Қарлы сейсенбі: Корольдік кілттерінің екінші кітабы

Кіріспе

2004 жылғы Гарт Никс кітабы. "Қырық сейсенбі" – Гарт Никстің "Көкше патшалықтың кілттері" сериясындағы екінші роман. Онда Артур Пелигонның құпия өсиетті орындау және жеті қарсылас сенімгерден әлемдік үйді қайтарып алуға жасаған тырысы әрі қарай жалғасады. Алдыңғы кітаптағы оқиғалардан кейін Артур Қырық сейсенбіге қарсы күресіп, Үйді және адамзат әлемін құрылыстан қорғауы тиіс.

Сюжет

Мистер Дүйсенбі оқиғасынан кейін бірден орын алатын оқиғаларда, Дам Примус Артурға ол кеткеннен бері Үйде алты ай өткенін, ал Морроу күндерінің екіншісі – Қамқоршылар келісіміндегі Төменгі Үйді жаулап алу үшін заңдағы тіректі тапқан Грим Сейсенбінің ісін хабарлайды. Дам Примус Артурға Үйге оралып, тәртіпті қалпына келтіруі керектігін айтады. Лифтің көмегімен Артур Үйге оралып, алыс қашықтыққа сапар шегеді – ол Үйдің әртүрлі функцияларын қамтамасыз ету үшін қолданылатын құймалар мен үлкен Бұлаққа толы, кең және кең пештерге толы кеңістік. Алайда, Сейсенбінің ашкөздігі соншалық, ол Бұлақты одан да тереңірек қазып, өте уытты және тұрақсыз, Үйдің негізіне қауіп төндіретін алып шұңқыр жасады. Дегенмен, Сейсенбі кен орындарын және Екінші Әлемдерді тонауын жалғастырады, ал ол ол тонаған байлықты Қазына Мұнарасында жинақтайды. Артур келген кезде, Сейсенбінің келісімшарт бойынша жұмыс істейтін қызметшілерінің бірі деп жаңылысып, шұңқырда жұмыс істеуге мәжбүр болады, онда ол Япетпен танысады, ол Алыс қашықтық туралы ақпарат береді. Сюзи Туркуаз-Көк оларды тауып, Сейсенбінің мұнарасына алып барады, онда екінші Уилл фрагменті мен Екінші Кілт сақталады. Үшеуі келіседі, Япет Сюзидің көлігімен жұмысшылар тобына жетеді, ал Артур мен Сюзи мұнараға кіреді. Олар мұнараға Алыс қашықтықтың төбесінен өтеді, сонда мұнара алып шыны пирамидамен қоршалған екенін көреді. Саң, бұрын Сейсенбінің қасы болған, Ешнәрседен тұратын үлкен масса, оларға шыны пирамиданы кесу үшін алмаз береді, шарты бойынша Саңға Қазына Мұнарасына кіруге көмектеседі, содан кейін Саң Сейсенбінің қазыналарын жей алады. Артур мен Сюзи Қазына Мұнарасына кіреді, онда Том Шелвоккемен кездеседі, ол теңізші деп те аталады. Ол – Архитектор мен Ежелгінің екінші ұлы, және ол Уиллді сақтау үшін шантажға ұшыраған. Сейсенбіге кек қайтару үшін Теңізші Артур мен Сюзиді Уиллдің екінші бөлігі орналасқан бөтелкедегі кішкентай әлемге тасымалдауға келіседі. Олар жалқау күн аюы түріндегі Уиллді алып, мұнараға оралады. Оны босату үшін сыйлық ретінде Теңізші Артурға кит сүйегінен жасалған дискіні береді, ол Теңізшіні үш рет шақыруға және кез келген теңізші Денизеннен көмек алуға мүмкіндік береді. Сейсенбі оларды тауып алады, және төрт адам шыны пирамиданың басқа бөлігіне таңғажайып жолмен қашып кетеді. Артур мен Сюзиге Грим Сейсенбінің қызметшілерінің бірі Алыс қашықтықтың шығыс тірегі құлап бара жатқанын және оны жөндемесе, оның құлауы Үйді және Екінші Әлемдерді де жоюға әкелетінін хабарлайды. Сейсенбі оларды жетеді, және Уилл Артур мен Сейсенбі арасында Уилл мен Екінші Кілт кімге тиесілігін анықтау үшін жарыс жариялайды. Жарыстың шарты – Екінші Кілттің көмегімен бірегей нәрсе жасау, иесінің қалауынша кез келген нәрсені жасай алатын күміс қолғаптар. Сейсенбі қымбат металдардан жасалған әдемі ағаш жасайды, ал Артур ксилофон жасайды, содан кейін ол қарапайым әуен шығарады. Уилл Артурдың жеңіске жеткенін жариялайды, өйткені ол бірегей нәрсе жасады, ал Сейсенбі басқа суретшінің жұмысын көшірді. Артур шығыс тірегін жөндеуге асығады, онда ол құпия жоғары дәрежелі Денизенмен кездеседі, Артур оның Жоғарғы Сенбі жібергеніне сенімді. Екеуі шайқасады, Артур Денизенді пышақтап, оны қуып жібереді. Артур тіректі жөндеуді аяқтап, шаршаудан құлап қалады. Оянғаннан кейін Артур ресми түрде Алыс қашықтықтың Иесі деп жарияланады; Төменгі Үй сияқты, ол Дам Примусты (қазіргі кезде Уиллдің екінші бөлігін сіңірген) өзінің басқарушысы етіп тағайындайды. Артур Үйде өткізген уақыты мен Кілттерді қолданудың салдарынан ол баяу-ақ Денизенге айналып, адамгершілігін жоғалтып алғанын біледі. Артурдың өтініші бойынша, Дам Примус әсерлерді кері қайтарады, бірақ бұл Артурды қатты әлсіретеді. Екінші Әлемге оралғаннан кейін Артур ауруханаға жатқызылады. Ұзақ демалыстан кейін оянғанда Артур Суға Батқан Сәрсенбінің кездесуге шақыру қағазын табады.

