Кіріспе
"Брейкау" – Space: 1999 телесериалының бірінші маусымның бірінші бөлімі. Сценарийін Джордж Беллак жазды (кейіннен тарих кеңесшісі Кристофер Пенфолд авторлық құқығы көрсетілмей қайта жазған); режиссері – Ли Х. Катзин. Алдыңғы атаулары: "Zero G", "The Void Ahead" және "Turning Point". Соңғы түсірілім сценарийі 1973 жылдың 22 қарашасында дайындалды. Нақты түсірілімдер 1973 жылдың 3 желтоқсанынан 1974 жылдың 11 қаңтарына дейін (мерекелік күндерге байланысты қажетті үзілістермен) жүргізілді. 1974 жылдың 22 ақпанынан 26 ақпанына дейін үш күндік қосымша түсірілімдер өтті.
Сюжет
9 қыркүйек 1999 жыл. "Бүркіт" транспорты Айдың қауырсынындағы 2-ші ядролық полигонға қонды. Бұл оқшауланған аймақ Жерден тасымалданған атомдық қалдықтардың ірі қоймасы болып табылады. Автоматтандырылған жүк тиеу-түсіру жабдығы, ұсыныстан көптеген қорғасын барабандарды түсіріп, оларды Ай бетіне қазылған сақтау шахталарының біріне төмендетеді. Осы операция кезінде екі ғарышкерлік киім киген техник шектеулі аймаққа кіреді. Олар шахталарды жабатын радиацияға төзімді синтездік бетон қаптамаларын зерттейді, радиациялық ағып кетудің ең кішкентай белгісін іздейді. Операцияға профессор Виктор Бергман мен доктор Хелена Рассел бақылайды, олардың назары радиациялық детектерге қарағанда, адамдардың тіршілік белгілерін тіркететін "космоскоптарға" көбірек аударған. Олар бақылап отырғанда, Джим Нордстромның ми толқындары күрт өзгереді. Көрінетін ұстамадан кейін ол ақылдан асып, жұмыстасын шабады, содан кейін шектеулі аймақты қоршап тұрған лазерлік кедергіге шабады. Нордстром кері итеріліп, құлайды, қалпағын тасқа ұрып, жарық береді. Сынып қалған визор арқылы көзі жоқ, жасыл көзі қарап тұр, ол жарылыстан декомпрессиядан көз жұмады. Осы уақытта Айға бет алған "Бүркіт-2" көтерілісі көрінеді. Оның жалғыз жолаушысы - Джон Кениг, жаңа тағайындалған Ай базасы Альфаның командирі, Жер елдері ғарыш зерттеулері мен саяхаттарының орталығы ретінде салған өзін-өзі қамтамасыз ететін Ай колониясы. Әлемдік ғарыш комиссиясының бас директоры Джеральд Симмондс Коенигке алғашқы тапсырмасын, яғни Мета планетасына адаммен жүретін ғарыш зондын ұшыруды ешқандай жағдайда кешіктірмеу керектігін жеткізу үшін қоңырау шалады. Мета зондының ғарышкерлері мен Айдағы басқа да операторларды мазалаған вирус инфекциясы кедергі келтірмеуі керек. Симмондс аяқтағаннан кейін, Коенигтің кемесі Ай орбитасындағы ғарыш станциясы - ғарыш доктан өтеді; ол қарап тұрғанда, Мета зонд кемесі станциямен біріктіріледі. Мета - қазіргі уақытта Жердің күн жүйесінің шетінен өтіп бара жатқан планета. Бұл планета радиоастрономдар ғарыштан келетін қайталанатын радиосигналдарды бақылап жүрген кезде табылды. Соңғы роботтық зондтан алынған суреттер, "Spacefarer 9", Мета атмосфераға ие екенін растайды. Алдағы миссия Метада интеллектуалды өмірдің қандай да бір формасын табады деген үміт зор. "Бүркіт-2" қонады және Коенигті метро станциясында Бергман, ескі досы және университет оқытушысы қарсы алады. Профессор