Кіріспе

Шейкер (Sh) генінің мутациясы жеміс шыбыны (Drosophila melanogaster) түрлерінде әр түрлі атипиялық мінез-құлықтарға себеп болады. Эфирлік анестезия астында шыбынның аяқтары дірілдейді (содан оның аты осылай қойылған); тіпті анестезиясыз болғанда да, ол бұрыс қозғалыстар көрсетеді. Шейкер генінің мутанттары қалыпты шыбындарға қарағанда қысқа өмір сүреді; олардың дернәсілдерінде әрекет потенциалдарының қайталануы және нейромиомускулярлық байланыстарда нейротрансмиттерлерге ұзақ уақыт әсер ету байқалады. Дрозофилада шейкер гені Х хромосомасында орналасқан. Адамдағы ең жақын гомологы – KCNA3.

Функция

Sh гені калий иондарының жұмысына қатысады, олар жасушаның дұрыс жұмыс істеуі үшін өте маңызды мембраналық ақуыздар. Жұмыс істейтін шайкер арнасы вольтажға тәуелді және төрт суббөлімнен тұрады, олар иондардың өтуіне арналған тесік құрайды, осы арқылы А типіндегі калий тогы (IA) тасымалданады. Sh геніндегі мутация нейрон арқылы зарядтың өткізгіштігін азайтады, себебі арналар жұмыс істемейді, бұл жоғарыда айтылған ауыр фенотиптік өзгерістерге себеп болады. Мұндай иондық арналар жасушаның қайта поляризациясына жауапты. Шейкер K арнасы гомотетрамерлі ақуыз кешені болып табылады. Стимулға тап болғанда тетрамерлер конформациялық өзгерістерге ұшырайды, олардың кейбіреулері кооперативті болады. Арнаның ашылуының соңғы қадамы жоғары синхронды болып келеді. Жақында шейкер гені организмнің ұйқы мөлшерін анықтауға көмектесетін ген екені анықталды. Ұйқыға аз қажетті шыбындардың фенотипі – мини ұйқы (mns) деп аталады.