Set immediately after the events of Mister Monday, Dame Primus informs Arthur that six months have passed in the House since he left and Grim Tuesday, the second of the Morrow Days, has found a loophole in the Trustees' agreement to conquer the Lower House. Dame Primus tells Arthur that he must return to the House to restore order. With help from Leaf, Arthur returns to the House and travels to the Far Reaches, a vast and expansive cavern filled with forges and a large spring of Nothing, which are used to create and ship out the supplies that maintain the House's various functions. However, Tuesday's greed has grown such that he dug out the spring even further, creating a highly toxic and unstable massive pit that threatens the foundation of the House. Nevertheless, Tuesday continues to plunder the pit and the Secondary Realms for more wealth, which he then hoards in his Treasure Tower. Upon his arrival, Arthur is mistaken for one of Tuesday's indentured servants and forced to work in the pit, where he meets Japeth, who provides information about the Far Reaches. Suzy Turquoise Blue finds them and takes them to Tuesday's tower, which holds the second Will fragment and the Second Key. The three decide that Japeth will take Suzy's vehicle to catch up with the work gang while Arthur and Suzy break into the tower. They reach the tower by crossing the ceiling of the Far Reaches, only to find that the tower is surrounded by a giant glass pyramid. Soot, a large mass of Nothing that used to be Tuesday's eyebrow, gives them a diamond to cut through the glass pyramid, in exchange for helping it into the Treasure Tower so Soot can consume Tuesday's treasures. Arthur and Suzy break into the treasure tower, where they meet Tom Shelvocke, also known as the Mariner. He is the second son of the Architect and the Old One and he has been blackmailed into guarding the Will for Tuesday. As revenge on Tuesday, The Mariner agrees to transport Arthur and Suzy to a worldlet inside a bottle, in which the second part of the Will is located. They retrieve the Will, which is in the form of a lazy sun bear, and return to the tower. As a reward for freeing him, the Mariner gives Arthur a whalebone disc that can summon the Mariner three times and obtains him aid from any sea faring Denizen. Tuesday finds them and the four escape through a weirdway into another part of the glass pyramid. Arthur and Suzy are then notified by one of Grim Tuesday's servants that the East Buttress of the Far Reaches is giving out, and that if it is not repaired, its collapse will lead to the destruction of the House and the Secondary Realms as well. Tuesday catches up to them and the Will declares a contest between Arthur and Tuesday in order to decide to whom the Will and the Second Key will go to. The contest is to create something original with the Second Key, a pair of silver gauntlets with the power to create anything desired by the wielder. Tuesday creates a beautiful tree of precious metals while Arthur creates a xylophone, which he then uses to compose a simple melody. The Will declares Arthur the winner, because he created something original while Tuesday copied another artist's work. Arthur then hurries to mend the eastern buttress, where he encounters a mysterious high ranking Denizen, whom Arthur assumes was sent by Superior Saturday. The two fight and Arthur stabs the Denizen, which drives it away. Arthur finishes repairing the buttress and then collapses from exhaustion. When he awakens, Arthur is officially declared Lord of the Far Reaches; as with the Lower House, he appoints Dame Primus (who has now absorbed the second part of the Will) as his steward. Arthur learns that his time in the house and his use of the Keys has caused him to slowly begin the transformation into a Denizen, thus losing his humanity. At Arthur's request, Dame Primus reverses the effects but in doing so, Arthur becomes severely weakened. Upon his return to the Secondary Realms, Arthur is hospitalized. When he wakes up after a long rest, Arthur discovers an invitation from Drowned Wednesday asking to meet.

Жариялану тарихы

Grim Tuesday 2004 жылдың 1 қаңтарында АҚШ-та Scholastic баспасынан шықты, ал Ұлыбританияда HarperCollins (Ұлыбритания) баспасынан 2004 жылдың 7 маусымында жарық көрді.

Сыни қабылдау

Grim Tuesday алғашқы шығарылымынан кейін көбінесе жағымды пікірлер алды. School Library Journal журналы былай деп жазды: "Артур Пенхалигонның шытырман оқиғалары тартымды әрі көңілді, кейіпкерлері құнды, ал жағдайлары ойға қоятын." Fantasy Book Review 10 балдық шкала бойынша 9 балл беріп, "Grim Tuesday бұрынғыдан да қарқынды, соқтығыстардың қызықты көріністерімен, қиын жағдайдағы жаратылыстың қорқынышты сипаттамасымен және сізді ұстап алса, көздеріңізді шығарып тастауы мүмкін жандармен толы" деді, сондай-ақ кітапты және бүкіл серияны "кән таңдауға қарамастан, кез келген жастағы оқырман үшін тамаша оқу" деп атады.