Кіріспе

Жеке мансапты және кәсіби қасиеттерді таңбалау

Жеке бренд – бұл адамның өзінің саласындағы сарапшы ретінде қалыптасуы, оның сенімділігін арттыруы және бәсекелес айналымнан ерекшеленуі арқылы мансабын дамыту, ықпал ету аймағын кеңейту және үлкен әсер ету үшін қоғамдық пікірге әдейі және саналы түрде ықпал етуге жасалған күш-жігер. Жеке бренд құру процесі сіздің бірегейлігіңізді табуды, өзіңізді қандай нәрсе үшін танымал болғыңыз келетініне қатысты бедел құруды және содан кейін осы үшін танылуға мүмкіндік беруді қамтиды. Нәтижесінде, мақсат – хабарды жеткізетін және монетизацияланатын бір нәрсе жасау. Кейбір өзін-өзі жетілдіру тәжірибелері өзін-өзі жақсартуға бағытталған болса, жеке бренд табысты өзін-өзі таңбалау түрі ретінде қарастырылады. Бұл терминнің пайда болуы 1997 жылы Том Петерс жазған мақаладан бастау алған деп есептеледі. 1999 жылы жарық көрген «Өзіңнің брендің бол» деген кітабында Дэвид МакНелли мен Карл Спик: «Бренд – сізден басқа біреудің қабылдауы, сезімі, сізбен қарым-қатынас жасау тәжірибесін сипаттайтын эмоция» деп жазды. Адамдар кейде өздерінің жеке есімдерін немесе псевдонимдерін өздерінің бизнесімен байланыстырады. Мысалы, АҚШ-тың 45-ші президенті және жылжымайтын мүлік магнаты Дональд Трамп өзінің тегін мүліктері мен басқа да кәсіпорындарында қолданады (мысалы, Трамп мұнарасы). Танымал тұлғалар қаржылық немесе әлеуметтік пайда алу үшін өздерінің әлеуметтік мәртебесін ұйымдарды қолдау үшін пайдалана алады. Мысалы, Ким Кардашьян өзінің медиалық ықпалы арқылы брендтер мен өнімдерді жарнамалайды. Брендтер мен тұтынушылар арасындағы қарым-қатынас динамикалық және үнемі жетілдірілуі керек. Бұл үздіксіз процесс тұтынушылықтың екіұштылығын көрсетеді. Жеке бренд – бұл қоғамда, салалық ортада немесе нарықтағы тәжірибе, білік, қабілеттер, іс-әрекеттер және/немесе жетістіктерге негізделген жеке тұлғаның кеңінен танылған және тұрақты қабылдауы немесе әсері. «23-тарау. Өзіңді және мансабыңды позициялау» деген тақырыпта, өзіңнің мансабыңды дамыту үшін позициялау стратегиясын қолданудың пайдасын көресің. Жеке брендтің тұжырымдамасы көбінесе Том Петерске және оның 2001 жылғы «Бренд – сіз 50 (Жұмысты жаңарту): «Қызметкерден» ерекшелік, міндеттеме және құштарлықты жарлайтын брендке айналудың 50 жолы» кітабындағы «Бренд – сіз» тұжырымдамасымен байланыстырылады, бұл оның 1997 жылғы «Fast Company» журналындағы «Сіздің брендіңіз» деген мақаласына негізделген. Интернеттің қолданылуының артуы жеке брендтің маңыздылығын арттырды, себебі әлеуметтік желілер мен онлайн-идентификациялар нақты әлемге әсер етеді. Жұмыс берушілер үміткерлерді сұхбатқа шақыру алдында әлеуметтік желілерді пайдаланып тексеруде. Бұл тәжірибелерге өтініш берушінің Facebook және Twitter сияқты сайттардағы тарихын іздеу, сондай-ақ іздеу жүйелері мен басқа да құралдарды пайдаланып ақпаратты тексеру кіреді. Бұл тек қана резюмеге негізделген жұмысқа өтініш берудің азаюына және жеке брендтің басқа түрлерін ұсынуға мүмкіндік берді. Бұған кәсіби профильге (мысалы, LinkedIn) сілтемелер, жеке блог, салалық мақалалар портфолиосы және онлайн-ізденістің дәлелдері кіруі мүмкін. Бұл күш-жігер адамның жұмыс табу мүмкіндігін арттыруы мүмкін. Альберто Чинчилла Абадиасқа сәйкес, «компания өз қызметкерлерін және басшыларын осы технологияларды тиімді пайдалану үшін коммуникация және цифрлық дағдыларға оқытуы қажет».

