Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс аспап жасаушысы (1683–1753)
German instrument builder (1683–1753)
Готфрид Сильберманн (14 қаңтар 1683 – 4 тамыз 1753) – неміс пернетақталы аспаптар жасаушысы. Ол клавесин, клавикорд, орган және фортепиано жасады; оның қазіргі кездегі даңқы көбінесе соңғы екеуімен байланысты.
Gottfried Silbermann (January 14, 1683 – August 4, 1753) was a German builder of keyboard instruments. He built harpsichords, clavichords, organs, and fortepianos; his modern reputation rests mainly on the latter two.
Өмір
Сильберманның жастық шағы туралы өте аз мәлімет белгілі. Ол Кляйнбобрицш қаласында (қазіргі Фрауенштейн, Саксония) ағаш шебері Майкл Сильберманның ең кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Олар 1685 жылы жақын орналасқан Фрауенштейн қаласына көшіп, онда Готфрид те ағаш шеберлігін үйренген болуы мүмкін. 1702 жылы ол Страсбургке көшіп, ағасынан орган жасау өнерін үйреніп, француздық Эльзас орган жасау мектебімен байланысқа түсті. Сильберман 1753 жылы Дрезденде қайтыс болды, бұл қалайы мен қорғасыннан улану салдарынан болған болуы мүмкін, ол Хофкирхедегі органмен жұмыс істеп жатқанда.
Very little is known about Silbermann's youth. He was born in Kleinbobritzsch (now a part of Frauenstein, Saxony) as the youngest son of the carpenter Michael Silbermann. They moved to the nearby town of Frauenstein in 1685, and it is possible that Gottfried also learnt carpentry there. He moved to Straßburg in 1702, where he learnt organ construction from his brother and came in touch with the French Alsatian school of organ construction. Silbermann died in Dresden in 1753, probably as the result of a tin lead poisoning, while still working on the organ at the Hofkirche.
Сильберманның мүшелері
Сильберманн мен оның інісі Андреас Сильберманн жасаған органдар архитектурасы және музыкалық ерекшеліктері жағынан айқын және ерекше стильді көрсетеді. Готфрид Сильберманн бұл стилден ешқашан бас тартқан емес. Оның орган жасау арқылы табыс табу қабілеті таңғажайсып, оны ерекше байлыққа жеткізді, ал оның экономикалық қызметі мен жай-жақсы орнығуы нәтижесінде дерлік монополия құрылды. Оның шәкірттері Орталық Германияда жұмыс істемеуге міндетті болды. Сильберманнның өзгертпеуге болатын стилі әрқашан қабылдауға лайық болған жоқ, оның қарсыласының маңызды мысалы Иоганн Себастьян Бах болды, ол Сильберманннан айырмашылығы, meantone темпераментінде настройка жасаған, икемді настройканы артық көреді. Сильберманн шамамен 50 орган жобалап, жасады, олардың 35-і Готфрид Сильберманн қоғамының мәліметінше, бүгінге дейін сақталған, соның ішінде Дрездендегі Хофкирхедегі орган да бар. Хофкирхе және Фрайберг соборындағы орган оның ең бағалы туындылары саналады. Фрайберг соборындағы органда үш мануал немесе клавиатура және 41 тоқтау бар, олар Oberwerk, Hauptwerk, Brustwerk және Pedal бөлімдеріне бөлінген. (Бөлім – орган ішінде бір жерде орналасқан, бір мануалдан ойналатын құбырлардың бөлігі; әдетте әр бөлім үшін бір мануал болады, ал педальдің өз бөлімі бар.) Сильберманнның органдары күшті язычковые регистры, кең ауқымды тоқтаулар және жоғары қалайы мөлшері бар құбырлармен сипатталады, бұл дыбысқа ерекше жарқындық сыйлайды.
