Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Беларусь православ раввині және рош ешива (1874–1941)
Belarusian Orthodox rabbi and rosh yeshiva (1874–1941)
Ельхонон Буним Вассерман (; 1874 жылдың 6 шілдесі – 1941) соғысқа дейінгі Еуропадағы көрнекті раввин және рош ешива (декан) болды. Ол Исраил Мейр Каганның (Шофетц Хаим) ең жақын шәкірттерінің бірі және белгілі Талмид Хахам еді. Соғыс аралық кезеңде ол Охель Тора Баранович ешивасының рош ешивасы қызметін атқарды. Ол Холокост кезінде қаза табады.
Elchonon Bunim Wasserman (; 18746 July 1941) was a prominent rabbi and rosh yeshiva (dean) in prewar Europe. He was one of the closest students of Yisrael Meir Kagan (the Chofetz Chaim) and a noted Talmid Chacham. In the interwar period, he served as rosh yeshiva of Yeshiva Ohel Torah Baranovich. He was murdered during the Holocaust.
Ерте өмір және білім
Эльхонон Буним Вассерман қазіргі Литвадағы Биржайда (Бирз) дүкенші Нафтали Бейниш пен Шейна Рахель отбасында дүниеге келді. 1890 жылы отбасы қазіргі Латвиядағы Баускаға (Бойск) көшіп барды, ал 15 жастағы Вассерман Тельшиядағы (Телц) Тельше иешивасында Елиезер Гордон мен Шимон Шкоптан білім алды. Отпуск уақытында үйіне келгенде, 1895 жылы Бауска раввині болып тағайындалған Абрахам Исаак Куктың сабақтарына қатысты. 1897 жылдың жазында Вассерман денсаулық курортында Хаим Соловейчикпен кездесіп, "оған және оның оқу әдісіне терең қызығушылық танытты". Ол ондаған қалалар мен елді мекендерді аралап, шамамен 10 000 доллар жинады. Ол сол жерде көптеген жас яһудилерге үлкен әсер етті. Вассерман Польшаға қайтып келді, бірақ оның өміріне қауіп төнгенін жақсы білді. Бұл, бір жағынан, оқушыларын тастағысы келмегендіктен, екінші жағынан, американдық яһудилерге деген көзқарасының жағымсыз болғандықтан болды. 1939 жылы, нацистік шабуылға дейін, ол студентке Ешива университетінде және қазіргі Еврей теологиялық колледжінде оқуды білдірсе, АҚШ визасын қабылдамауға кеңес берді, себебі осы екі оқу орнында рухани қауіпті атмосфера бар деп санайтын. Оның орнына, студентке Бруклиндегі (Нью-Йорк) Ешива Тора Водаас мектебін қарастыруды ұсынды.
Elchonon Bunim Wasserman was born in Biržai (Birz) in present day Lithuania to Naftali Beinish, a shopkeeper and Sheina Rakhel. In 1890, the family moved to Bauska (Boisk) in present day Latvia, and Wasserman, then 15 years old, studied in the Telshe Yeshiva in Telšiai (Telz) under Eliezer Gordon and Shimon Shkop. When Wasserman returned home during vacation, he participated in classes given by Abraham Isaac Kook, who was appointed rabbi of Bauska in 1895. In the summer of 1897, Wasserman met Chaim Soloveitchik at a health resort and "became deeply attached to him and his way of learning." He visited dozens of cities and towns, and raised around $10,000. While he was there, he made an impression on many young Jews. Wasserman returned to Poland, although he knew his life was in danger by doing so. This was partly because he did not want to abandon his students, and partly because he took a dim view of American Jewry. In 1939, just before the Nazi invasion, he advised a student against accepting a visa to the United States if it meant studying at Yeshiva University and what is now the Hebrew Theological College, due to what he perceived as a spiritually dangerous atmosphere in these two institutions. He suggested instead that the student consider Yeshiva Torah Vodaas in Brooklyn, New York.
Холокосттағы өлім
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Вассерман Вильнюске (Вильнаға) қашып кетті. 1941 жылы Каунасқа (Ковноға) сапар барысында, ол литвалық нацистік көзқарастағы адамдармен бірге басқа он екі раввинмен бірге тұтқындалды. Вассерман 1941 жылғы Тамуздың 12-сі күні Каунас бекінісінің жетінші бекінісінде литвалық құпия қызметкерлермен өлтірілді. Тұтқындалғанға дейін ол былай деді: "Көкте бізді ізгілер деп есептейтін секілді, себебі біздің денелеріміз еврей халқының күнәсін өтеу үшін таңдалды. Сондықтан біз қазір, дереу тәубеге келуіміз керек. Көп уақыт қалмады. Тәубеге келсек, жақсы құрбандық боламыз деп есте сақтауымыз керек. Осылайша біз шетелдегі туыстарымыздың өмірін сақтаймыз. Құдай сақтасын, біздің санамызға қандай да бір жаман ой келмесін, ол құрбандықты бұзады. Біз қазір ең үлкен мицваны орындап жатырмыз. Ол отпен қирады, ал отпен қайта жаратылады. Біздің денелерімізді жалайтын от бір күні еврей халқын қайта құрады". Ескерткіш болған жоқ, тек оның және басқалардың атылған орнына қойылған қарапайым белгі ғана болды.
