Кіріспе

Жалпы тіркелу көрсеткіші (ЖТК) немесе жалпы тіркелу индексі (ЖТИ) – білім беру саласында қолданылатын, ал бұрын БҰҰ-ның Білім беру индексінде пайдаланылған статистикалық өлшем. Ол мектептегі әртүрлі сыныптарда (мысалы, бастауыш, орта және жоғары мектептерде) оқыған оқушылардың санын анықтауға және сол елде тұратын оқушылардың белгілі бір сынып деңгейіне жарамды оқушылар санына қатынасын көрсетуге мүмкіндік береді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымы (ЮНЕСКО) «Жалпы тіркелу көрсеткіші» терминін «жасына қарамастан, білім берудің белгілі бір деңгейіндегі жалпы тіркелу, осы білім беру деңгейіне сәйкес келетін ресми жас тобының санына пайыздық қатынаста» деп сипаттайды. ЖТК 100%-дан асып кетуі мүмкін, себебі ол ресми жас тобынан үлкен немесе кіші жастағы студенттерді де қамтиды. Бұл сыныпты қайталап оқитын, оқуға кешігіп түскен және сыныптастарынан үлкен оқушыларды, немесе оқуда жылдам ілгерілеп, сыныптастарынан кіші оқушыларды қамтуына байланысты. Осының арқасында тіркелген оқушылардың жалпы саны сол білім беру деңгейіне сәйкес келетін халық санынан асып түсуі мүмкін.

БҰҰ Адам дамуының индексін пайдалану

Білім берудің барлық үш деңгейін қамтитын жиынтық жалпы білім беру көрсеткіші (CGER) 1990 жылдан 2009 жылға дейін БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің әл-ауқатын жылдық түрде бағалайтын Адам дамуының индексін (АДИ) есептеу үшін пайдаланылды. Есептеуде қолданылған басқа шаралармен қатар, CGER білім компонентін бағалауда үштен бір салмаққа ие болды, бұл жалпы білім беру деңгейімен көрсетілді, ал ересектердің сауаттылық деңгейіне үштен екі салмақ берілді.