Коенигке жаңалықтарды тоқтатумен қатар, медициналық дағдарысқа байланысты барлық әдеттегі сапарлар тоқтатылғанын хабарлайды. Екеуі Коенигтің кеңсесіне жеткеннен кейін Бергман тым құпия сақталған құпияны ашады - "вирус инфекциясы" - жасырын әрекет. Екінші бөлмеде тоғыз жұмысшының қайдан өлгені және ғарышкерлер Эрик Спаркман мен Фрэнк Уорренге қандай зиян келгені ешкімге белгісіз. Бергман Коенигке Медициналық бөлімнің басшысы Хелена Расселмен кездесуді ұсынады. Профессор бұрынғы командирдің оның тұжырымдамаларын жасырғанын айтқанда ол таңғалады. Келесі күні таңертең Коениг Хеленамен оның кеңсесінде кездеседі. Екеуі де бір-біріне деген тартымдылықтарын елемеуге тырысқанда, Хелена өзінің баяндамасын оқып береді. Аурудың белгілері радиациялық әсерден туындаған ми қатерлі ісігіне ұқсас: мидағы қатерлі ісік алдымен бағдарсыздық пен бұзылған мінез-құлықты тудырады, содан кейін комаға түсіп, өлімге әкеледі. Алайда, зардап шеккендердің ешқайсысында радиациялық әсердің белгілері анықталған жоқ. Сонымен қатар, полигон жұмысшылары мен Мета зонд экипажы арасында ешқандай байланыс жоқ. Ғарышкерлерді аралап, Коениг интенсивті терапияда тапқан нәрсеге таңғалады: екі жауап бермейтін дене, сүтті жасыл көздерімен көзді соқырлап қарап тұр. Мета зонд ғарышкерлері ешқашан қалпына келмейтінін білгеннен кейін, Коениг барлау бөлімінің басшысы капитан Алан Картермен миссияны қосалқы экипажмен жалғастыру мүмкіндігін талқылайды. Австралиялық ғарышкер (тек "вирус инфекциясы" туралы әңгімелерді ғана біледі) теріс жауап береді, бірақ оның бөлімі ұшыруға дайындықтарды жеделдетуге уәде береді. Алайда Хелена қосалқы экипаждың денсаулығына кепілдік бере алмайды, өйткені олардың жұмыс және тұру жағдайлары зардап шеккен ғарышкерлермен бірдей болды. Симмондс қоңырау шалып, қазіргі жағдай туралы хабардар етеді. Коениг комиссардың өлімге алаңдаушылық танытпауынан және саяси маневрлер үшін жағдайды сақтап қалуға тырысуынан (әсіресе, Халықаралық Айлық Қаржы комитеті келесі жылғы бюджетті талқылау үшін он бесінші күні жиналатын болғандықтан) алаңдайды. Ол Симмондспен уақытша Жерден атомдық қалдықтар тасымалын тоқтатуға келісім шартады, бұл оған Айдағы үнсіз кісі өлтірушінің себебін зерттеуге уақыт береді. Қарсылық ретінде Коениг Мета зонды ұшыруға кепілдік береді. Коениг пен Бергман тағы бір радиациялық тексеруді жүргізу үшін 2-ші полигонға ұшып кетеді. Олардың "Бүркіті" бірінші полигонға жақындасады, онда бес жыл бұрын операция тоқтатылған. Сұраққа жауап берген пилот Коллинс, 1-ші полигон 2-ші полигонға саяхат үшін маңызды нүкте екенін, Айдың қауырсынындағы сирек құрылыстардың бірі ретінде оны "Дельта навигациялық маяғы" деп атайтынын айтады. Бергман Коенигке осы жерде радиациялық ағып кетудің белгісі жоқ екенін хабарлайды. Олар жолға түскенде, көрермен Коллинстің бетіндегі қылықты қозғалысты және оң көзін қайта-қайта сүртіп жатқанын көреді. 