Кіріспе

АҚШ-тағы сақтандыру саласында тәжірибелік модификатор немесе тәжірибелік түзету – бұл сақтандырушының осы жұмыс берушіден түскен шығындарына сәйкес жұмыс берушінің еңбек ақысы бойынша сыйлықақысын түзету. Егер жұмыс беруші актүариялық күтілімге сай нәтиже көрсеткен болса, тәжірибелік модификатор 1-ге тең болады. Шығындардың нашар тәжірибесі 1-ден жоғары модификаторға, ал жақсы тәжірибесі 1-ден төмен модификаторға алып келеді. Модификаторды анықтау үшін қолданылатын шығын тәжірибесі әдетте үш жылды қамтиды, бірақ соңғы жыл ескерілмейді. Мысалы, егер полис 2018 жылдың 1 қаңтарында аяқталса, тәжірибелік модификаторда көрсетілген кезең 2014 жылдың 1 қаңтарынан 2017 жылдың 1 қаңтарына дейін болады.

Есептеу әдістері

Тәжірибелік модификаторлар әдетте жұмыс беруші үшін жыл сайын тәжірибелік рейтингтерді пайдалану арқылы қайта есептеледі. Рейтинг – сақтандырушылардың әртүрлі топтар немесе жеке тұлғалар үшін сыйлықақыны белгілеуге қолданатын әдіс, ол топтың немесе жеке тұлғаның талаптар тарихына негізделген. Тәжірибелік рейтинг әдісі болашақ тәуекелді бағалау үшін жеке тұлғаның немесе топтың тарихи деректерін пайдаланады, ал сақтандырушылар осы деректерге сүйене отырып, сақтандыру сыйлықақыларын және жоспарларын түзету және белгілеу қадамын жасайды. Әр жыл сайын есептеуге үш жылдық тәжірибе кезеңіне жаңа жылдың деректері қосылады, ал бұрынғы есептеуден ең ескі жыл алынып тасталады. Рейтинг кезеңіндегі қалған екі жылдық деректер де жыл сайын жаңартылады. Тәжірибелік модификаторларды «рейтинг бюролары» деп аталатын ұйымдар есептейді және олар сақтандыру компаниялары ұсынған ақпаратқа сүйенеді. Көптеген штаттардағы рейтинг бюросы – NCCI, Ұлттық өтемақы бойынша кеңес. Бірақ бірқатар штаттарда тәуелсіз рейтинг бюролары бар: Калифорния, Мичиган, Делавэр және Пенсильванияда жеке рейтинг бюролары бар, олар NCCI деректерін біріктірмейді. Висконсин, Техас, Нью-Йорк, Нью-Джерси, Индиана және Солтүстік Каролина сияқты басқа штаттар өздерінің рейтинг бюроларын сақтайды, бірақ бірнеше штаттағы жұмыс берушілер үшін NCCI деректерін пайдаланады. Тәжірибелік модификатор жұмысшылардың өтемақысы бойынша сақтандыру сыйлықақыларын нақты жұмыс берушіге байланысты, оның өткен шығындары мен сол штаттың басқа жұмыс берушілерінің «орташа» шығындарымен салыстыру арқылы түзетуге мүмкіндік береді, бұл ретте жұмыс берушінің мөлшері де ескеріледі. Мұны істеу үшін тәжірибелік модификаторды есептеуде жұмыс берушінің бұрынғы сақтандырушылары ұсынған шығындар туралы ақпарат пайдаланылады. Бұл ақпарат сол саладағы компания үшін күтілетін шығындармен салыстырылады және жұмыс берушінің мөлшеріне қарай түзетіледі. Күтілетін шығындарды есептеу үшін белгілі бір жұмыс берушіге қатысты, сыныптама коды мен штат бойынша өткен аудиттен өткен жалақы туралы ақпарат қолданылады. Бұл жалақылар рейтинг бюролары классификация бойынша өткенде ұсынылған талаптардың шығындарына негізделген күтілетін шығын ставкаларымен көбейтіледі. Тәжірибелік модификаторларда қателер жұмыс берушінің бұрынғы сақтандырушысы рейтинг бюросына дұрыс емес ақпарат ұсынған жағдайда туындауы мүмкін. Кейбір штаттарда (Иллинойс және Теннеси) жұмысшылардың өтемақысы бойынша саясат күшіне енгеннен кейін тәжірибелік модификаторларды арттыруға тыйым салынған, тіпті жоғары модификатор ережелерге сәйкес дұрыс есептелсе де. Көптеген штаттар жұмысшылардың өтемақысы бойынша сақтандыру полисінің мерзімі басталғанда тәжірибелік модификаторларды арттыруға рұқсат береді, ал көптеген штаттар полистің мерзімі аяқталуға жақын уақытта тәжірибелік модификаторды арттыруға тыйым салады. Тәжірибелік модификаторларды есептеуді реттейтін егжей-тегжейлі ережелерді әр түрлі рейтинг бюролары әзірлейді. Барлық штаттар ұқсас әдістемені қолданғанымен, тәуелсіз рейтинг бюролары мен NCCI қолданатын формулаларда егжей-тегжейлі айырмашылықтар болуы мүмкін. Көптеген NCCI штаттарында тәжірибелік рейтингті түзету жоспары қолданыста, бұл тек медициналық талаптардың есепке алынатын сомасын 70%-ға төмендетуге мүмкіндік береді. Яғни, жұмысшыға жұмыстан айырылған уақыты үшін төлем жасалмаған, бірақ тек медициналық шығындар үшін. Бұл жұмыс берушілерге барлық талаптарды сақтандырушыларға хабарлауға ынта береді, оның орнына тек медициналық шығындарды өздері төлеуге тырыспайды. Тәжірибелік модификаторды есептеуде тек медициналық талаптарды ескермеу, модификаторға тек медициналық талаптардың әсерін айтарлықтай азайтады.

Мысалдар

АҚШ-та жұмыссыздыққа байланысты төлемдер тәжірибеге сүйеніп есептеледі; өткенде жұмысшыларынан көп талап түскен компаниялар жұмыссыздыққа байланысты төлемдердің жоғары мөлшерлемелерін төлейді. Осы тәсілдің логикасы мынада: осы компаниялар адамдардың жұмыссыз қалған себебі болуы мүмкін, сондықтан олар жұмыссыздыққа байланысты төлемдер төленетін қорға көбірек жарна салуы керек. Жұмыссыздыққа байланысты төлемдер жұмыс берушілер төлейтін жалақы салығы есебінен қаржыландырылады. Жұмыссыздыққа байланысты төлемдердегі тәжірибелік бағалау толық емес деп есептеледі, себебі жұмыс берушінің жұмыстан босату тарихына қарамастан, заңмен белгіленген ең жоғары және ең төменгі мөлшерлемелер бар. Егер жұмысшы жұмыстан босатылса, жұмыс берушіге жұмыссыздыққа байланысты төлемдер бойынша салық мөлшерлемесінің жоғарылауынан туындаған шығындар, әдетте, жұмысшы алған жұмыссыздыққа байланысты төлемдерден кем болады.