The organs that Silbermann and his brother Andreas Silbermann built show a clear and distinctive style, both in architecture and in their music qualities. Gottfried Silbermann never deviated from this style. His ability to earn money with organ construction was remarkable, leading him to uncommon wealth, and his economic operation and slow consolidation of his position eventually created a near monopoly. His apprentices had to pledge never to work in Central Germany. Silbermann's non negotiable style was not welcome everywhere, an important example of an opponent being Johann Sebastian Bach, who, unlike Silbermann who tuned in meantone temperament, preferred a more flexible tuning. Silbermann designed and built approximately 50 organs, 35 of which are identified as extant by the Gottfried Silbermann Society, including the organ in the Hofkirche in Dresden. The Hofkirche organ and that of Freiberg Cathedral are considered his greatest works. The organ in Freiberg Cathedral has three manuals, or keyboards, and 41 stops divided between the Oberwerk, Hauptwerk, Brustwerk and Pedal divisions. (A division is a section of pipes in the same place within an organ, played from one manual; there is generally one manual for each division, and the pedal has its own division.) Silbermann's organs are characterised by the use of strong reeds, a broad range of stops, and pipes with a high tin content, which adds a distinctive brightness to the tone.
Сильберман және фортепиано
Сильберманн фортепиано тарихындағы маңызды тұлға болды. Ол Бартоломео Кристофоридің (фортепианоның изобреторы) маңызды идеяларын кейінгі құрылысшыларға жеткізіп, олардың сақталуын қамтамасыз етті, сондай-ақ демпинг педалінің алғашқы нұсқасын ойлап тапты. Иоганн Генрих Зедлердің «Жалпы лексиконында» көрсетілгендей, Сильберманн алғашқы фортепианосын 1732 жылы жасаған, бұл Кристофори қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң болды. Сильберманн Кристофоридің өнертабысы туралы мынадай жолмен білген болуы мүмкін. 1709 жылы Сципионе Маффеи жаңадан ойлап табылған фортепианоны зерттеп, Кристофоримен сұхбаттасып, 1711 жылы итальяндық журналда өз қорытындыларын (инструменттің артықшылықтарын баса назар аудара отырып) жариялады. 1725 жылы бұл мақала Дрезден сарайының ақыны Иоганн Ульрих Кёниг тарапынан неміс тіліне аударылды, ол Сильберманнмен жеке таныс болған. Сильберманн өзінің жетілген фортепианоларында Кристофоридің соңғы аспаптарындағы күрделі механизмді мұқият көшірді, бірақ артқы тексерудің дұрыс көшірмесін жасауға қол жеткізбеді. Сильберманн Кристофоридің тағы бір тапқыр өнертабын – кері бұрылған тақтаны да қолданды. Басқа жағынан (корпустың құрылысы, ағаш түрін таңдау, ішек диаметрлері мен аралықтары, клавиатура дизайны) Сильберманн клавесин жасаушы ретіндегі өзінің тәжірибесіне сүйенді. 1740 жылдары Пруссияның Фридрих Ұлы королі Сильберманнның фортепианоларымен танысып, олардың бірнешеуін сатып алды (19 ғасырдың басындағы музыка зерттеушісі Иоганн Николаус Форкель бұл санын 15 деді, бірақ Стюарт Поленс (төмендегі сілтемеде) мұны «әлбетте, асыра айтылған» деп санайды). Сильберманнның екі фортепианосы бүгінде Фридрихтің Потсдамдағы сарайларында сақталған; олар айналасындағы әсемдікке қарағанда қарапайым, бірақ әдемі дизайнымен ерекшеленеді. Германия ұлттық мұражайында Сильберманнның түпнұсқасы бар. Белгілі Карл Филипп Эммануэль Бах Фридрих Ұлымен Потсдамда жұмыс істеді және Сильберманн фортепианоларында ойнады (сондай-ақ Фридрихті траверсо флейтасында сүйемелдеді), сондықтан Сильберманн фортепианолары К.Ф.Э. Бах есімімен және оның осы фортепиано моделі үшін жазылған музыкасымен байланысты. Сильберманнның екі фортепианосы бүгінде Фридрихтің Потсдамдағы сарайларында сақталған. Сонымен қатар, Германияның Ұлттық мұражайында Сильберманнның түпнұсқа фортепианосы бар. Готфрид Сильберманнның 1749 жылғы аспабы қазіргі фортепианоның көшірмелерін жасау үшін үлгі ретінде пайдаланылды.
