastern Cretan idiom and displays its typical characteristics, such as the use of pronoun τως instead of τους (τα πάθη τως), the use of the past tense augment η (ήκαμε, ήβανε), the elimination of the ι after σ (να τσ' αξώση), as well as the passive aorist θηκα, θηκες, θηκε (in place of θη, θης, θη(ν),, for example, εχάθηκε instead of εχάθη). The language of Erotokritos is based on the spoken Cretan dialect (mainly in the idiom of Sitia), but it differs from it, if compared to comedies or various documents, since it has few words derived from Italian, while on the contrary it often has more lexical features. There are three literary issues surrounding Erotokritos. the most important, on which the others depend, is the issue of the poet's identity, as the name Vitsentzos Kornaros was widespread in Crete. The other two important problems are the issue of the dating of the work and the question of the speculated Italian model on which the poet was based. For the subject of the poet, it is accepted by most scholars to identify with Vitsentzos Kornaros of Jacob, brother of the Venetian author Andreas Kornaros. Several groups of renowned Cretan musicians have added selected parts of the poem to their music, often exploring the boundaries of their local musical tradition.