2-ші полигонда Коениг пен Бергман екі техник еріктілерін қалдық шұңқыларын радиоактивті шығарылымның ең кішкентай белгісін іздеп қарап тұрғанын бақылайды. Оқиғаларсыз өтетін тексеру тағы да теріс нәтижелерді көрсетеді. Кенеттен, психозға шалдыққан Коллинс, оң көзі енді көрінбейтін жасыл түске боялған, "Мен шығып кетуім керек" деп айқайлайды. Ол мониторинг орталығының терезелеріне шабады және оларды ғарышкерлік қалпағымен бұзуға тырысады. Соңғы күресте Коениг ғарышкерді ұстап алуға жетеді. Топ бөлмеден қашады, бұзылған терезе жарылмас бұрын. Ай базасына оралған Коениг Уорреннің көз жұмғанын біледі. Бірден кейін Хелена Спаркманның өлімін жариялайды, оның өмірлік қолдау жүйесін өшіреді. Картерге "вирус инфекциясының" нағыз табиғатын ашып, Коениг Мета зондының ұшырылуын өлімнің себебі анықталғанша тоқтатады. Командир ұйқысыз Альфа түнін Мета сигналдарын тыңдап өткізеді. Соңғы күндердегі оқиғалар туралы ойланып, ол 1969 жылы Нил Армстронг адамзат үшін жасаған "үлкен қадамның" қараңғылықтағы сүрегіне айналғанын ойлайды. Компьютер бөлімінің басшысы Бенджамин Оума жасаған электрондық детективтік жұмыс Мета зонд ғарышкерлері, пилот Коллинс және ауруға шалдыққан полигон жұмысшыларының арасындағы байланыс факторын анықтайды: олардың барлығы Дельта навигациялық маяғы - ескірген 1-ші полигонның үстінен бірнеше рет ұшқан. Ғарышкерлердің оқу сапарларын зерттеу осы жердегі ұшу тіркегішіндегі әсерді жойғандығын көрсетеді. 1-ші полигон тексеріледі және аға деректер талдаушысы Сандра Бенес қызулық деңгейінің жоғарылағанын хабарлайды. Қашықтан қойылған камералар бетон үйінділерінің қызыл түске боялғанын көрсетеді. Қызулыққа қарамастан, радиоактивтілік анықталмайды. Камералар істен шыққаннан кейін, Коениг өзі 1-ші полигонға жағдайды көру үшін ұшып кетеді. Үйінділер қазіргі уақытта ерекше энергиялық жарықтарды шығарып тұр. Осы жердің үстінен ұшқанда, оның "Бүркітінің" басқару пульті күрт істен шығады және ол қашықтықта жерге құлайды. Бірден кейін 1-ші полигон бірнеше жарылыстармен жанып кетеді. Іздеу-құтқару тобымен құтқарылған командир медициналық тексеруге Альфаға жеткізіледі. Денсаулығына жарамды деген қорытынды алғаннан кейін, алаңдаған Хелена оның бейхабарлығына қарсы шығады. Күлімдеп, Коениг: "Мен сенің маған қамқорлық танытқаныңды білмедім" дейді. Жарылысты зерттеген Бергман оқиға орнынан алынған, күрт магниттік белсенділіктің өскенін тіркеген құралды табады. Тағы да зерттеулер жиналған атомдық қалдықтардан бұрын-соңды көрілмеген реакцияны көрсетеді - күшті магниттік сәулеленудің шығарылуы. Энергияның осы күрделі толқындары...
Музыка
Бұл эпизод үшін Бари Грей түпнұсқа музыкалық қосымша жазды. Ұзақ жылдар бойы Gerry Anderson командасының мүшесі болған Грейдің жұмысы, серияға кеңістіктің құдіретін көрсететін терең симфониялық мәлімдеме жасады. Электр гитара бөлімдерін продюсер Сильвия Андерсоннің күйеу баласы, музыкант Вик Элмс орындады. Ли Кацзиннің қанағаттандырмайтын режиссерлік нұсқасы көптеген қайта өңдеулерді және жаңа түсірімдерді талап еткендіктен, музыка "Өмір мен өлім туралы" эпизодынан кейін жазылып, жазылған.