Silbermann was also a central figure in the history of the piano. He transmitted to later builders the crucial ideas of Bartolomeo Cristofori (the inventor of the piano), ensuring their survival, and also invented the forerunner of the damper pedal. Evidence from the Universal Lexicon of Johann Heinrich Zedler indicates that Silbermann first built a piano in 1732, only a year after Cristofori's death. Silbermann may have found out about Cristofori's invention as follows. In 1709, Scipione Maffei did research on the newly invented piano, including an interview with Cristofori, and published his findings (with a ringing endorsement of the instrument) in a 1711 Italian journal article. In 1725, this article was translated into German by the Dresden court poet Johann Ulrich König, who was almost certainly a personal acquaintance of Silbermann. In his mature pianos, Silbermann scrupulously copied the complex action found in Cristofori's last instruments, failing only to produce a correct copy of the back check. Silbermann also copied another ingenious Cristofori invention, the inverted wrest plank. In other respects (case construction, choice of wood species, string diameters and spacing, keyboard design), Silbermann relied on his own experience as a harpsichord builder. During the 1740s, King Frederick the Great of Prussia became acquainted with Silbermann's pianos and bought a number of them (the early 19th century musicologist Johann Nikolaus Forkel claims this number was 15, though Stewart Pollens (reference below) believes this to be "certainly exaggerated"). Two of Silbermann's pianos are still located in Frederick's palaces in Potsdam today; they stand out for their elegant but plain and sober design amid the elaborate splendor of their surroundings. There is a Silbermann original in the Germanisches Nationalmuseum. The famous Carl Philipp Emanuel Bach was employed by Frederick the Great in Potsdam and was playing Silbermann fortepianos (also accompanying Frederick on the traverso flute), so in this way Silbermann pianos are connected with the CPE Bach name and his music, which was written for this particular fortepiano model. Two of Silbermann's pianos are still located in Frederick's palaces in Potsdam today. There is also an original Silbermann piano in the Germanisches Nationalmuseum. Gottfried Silbermann's 1749 instrument has been used as a model for making modern piano copies.
Дамперлік педальдің басында
Сильберманн ойнаушыға барлық демпферлерді (тұншықтырғыштарды) алып тастауға мүмкіндік беретін құрылғыны ойлап тапты, бұл олардың соққыға ұшқанда немесе басқа ноталар ойналғанда еркін дірілдеуіне жол ашты. Бұл кейінгі пианинолардағы демпфер педалінің функциясы. Сильберманның құрылғысы қазіргі заманғы демпфер педалінен екі жағынан өзгеше болды. Біріншіден, ол педальмен басқарылмаған, керісінше, қолмен тоқтату болды, ол ойнаушыдан демпфер конфигурациясын өзгерту үшін пернелерді қысқа ғана уақытқа тоқтатуды қажет етті. Осылайша, бұл қазіргі педаль сияқты нәзік өрнек беру құралы емес, бүкіл пассаждарға ерекше дыбыстық түс беруге арналған құрал болды. Екіншіден, Сильберманның құрылғысы екіге бөлінген, бұл дискінің (жоғарғы) және бас бөлімдерінің демпферлерін жеке-жеке көтеруге мүмкіндік берді. Бұл соңғы мүмкіндік 20-шы ғасырда пианиноға қайта енгізілді, Borgato фирмасы жасаған пианинолардың төртінші және бесінші педальдары түрінде; қараңыз, Пианинодағы жаңалықтар. Сильберманның демпферді көтеру механизмін ойлап табуының кем дегенде екі себебі болуы мүмкін. Біріншіден, ол орган жасаушы болғандықтан, ойнаушыға дыбыстың әртүрлі түстерін ұсыну идеясын ұнатқан болуы мүмкін. Сол себепті сол кездегі неміс клавесиншілері кейде өз аспаптарына екі октава жоғары және он алты октава төмен дыбыс шығаратын қосымша регистрлерді (аяқтарды) қосатын. Сонымен қатар, Сильберман 1727 жылға дейін Панталеон Хебенстрейттің тапсырысы бойынша панталеон деп аталатын өте үлкен соққылы дульцимерлер жасады, ол осы қиын аспапта виртуоздықпен ойнап, сенсациялық жетістікке жетті. Панталеон, басқа соққылы дульцимерлер сияқты, демпферлері болмаған және осылайша тұнжыратын дыбыс тудырды. Кейін Сильберман Хебенстрейтпен келіспей қалды және патшалық жарлық бойынша одан әрі панталеон жасауға тыйым салынды. Стюарт Поленс болжайды, пианиноға демпферді көтеру тоқтауын қосу арқылы Сильберман осы шектеуді ішінара айналып өтуге тырысқан болуы мүмкін.
