Кіріспе

Чех суретшісі Эмиль Филла (4 сәуір 1882 – 7 қазан 1953) – чех суретшісі. Ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар аралығында Прагадағы авангард қозғалысының жетекшісі және ерте кубизм өкілі болды.

Ерте өмір

Филла Моравияның Хропине қаласында дүниеге келді, балалық шағын Брнода өткізді, бірақ кейін Прагаға көшіп кетті. 1903 жылдан бастап (Прага көркемсурет академиясында) оқыды, алайда 1906 жылы академияны тастап кетті.

Сурет

Филла 1907-1908 жылдары Фаувтармен ортақ ерекшеліктері бар және Die Brücke неміс экспрессионисттік тобымен тікелей байланысы болған Osma (Сегіз) тобының мүшесі болды. Филланың осы кезеңдегі маңызды туындылары: «Достоевскийді оқыған» (1907) және «Шахматшылар» (1908). 1909 жылы Манес көркемсурет одағының мүшесі атанды. 1910 жылдан бастап ол негізінен Пикассо мен Брактың ықпалымен кубистік стильде сурет салып, «Саломе» (1911) және «Bathers» (1912) сияқты жұмыстар жасады. Ол сол кезде көптеген натюрморттарды да суретке түсіре бастады. 1911 жылы «Volné směry» журналының бірнеше нөмірін редакциялап, кубизмді насихаттап, Пикассоның туындыларының көшірмелерін жариялады. Оқырмандар мен Манес жетекшілерінің теріс пікірлерінен кейін, ол және басқалар Манестен шығып, кубистік бағыттағы Skupina výtvarných umělců (Көрнекі суретшілер тобын) құрды. Шамамен 1913 жылы ол Отто Гутфреундпен бірлесіп, әлемдегі алғашқы кубистік мүсіндердің бірін жасады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ол Парижге көшіп кетті, бірақ соғыс басталғанда Нидерландыға қоныс аударды. Соғыстан кейін Прагаға оралды. 1920 жылдары ол синтетикалық кубизмнің өзіндік нұсқасын одан әрі дамытып, Манес одағына қайта қосылды. Көптеген чех модернистері сияқты, ол сурет салумен қатар дизайн саласында да белсенділік танытты; 1925 жылы Париждегі Халықаралық Заманауи Өнеркәсіптік және Сәндік Өнер Көрмесінде Чехословакия павильоны үшін шыныға суреттер жасады. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында оның суреттері мен мүсіндерінде сюрреализмнің ықпалы байқала бастады, сондай-ақ ол Прагада өткен Poesie 1932 халықаралық көрмесіне қатысып, чех жұртшылығына сюрреализмді таныстырды. Дегенмен ол сюрреалист болған жоқ. Оның туындыларын профессор Войтех Лахода 2007 жылы Прагадағы Academia баспасында жарық көрген каталогта жинақтады.

1939-1953 жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы күні оны нацистік көзқарастары үшін гестапо ұстады, суретші Йозеф Чапек және басқалармен бірге, содан кейін Дахау мен Бухенвальд неміс концлагерьлеріне қамады. Бірақ ол аман қалды, үйіне оралып, Прагадағы Vysoká škola uměleckoprůmyslová v Praze (VŠUP—Прага өнер, архитектура және дизайн академиясы) -де сабақ беруді бастады. Филланың академиядағы оқытуы чех кубизмінің жалғасуын қамтамасыз етеді, ал оның ықпалы шәкірті Милош Рейндлдің еңбектерінде анық байқалады. 1945 жылы ол Манес галереясында соғыстан кейінгі алғашқы көрмесін өткізді. Соғыстан кейін ол негізінен «Бойлар мен күрес» («Boje a zápasy») циклынан туындыларын көрсетті, ал кейін көбінесе пейзаждар жасады. Өмірі бойы суретші, мүсінші, коллекционер, теоретик, редактор, ұйымдастырушы және дипломат ретінде жұмыс істеді. 1947 жылдан 1952 жылға дейін Перук қалашығында тұрып, еңбек етті. Ол тұрған қамалдың оңтүстік жағында бүгінде оның картиналарымен бірге мемориалдық зал орналасқан. 1953 жылдың 7 қазанында Прагада қайтыс болды және Праганың Стрешовице ауданына жерленді. Ол Винсент ван Гог, Пьер Боннар және Эдвард Мунк, сондай-ақ Пикассо мен Бракты өте құрметтеді.

Ақшалай бағалау

Оның "Студиядағы мүсінші" картинасы 2011 жылдың 13 маусымында Sotheby's аукционында 623,650 GBP-ға сатылды, ал "Отырған әйел" картинасы 2017 жылдың 14 қарашасында 729,000 GBP-ға сатылды. Бұл Филланың картинасы үшін төленген ең жоғары құн.