Польша-Литва қоғамдастығы мен оның құрамындағы жерлер тарихы
Subdivisions of the Polish–Lithuanian Commonwealth
Польша-Литовское государство: история, провинции, земли (Польша, Литва, Украина, Беларусь). Герцогство Пруссия и его эволюция. Ключевые исторические регионы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша-Литва одақтастығының құрамдық бөлімдері Люблин униясы қол қойылған сәттен бастап үшінші бөлініске дейінгі ғасырлар бойы өзгеріп дамыды. Бұрын одақтастыққа қарасты жерлер қазіргі таңда Орталық, Шығыс және Солтүстік Еуропаның бірнеше мемлекеттерінің құрамында: Польша (батыс Польшадан басқа), Литва, Латвия, Беларусь, Украинаның көп бөлігі, Ресейдің аймақтарының бір бөлігі, Эстонияның оңтүстік жартысы, сондай-ақ Словакия мен Молдованың шағын бөліктері.
Subdivisions of the Polish–Lithuanian Commonwealth evolved over for centuries of its existence from the signing of the Union of Lublin to the third partition. The lands that once belonged to the Commonwealth are now largely distributed among several central, eastern, and northern European countries: Poland (except western Poland), Lithuania, Latvia, Belarus, most of Ukraine, parts of Russia, southern half of Estonia, and smaller pieces in Slovakia and Moldova.
Әкімшілік бөлініс
Облыстар, воеводтықтар және ұсақ құрылымдар бойынша.
By provinces, voivodeships and lesser entities.
Пруссия герцогтігі (15691657)
Пруссия герцогтығы – 1525 жылдан 1701 жылға дейін Пруссияның шығыс бөлігінде болған герцогтік. 1525 жылы протестанттық реформация кезінде Тевтон орденінің бас ұстазы Альберт Гогенцоллерн Тевтон мемлекетін секуляризациялап, Пруссияның герцогы Альберт атанды. Астанасы Кенигсберг (Калининград) қаласында орналасқан герцогтық, 1466 жылғы қазан айындағы Екінші Торнь бейбіт шартынан бері Тевтон Пруссиясы болғандай, Польша Коронасының феоды ретінде құрылды. Бұл шарт қалалар соғысын немесе Он үш жылдық соғысты аяқтады және орденнің өзінің территориясының батыс жартысындағы құқықтарын Польша тәжіне беруді көздейді, ол Корольдік Пруссия провинциясына айналды, ал орденнің қалған бөлігі Польша Корольдігінің (1385–1569) феодалына айналды. 17 ғасырда Польша королі Ян II Казимир, Швецияға қарсы Польшаны қолдағаны үшін Фридрих Вильгельмге Пруссияның жоғары билігін қайтаруды ұсынды. 1657 жылғы 29 шілдеде олар Велауда (полякша: Велава; қазіргі Знаменск) Велау шартын жасады, онда Фридрих Вильгельм бұрынғы швед-пруссиялық одақтан бас тарды, ал Ян Казимир Фридрих Вильгельмнің Пруссия герцогтығына толық егемендігін мойындады. Толық егемендік – 1701 жылы герцогтықты Пруссия Корольдігіне дейін жаңартудың қажетті шарты болды.
The Duchy of Prussia was a duchy in the eastern part of Prussia from 1525 to 1701. In 1525 during the Protestant Reformation, the Grand Master of the Teutonic Knights, Albert of Hohenzollern, secularized the Prussian State of the Teutonic Order, becoming Albert, Duke in Prussia. His duchy, which had its capital in Königsberg (Kaliningrad), was established as a fief of the Crown of Poland, as had been Teutonic Prussia since the Second Peace of Thorn in October 1466. This treaty had ended the War of the Cities or Thirteen Years' War and provided for the Order's cession of its rights over the western half of its territories to the Polish crown, which became the province of Royal Prussia, while the remaining part of the Order's land became a fief of the Kingdom of Poland (1385–1569). In the 17th century King John II Casimir of Poland submitted Frederick William to regain Prussian suzerainty in return for supporting Poland against Sweden. On 29 July 1657, they signed the Treaty of Wehlau in Wehlau (Polish: Welawa; now Znamensk), whereby Frederick William renounced a previous Swedish Prussian alliance and John Casimir recognised Frederick William's full sovereignty over the Duchy of Prussia. Full sovereignty was a necessary prerequisite for upgrading the Duchy to Kingdom of Prussia in 1701.
Курландия және Семигалия герцогтігі (Курландия) (15621791)
Курляндия және Семигалия герцогтығы – Балтық аймағында 1562 жылдан 1791 жылға дейін Литва Ұлы Герцогтығының, кейін Польша-Литва Ұлтастығының қарастырылған мемлекеті ретінде болған герцогтік. 1685 жылдан бастап Пилтен аймағы герцогтықпен біріктірілген. 1791 жылы толық тәуелсіздік алған, бірақ 1795 жылғы 28 наурызда Польшаның үшінші бөлінісі кезінде Ресей империясымен шартты түрде қосылып алынды. Герцогтықтың Тобаго және Гамбияда да колониялары болған.
The Duchy of Courland and Semigallia is a duchy in the Baltic region that existed from 1562 to 1791 as a vassal state of the Grand Duchy of Lithuania and later the Polish–Lithuanian Commonwealth. From 1685, District of Pilten was in union with the duchy. In 1791 it gained full independence, but on 28 March 1795, it was annexed by the Russian Empire in the Third Partition of Poland. The duchy also had colonies in Tobago and Gambia
Польша-литва-русия одақтастығы
Рутния Ұлы Герцогтігін құру туралы ой әр түрлі уақытта туды, әсіресе 1648 жылы Украинада поляк үстемдігіне қарсы казак көтерілісі кезінде. 1658 жылғы Хадяч шартында ұсынылғандай, мұндай герцогтік Одақтың толық құрамына кірер еді, осымен Одақ үш тараптан – поляк, литва және рутениялық Одаққа айналар еді. Алайда, шляхтаның талаптары, Мәскеудің шапқыны және казактар арасындағы келіспеушіліктер салдарынан бұл жоспар іске аспады.
Thought was given at various times to the creation of a Grand Duchy of Ruthenia, particularly during the 1648 Cossack insurrection against Polish rule in Ukraine. Such a Duchy, as proposed in the 1658 Treaty of Hadiach, would have been a full member of the Commonwealth, which would thereupon have become a tripartite Polish–Lithuanian–Ruthenian Commonwealth, but due to szlachta demands, Muscovite invasion, and division among the Cossacks, the plan was never implemented.
Польша-литва-москва одақтастығы
Осыған ұқсас себептермен Польша-Литва-Мәскеу одағының жоспарлары да іске аспады, бірақ Польша-Мәскеу соғысы (1605-18 жж.) кезінде Польша князі (кейін король) Владислав IV Ваза қысқа мерзімге Мәскеудің патшасы болып сайланды.
For similar reasons, plans for a Polish–Lithuanian–Muscovite Commonwealth also were never realized, although during the Polish–Muscovite War (1605–18) the Polish Prince (later, King) Władysław IV Waza was briefly elected Tsar of Muscovy.