Өндіріс
Премьералық эпизодтың қиын өндіріс тарихы негізгі мақалада егжей-тегжейлі баяндалған. Джерри Андерсонның «Thunderbirds Go неге жасалды» атты автобиографиясынан: «Нью-Йорк кеңсесі мені Ли Кацзиннің «Американың ең жақсы пилот режиссері» екеніне көндірді», – деп еске алады Андерсон. «Бірінші эпизодты түсіру кестесі он күнге жоспарланған, бірақ ол мерзімінен асып, көп ұзамай бюджеттен он мың фунт стерлингтен асып кеттік». (Жоспарланған түсірілім режиссердің әрбір камера бұрышынан бірнеше дубль түсіріп, әр сахнаны толық орындауының нәтижесінде жиырма бес күнге созылды.) Кацзин өзінің түсірілген материалдарын монтаждап, Андерсонға «Breakaway» эпизодын көрсетті. «Ол екі сағаттан астам уақытқа созылды, – дейді ол, – мен оны қорқынышты деп ойладым. Ол Америкаға қайтып кетті, ал мен эпизодтың монтаждалған көшірмесін Эйб Манделлге жібердім. Эйб маған телефон соғып, «О, құдай-ау, бұл қорқынышты – енді не істейміз?» деді. Мен өзім көптеген жаңа сахналар жаздым, олар үш күн ішінде түсірілді. Мен оларды өзім режиссерлік еткенімді сенімдімін». (Бұл қайта түсірілген сахналар «Black Sun» мен «Ring Around the Moon» эпизодтарының арасында түсірілді.) Содан кейін мен жаңа материалдарды қосып, эпизодты 50 минутқа дейін қысқарттым. Кацзиннің режиссерлік кескінінен алынып тасталған сахналар: (1) Коенигтің жаңалықтар бағдарламасында Симондсқа берген сұхбатты (Мета мен зонд туралы ақпараттық диалогпен) Альфаға ұшып бара жатқанда комиссармен тікелей эфирде сөйлесуге дейін көруі. Сондай-ақ, Коенигтің алғашқы Альфа командирі болғаны да көрсетіледі; (2) Бұрынғы командир Горскидің кетер алдында Коенигпен әңгімелесіп, Симондстың Мета зондының сәтсіздіктері туралы құпиялылыққа қатысты догмасын нығайтуы. Одан кейін ол Хеленаның жеке пікіріне және кәсіби біліктілігіне наразылығын білдіреді; (3) Хеленаның Коенигке зонд астронавттары мен Коллинздің аутопсиялық есебін беруі. Ол Горскидің оған қатысты пікірін айтады. Ол Горскидің оған жасаған ұсынысын, ол оның қорытындыларын елемеуіне және есептерін жасыруына себеп болғанын айтады; (4) Морроутың Мета сигналдарын Коенигпен бірге тыңдауы, зонд миссиясы олардың барлық сұрақтарына жауап береді деп үміттенеді. Бұл сахналардың аудио жазбалары 2011 жылдың ақпан айында табылды және YouTube-та, сондай-ақ Space: 1999 веб-сайтындағы «The Catacombs» бөлімінде «Breakaway» эпизоды туралы нұсқаулықта қолжетімді. Метаға қатысты сюжеттік желі ешқашан аяқталмайды. Келесі эпизод «Matter of Life and Death» кейінірек өтеді, онда Ай жақын маңайдағы «Terra Nova» деп аталатын жаңа планетаға жақындайды (бірақ 1977 жылы жарияланған The Moonbase Alpha Technical Notebook олардың бір екенін көрсетеді). Фан-продюсерлік «Message From Moonbase Alpha» атты шағын эпизодындағы хабарлама, «Breakaway» эпизодынан кейін жиырма жыл өткен соң Альфадан Сандра жіберген соңғы хабарлама уақыт бойынша өткенге қарай жылжып, бірінші эпизодта естілген Мета сигналдарына айналғанын ұсынады. Лон Саттонның Бенджамин Оума кейіпкері бастапқыда сериалдың тұрақты кейіпкері болуы жоспарланған, бірақ актерлердің басқа мүшелері онымен жұмыс істеу қиын деп тапты және ол келесі эпизодта Клифтон Джонс сомдаған Дэвид Кано кейіпкерімен ауыстырылды.