Silbermann invented a device by which the player could lift all of the dampers off the strings, permitting them to vibrate freely, either when struck or sympathetically when other notes were played. This is the function in later pianos of the damper pedal. Silbermann's device was different from the modern damper pedal in two respects. First, it was not actually controlled by a pedal, but rather was a hand stop, which required the player to cease playing on the keys for a moment in order to change the damper configuration. Thus, it was a device for imparting an unusual tonal color to whole passages, rather than a means of nuanced expression as the pedal is today. Second, Silbermann's device was bifurcated, permitting the dampers of the treble and bass sections to be lifted separately. This latter feature was reintroduced to the piano in the 20th century, in the form of the fourth and fifth pedals of pianos made by the Borgato firm; see Innovations in the piano. There are at least two possible reasons for why Silbermann invented his damper lifting mechanism. First, as an organ builder, he may have favored the idea of providing the player with a variety of tonal colors. The same impulse led German harpsichord builders of the time to occasionally include two foot (two octaves higher than normal pitch) and sixteen foot (one octave lower) choirs of strings in their instruments. In addition, Silbermann had until 1727 built very large hammer dulcimers, called pantaleons, on behalf of Pantaleon Hebenstreit, who achieved a sensational career with virtuosic playing on this demanding instrument. The pantaleon, like any other hammered dulcimer, had no dampers and thus created a wash of sound. Silbermann later had a falling out with Hebenstreit and was blocked by a royal writ from building any further pantaleons. Stewart Pollens conjectures that in adding the damper raising stop to the piano, Silberman may have been attempting to partially circumvent this restriction.
Сильберман және Бах
XVIII ғасырдағы музыкант Иоганн Фридрих Агрикола Сильберман, Иоганн Себастьян Бах және фортепиано арасындағы қарым-қатынас туралы айтады. Агриколаның сөзінше, Сильберман екі аспапты аяқтағаннан кейін, оларды Бахқа көрсеткен. Бах оларға сыншыл баға беріп, жоғары регистрде дыбыс әлсіз екенін, ал дыбысы жағымды болғанына қарамастан, клавишаларды басу қиын екенін айтқан. Сильберман бұл сынға ренжіп, ашуланып, бірақ соңында оны есіне алып, фортепианоларын жақсарта алған (қалай екені белгісіз, бірақ бұл Сильберманның Кристофоридің ең жетілген аспаптарымен танысуының нәтижесі болуы мүмкін). Жақсартылған Сильберман фортепианолары Бахтың "толық мақұлдауына" ("völlige Gutheißung") ие болды. 1749 жылғы 8 мамырдағы сақталған сату квитанциясы Бахтың Сильберманның фортепианоларының бірін сатуда делдалдық қызмет атқарғанын көрсетеді. Бах Сильберманның органдарын да қолдаған, себебі шіркеу де, Сильберман да одан 1736 жылғы 1 желтоқсанда Дрездендегі Фрауэнкирхе үшін жаңа аспаптың тұсаукесер концертін ойнауды сұраған.
The 18th century musician Johann Friedrich Agricola tells a story about the relationship of Silbermann, Johann Sebastian Bach, and pianos. After Silbermann had completed two instruments, Agricola says, he showed them to Bach, who replied critically, saying that the tone was weak in the treble and the keys were hard to play even though the tone was pleasant. Silbermann was stung and angered by the criticism, but ultimately took it to heart and was able to improve his pianos (exactly how is not known, but it may have been the result of Silbermann's encountering Cristofori's most mature instruments). The improved Silbermann pianos met with Bach's "complete approval" ("völlige Gutheißung"), and indeed a preserved sales voucher dated May 8, 1749 shows that Bach acted as an intermediary for Silbermann in the sale of one of his pianos. Bach also endorsed Silbermann's organs as well, as borne out by the fact that he was asked by both the church and Silbermann to give the inaugural concert of his new instrument on 1 December 1736 for the Frauenkirche Dresden.