When World War II broke out, Wasserman fled to Vilnius (Vilna). In 1941, while on a visit to Kaunas (Kovno), he was arrested by Lithuanian Nazi sympathizers with twelve other rabbis. Wasserman was taken and murdered by Lithuanian collaborators on the 12th of Tammuz, 1941, in the Seventh Fort of Kaunas Fortress. Before he was taken he gave this statement:
"In Heaven it appears that they deem us to be righteous because our bodies have been chosen to atone for the Jewish people. Therefore, we must repent now, immediately. There is not much time. We must keep in mind that we will be better offerings if we repent. In this way we will save the lives of our brethren overseas. Let no thought enter our minds, God forbid, which is abominable and which renders an offering unfit. We are now fulfilling the greatest mitzvah. With fire she [Jerusalem] was destroyed and with fire she will be rebuilt. The very fire which consumes our bodies will one day rebuild the Jewish people". There was no monument, only a marker to the pit where, with others, he was shot.
Отбасы
Вассерманның бірнеше ұлы болды. Елазар Симча (1899–1992), Вассерманның тағы бір ұлы Нафтоли Холокост кезінде қаза болды.
Wasserman had several sons. Elazar Simcha (1899 1992), Wasserman's other son Naftoli was murdered in the Holocaust.
Сионизмге қарсылық
Вассерман сионизмге қарсы болды. Ол өз пікірін Каган, Гордон, Шкоп және Соловейчик сияқты ұстаздарының Тораға қатысты көзқарастарына негіздеді. Ол сионизмнің барлық түрлерін еретикалық деп санады, тіпті діни Мизрахи партиясын да. Ол еврей мемлекетінің идеясына қарсы болды, өйткені бұл Мошиахтың (Мәсіхтің) келуін кефира (тасқаралау) құрады. Ол тіпті Тора заңына сәйкес басқарылатын мемлекетке қатысты да осы ұстанымын ұстады. Ол сионистермен ынтымақтасқан кез келген діни еврей басқаларды күнәға батырады деп мәлімдеді. Ол мемлекеттің құрылуы Ачхалта Де'Геулаға (еврейлердің құтқарылуының басталуы) сигнал болды деген түсінікті қабылдамады, оны жаңа галуттың (жерсіздік) бастамасы деп қарастырды. Холокост кезінде де Вассерман Америка Құрама Штаттары мен Палестинаға көшіп кетуді ұсынбады, оларды рухани қауіпті жерлер деп қарастырды. Ол Палестинадағы сионистік кәсіпті ерекше сынға алды және "антисемиттер тәнді өлтіруді қалайды, бірақ сионистер жанды өлтіреді. Сионистермен араласқанымнан гөрі өлгенім артық" деді. Вассерман өзінің заманындағы ұлтшылдық пен социализмді "еврей жастарының жүрегі мен санасын улаған екі пұтқа табыну түрі" деп қарастырды және нацизмді екеуінің қосындысы деп санады. Ол нацистік партияның пайда болуын еврей халқының осы шетелдік сенімдер жүйесіне бет бұруы үшін Құдайдың жазалау құралы деп қарастырды.
Wasserman was an opponent of Zionism. He based his opinion upon the Torah views of his teachers, including Kagan, Gordon, Shkop and Soloveitchik. He considered all forms of Zionism to be heretical, even that of the religious Mizrachi party. He was opposed to the idea of a Jewish state because it constituted kefirah (rejection) of the coming of Moshiach (the Messiah). He held this position even in reference to a state run according to Torah law. He declared that any religious Jew who collaborated with the Zionists was causing others to sin. He rejected the notion that the creation of a state was a signal to the Atchalta De'Geulah (beginning of the Jewish redemption), considering it instead to be the beginning of a new galus (exile). Even during the Holocaust, Wasserman discouraged emigration to the United States or Palestine, viewing them as places of spiritual danger. He was particularity critical of the Zionist enterprise in Palestine and claimed, "Anti Semites want to kill the body, but Zionists kill the soul. Better to die than consort with the Zionists." Wasserman viewed the two ascendant political movements of his time, nationalism and socialism, as "two forms of idolatry that had poisoned the hearts and minds of Jewish youth", and saw Nazism as an amalgam of both. He viewed the rise of the Nazi Party as a tool of God to exact punishment on the Jewish people for their pursuit of these foreign belief systems.