Әлеуметтік медиа және жеке бренд

Әлеуметтік желілер тек Facebook пен Twitter-ге ғана шектелмей, кәсіби ортаға да таралады. LinkedIn сияқты жалпы кәсіби профильдермен қатар, Slack сияқты компаниялық немесе салалық желілер де бар. Осы кәсіби желілердің арқасында өзін-өзі таныстыру жұмыс іздеуде немесе кәсіби деңгейді жақсартуда маңызды рөл атқарады. Әлеуметтік желілер ашық, тегін қолжетімді ресурстар ретінде пайдаланушылардың жеке басын анықтауға қажетті, сенімді және құнды ақпаратқа толы кеңістікке айналды. Жеке брендті құру және корпоративтік желілерде онлайн-болғандықты қалыптастыру жеке тұлғаларға әріптестерімен ғана емес, сонымен қатар кәсіби тұрғыдан да байланысуға мүмкіндік береді. Мұндай өзара әрекеттесу қызметкерлерге өзгелермен салыстырылатын жеке брендін қалыптастыруға, ал компания ішінде инновацияларды дамытуға көмектеседі, себебі адамдар бір-бірінен үйрене алады. Twitter сияқты кейбір әлеуметтік желілерде кәсіби және жеке байланыстардан тұратын, кең қамтушы аудитория болады, бұл ортаны кәсіби тәуекелдерге ұшырататын "кәсіби" деңгейде қарастыруға мүмкіндік береді. Ашық сипатынан туындайтын Twitter екі жақты платформа болып табылады, оны пайдаланушының цензура деңгейіне байланысты әртүрлі мақсаттарда қолдануға болады. Жеке брендті құру – "өзін-өзі қаптауға" бағытталған процесс, онда "жетістік жеке тұлғаның ішкі дағдылары, мотивациясы мен қызығушылықтарымен емес, оның брендтілігімен анықталады"; бұл шынайы өзін-өзі таныстырудан гөрі өзін-өзі насихаттауға көбірек баса назар аударуды білдіреді. Екеуінің арасындағы айырмашылық – өзін-өзі насихаттаудың барлық аспектісінде мақсатты түрде жасалатындығында, ал өзін-өзі таныстыру насихаттаудың нәтижесі болуы мүмкін. Кәсіби амбициялардан бөлек, жеке брендті танымалдылықты арттыру үшін жеке желілерде де қолдануға болады. Онлайн-тұлға жеке тұлғаны белгілі бір бейнеде көрсету үшін маркетингтік және жарнамалық құрал ретінде пайдаланылады; виртуалды платформалардағы табыс "онлайн-әлеуметтік құндылыққа айналады [және оффлайн әлемде нақты сыйақыларға ұласуы мүмкін]". Өзін-өзі табысты брендтеген әлеуметтік желі иесінің жарқын мысалы – Тила Текила, ол 2006 жылы MySpace желісінде танымал болды, өзінің жеке брендін тиімді маркетинг арқылы 1,5 миллионнан астам досқа ие болды. Әлеуметтік желілер өзін-өзі брендтеу құралына айналғандықтан, бұл белгілі тұлғалар өздерінің онлайн брендін күтіп ұстауды жұмыс ретінде қарастыра бастады, бұл жұмыс және еңбек туралы ойлаудың жаңа тәсілдерін тудырды. Онлайн платформалардың логикасы және кері байланыстың болуы адамның онлайн-болғандығы басқалармен брендтерді бағалау үшін бірдей өлшемдермен қарастырылады: бағалау, рейтинг және пікір білдіру. Осылайша, әлеуметтік желілер өзін-өзі брендтеудің күрделі, технологиялық тұрғыдан дамыған кеңістіктеріне айналады. Осы "жетістік стратегиясының" екінші жағы – бұл өзін-өзі тауарландыру.