Сильберманның шәкірттері
Сілберманның фортепианоға қосқан ең маңызды үлесі басқа құрылысшыларға ұстаздық жасауы мүмкін. Оның немере інісі және шәкірті Иоганн Андреас Сильберманн, Гайдн, Моцарт және Бетховен қолданған пианиноларда кездесетін, «Веналық механизм» деп аталатын Иоганн Андреас Штайнның мұғалімі болды. Сильберманның тағы бір шәкірттері «Он екі елші» деп аталды. Бұл құрылысшылар Жеті жылдық соғыс (1756–1763) кезінде және одан кейін Германиядан Англияға қашқан, онда экономикалық өркендеу аспап жасаушыларға жаңа мүмкіндіктер ұсынды. «Он екі елшінің» қатарында Иоганнес Зумпе де болды, ол қолжетімді, кішкентай шаршы пианиноны ойлап тауып, аспапты кеңінен танымал етті. Сондай-ақ, олардың арасында «Ағылшын механизмін» ойлап тапқандардың бірі – Америка Бакерс болды, ол Кристофори механизмінің өңделген нұсқасы еді. Сильберманның рөлі маңызды болды, өйткені ол өз замандастарынан айырмашылығы, механизмнің сапасынан бас тартпады. Кристофоридің механизмі күрделі және жасау қиын болды, сондықтан көптеген құрылысшылар (мысалы, Зумпе) оның орнына қарапайым, бірақ қолайсыз механизмді пайдалануға мәжбүр болды. Бакерс және басқалар арқылы күрделі, бірақ тиімді механизмнің бастапқы идеясы сақталды. Ағылшын механизмі кейіннен Себастьен Эрард пен Анри Герц тарапынан өңделді және жетілдірілді, нәтижесінде бүгінгі күні барлық концерттік пианиноларда қолданылатын механизм пайда болды. Өнеркәсіптік өндіріс әдістерінің енгізілуімен, күрделі заманауи механизмді тіпті арзан пианиноларға да қосу экономикалық тұрғыдан мүмкін болды, осылайша Сильберманның бастапқы шешімі дұрыс екені дәлелденді. Сильберман құрылысшы және ұстаз ретінде соншалық танымал болды, ол көптеген онжылдықтар бойы фортепианоның ойлап тапқан авторы саналды; тек 19 ғасырдағы зерттеулер осы құрметті Кристофориге қайтарды.
Silbermann's most important contribution to the piano may have been as the teacher of other builders. His nephew and pupil Johann Andreas Silbermann was the teacher of Johann Andreas Stein, who perfected the so called "Viennese action", found in the pianos used by Haydn, Mozart, and Beethoven. Another group of Silbermann pupils were the so called "twelve apostles". These builders fled Germany during and after the time of chaos created by the Seven Years' War (1756–1763), migrating to England, where economic prosperity was creating new opportunities for instrument builders. The "twelve apostles" included Johannes Zumpe, whose invention of an affordable small square piano greatly popularized the instrument. They also included Americus Backers, one of the inventors of the "English action", which was a modified version of the Cristofori action. Silbermann's role was crucial because, unlike other builders of his day, he refused to compromise on the quality of the action. Cristofori's action was complex and hard to build, leading many builders (e. g. Zumpe) to use instead a simplified, but clumsier action. Through Backers and others, the original conception of a complex but effective action survived. The English action was later modified and improved further by Sébastien Érard and Henri Herz to yield the action used in all grand pianos today. With the advent of industrial methods of manufacture, it ultimately became economical to include the complex modern action even in inexpensive pianos, thus vindicating Silbermann's original decision. Silbermann's fame as a builder and teacher was such that for many decades he was regarded as the inventor of the piano; it was only with nineteenth century scholarship that this honor was restored to Cristofori.