Гоффманның өзін-өзі таныстыру теориясы

Эрвинг Гоффманның өзін-өзі таныстыру теориясы адамдардың қалай көрінгісі келетінін және олардың әріптестері тарапынан қалай қабылданатынын зерттейді. Гоффман өз тұлғасын драма ретінде қарастыруды, әрекеттерін пьесадағы актерлік рөл ретінде қарастыруды сипаттау үшін драматургия терминін қолданады. Адам өзінің әріптестерінің өзін қалай қабылдайтынын бақылай алады, ал танымал тұлғалар мен спортшылар өз аудиториясына ұсынатын нәрселерді пайдалану арқылы жеке бренд құра алады. Өзін-өзі таныстыру теориясы мен жеке брендтің қатар жұмыс істеуі, мысалы, атақтылар мен спортшылардың Twitter, Facebook, Instagram және Snapchat платформаларын пайдалану арқылы белгілі бір брендті немесе имиджді қалыптастыратынын көреміз. Жеке бренд құру – атақтылардың өмірінің маңызды бөлігі, ол оларға танымалдылықты арттыруға және жанкүйерлерімен байланысуға көмектеседі. Бұл әлеуметтік желілерді пайдалану және жеке бренд құруға тырысатын адамның өз хабарламаларын жеткізу мүмкіндігі арқылы мүмкін болады. Өзін-өзі таныстыру теориясы адамдардың өздеріне қалай тұлға қалыптастыруға тырысатынын, олардың әріптестері немесе жұртшылық тарапынан қалай көрінгісі келетінін қарастырады. Гоффман мұны «алдыңғы сахна» деп атайды. «Алдыңғы сахна» – бұл теорияның маңызды бөлігі, ол адамның басқалармен қарым-қатынас кезінде белгілі бір имиджді қалыптастыру үшін қалай әрекет ететінін көрсетеді. Танымал тұлғалар мен спортшылар өздерінің брендтерін қалыптастыру және олардың жағымды, мақсатты хабарламаларын көрсету үшін «алдыңғы сахнаны» пайдаланады, осылайша олардың қалай көрінгісі келетінін көрсетеді. Гоффман «артқы сахна» деп атап, көпшілік алдында емес немесе әлеуметтік желілерде жарияланбайтын, адамның жеке өміріндегі мінез-құлқына қарама-қарсы жағдайды қарастырады. «Артқы сахна» – бұл адамдардың басқаларға көрсеткісі келмейтін, олардың беделіне зиян келтіруі мүмкін жеке оқиғалар мен сенімдер. Мысалы, танымал тұлғалардың әлеуметтік желілерде өздерінің өмірін көрсету арқылы жанкүйерлерін жақын сезіндіруі, олармен байланыс орнатуы мүмкін. Одан әрі, жанкүйерлерін қызықтыру және олардың санын арттыру үшін көптеген танымал тұлғалар Facebook, Twitter, Instagram және Snapchat-те күнделікті жаңартулар жасайды, осылайша олардың хабарламаларын кең аудиторияға жеткізеді. Олар киім таңдауларынан бастап саяси көзқарастарына дейін барлық жайттар туралы хабардар ете алады. Әлеуметтік желілер танымал тұлғаларға өздерінің жеке брендтерін кең аудиторияға жеткізудің оңай жолын ұсынды, олар «алдыңғы сахнаны» пайдаланып, адамдарға белгілі бір жолмен ықпал етеді және өздерін қоғамда жақсы жағдайда көрсетуге тырысады. Гоффманның өзін-өзі таныстыру теориясының бөлігі болып табылатын «артқы сахна» – бұл адамдардың әріптестері немесе жұртшылықтың естігісі немесе көруі қажет емес оқиғалар мен сенімдер. Бұл оқиғалар кейде біреудің беделін түсіруі мүмкін және танымал тұлғалар өзін танытуға тырысқанда олардан аулақ болады. Бұл көбінесе жеке оқиғалар немесе сенімдер, олар аудиторияның сіздің брендіңізге қалай қарайтынына кері әсер етеді. Танымал тұлғалардың өздерінің жұртшылыққа жеткізгісі келмейтін нәрселерді айтып, олардың жарияланған жағдайлары бар, бұл олардың брендіне зиян тигізеді. Мысалы, Лос-Анджелес Клиперс клубының иесі Дональд Стерлинг өзінің сол кездегі әйеліне нәсілшілдік пікірлер айтқан, ол оларды жаздырып алып, әлеуметтік желілерге жариялаған. Дональд Стерлинг командадан тез алынып тасталды және енді НБА-мен байланысты емес. Бұл «артқы сахнадағы» оқиғаның жұртшылықтың сізді қалай көретініне кері әсер ететінінің мысалы. Өзін-өзі таныстыру теориясы атақтылар мен кәсіби спортшылардың әлемінде өте маңызды және олардың өздерінің брендтерін құрудың маңызды бөлігі болып табылады. Гоффманның теориясы осы танымал тұлғалардың жеке брендтерімен үйлеседі және олардың әлеуметтік желілерді өздерінің жұртшылығына (алдыңғы сахнада) естігісі келетін хабарды оңтайлы көрсету үшін және олардың брендтеріне (артқы сахнада) теріс әсер ететін жеке сенімдерден аулақ болу үшін пайдалануын түсіндіреді.