Кіріспе

1947 жылы Йоркширде табылған адам қалдықтары. Троу Гилл қаңқасы – 1947 жылғы 24 тамызда Англияның Йоркширдің Батыс Ридинг аймағындағы Клэфэм жанындағы үңгірде табылған адам денесінің қалдықтары. Ол алыс жерде орналасқан ерекше топографиялық нысанның атымен аталған. Дене кімге тиесілі екені анықталмаған, бірақ ол неміс тыңшысы болған деген болжам бар. Түсіндіріле алмайтын оқиға Ұлыбританиядағы нацистік агентке қатысты ең маңызды құпия деп сипатталды.

Ашылу

1947 жылдың 24 тамызында екі дос, үңгірлерді зерттеуге құмар, танымал Инглеборо үңгірінің жанында жаңа үңгірлерді іздеуге шықты. Олар – Джим Лич (23 желтоқсан 1920 – 15 наурыз 2000), сол кезде электрик болып жұмыс істеп, Блэкберн маңындағы Грейт Харвудта тұратын, және Гарольд Берджесс (1918 – 11 тамыз 2000), содан кейін мотор инженері және Лидсте тұратын. Екеуі жақын дос (халық арасында "Джим мен Бадж" деп таныс) болған, Солтүстік Пеннин клубының мүшелері және кейіннен бизнес серіктестеріне айналған. Шамамен сағат 12:30-да олар кішкентай тесік (кейін "Дене шұңқыры" деп аталды) тапты, ол тастармен жартылай жабылып жатқан. Кіреберісті кеңейту үшін тастарды жылжытқанда Лич шамамен 3 метрдей төмен түсіп, бір жұп аяқ киімді көрді. Айналасына қарағанда ол бас сүйегі мен дене қалдықтарын үлкен тас астында тапты (бірақ тас денеге тірелмеген); қалдықтар күшті шіруге ұшыраған, тікелей ет қалмаған. Берджесс денеге жақын ақ ұнтақ салынған кішкентай бөтелке тапты, ол оны жарқырату ұнтағы деп ойлады. Лич пен Берджесс Клэпхэмға хабар беру үшін оралды, ал сол күні кешке Инглтон полиция сержанты Нокпен бірге үңгірге қайта оралды; полиция мәйітті суретке түсіріп, ертесіне алып кетуге дейін үңгірдің алдына күзет қойды. Қалдықтар Скиптонның патологиялық бюросына жеткізілді, ал үңгірден табылған заттар Уэйкфилдтегі сот-медициналық зертханаға жіберілді. Жергілікті халыққа өлімге қылмыстық әрекет себеп болмағаны жөнінде тез арада сендірілді.

Екінші қаңқа

Кездейсоқ жағдаймен, бір аптадан кейін, 31 тамызда Гапинг Гиллде алыс емес жерде тағы бір қаңқа табылды. Бұл қалдықтар кімге тиесілі екені анықталмады, бірақ олар 25-35 жас аралығындағы, екі-үш жыл бұрын қайтыс болған және үңгірге құлап қаза тапқан ер адамға тиесілі екені анықталды.

Сұрау салу

Табылған затқа қатысты түрлі тексерулердің қорытындылары 25 қарашада Скиптон қалалық үйінде коронер Стивен Э. Браун мен қазылар алқасының отырысында баяндалды. Лич және Берджесс өздерінің табысы туралы куәлік берді, ал полиция куәгерлері заттай дәлелдерді қалай сақтап, тиісті органдарға жібергендерін айтты. Отырыстағы басты куәліктерді ғылыми сарапшылар берді.

Өлімнен кейінгі тексеру

26 тамызда профессор П. Л. Сазерленд денеге постмортемдік сараптама жасады. Ол қалдықтардың 5 фунт (2 метр) бойы бар, өлімі кезінде 22 мен 30 жас аралығында болған ер адамға тиесілі екенін анықтады, ал өлім кемінде екі, ең көп дегенде алты жыл бұрын болған. Ол сынған немесе ауру сүйектерді өлімнің себебі ретінде жоққа шығарды (екеуі де сынық немесе бұзылмаған), бірақ барлық сүйектер де толық болмады. Сүйектер бір-бірінен толығымен ажыратылған, ми жоғалып кеткен, ал киімдері шірігендіктен оларды анықтау қиын болды.

Сот-медициналық зерттеулер

Солтүстік-шығыс сот-медициналық зертханасының Льюис Никколлз хабарлағандай, ер адам көк көйлек, галстук және "дюймге үш" қызыл және ақ жолақтары бар сұр көк костюм киген. Оның твидті балық қабырғалы пальтосы, сұр трилби шапағы және құлпынай түсті шарф (өлім кезінде аузын жапқан болуы мүмкін) болды. Шашы ашық қоңырдан қызыл қоңырға дейін болған. Ең қызықты дәлелдер – ер адамның шірімеген заттары еді. Бёрджесс көрген шыны бөтелкеде жарқыл ұнтағы емес, өлімге әкелетін у – натрий цианиді болды. Бөтелке мойнына дейін толы еді, бірақ Никколлзтің айтуынша, одан өлімге жеткілікті доза алуға болар еді. Сондай-ақ, сол материалдан жасалған бұзылмаған ампула да табылды. Басқа да заттарының ішінде, ол 11 шиллинг 5 ½ пенс құнды монеталарға ие болған, ал монеталардың ешқайсысы 1939 жылдан кейінгі емес. Никколлз өлім күні осыдан екі жыл кейін болды деді. Оның екі жұп аяқ киімі болды, бірі 1938 жылы, екіншісі 1939 жылы жасалған. Морекэмбе, Ланкастер және Инглтон қалаларындағы қонақүйлерге жеткізілетін минералды судың бөтелкесі және 1940 жылға дейін енгізілмеген көк "таж" қақпағы табылған. Ер адаммен бірге қол сағаты, орамал, қырып тастауға арналған түтік, тіс щеткасы, қалам, компас, тұспалдақ, таблеткалар, фонарь және гигиеналық құралдар да табылды. Оның бір кілті болған, бірақ полиция оны ашатын құлыпты анықтай алмады.

Жеке тұлға

Дене табылга́н кезде, осы оқиға кеңінен жарияланды және бірнеше адам жоғалған туыстарын осы қалдықтармен байланыстыруға тырысты. Полиция алған ұсыныстарды 18 адамнан тұратын тізімге біріктірді, олардың төртеуі тірі екені белгілі болды, он адамның денесі қалдықтарға ұқсамағаны үшін тізімнен шығарылды, ал қалған төртеуінің осы адам екенін немесе емесін анықтау мүмкін болмады. Сот сараптамасы өлім себебін анықтауға және қалдықтарды сәйкестендіруге жеткілікті дәлелдер жоқ екенін көрсетті.

Құпиялық

Тергеу кезінде Никколдан цианидтің құтысы мен ампуласы туралы сұрағанда, ол олардың коммерциялық мақсатта және зиянкестерге қарсы у ретінде қолданылатынын айтты. Бірақ ол бұрын осындай конструкцияны көрмегенін мойындады. Сол кезде Клэпхемде тұрған құқық тарихшысы А. В. Б. Симпсон, мұндай ампулаларды жау елдерінде жұмыс істейтін тыңшылар ғана қолданғанын, олар өздері ұсталған жағдайда өзін-өзі өлтіру үшін алып жүргенін кейіннен атап өтті. Симпсон бұл адамның "нәміс құпия қызметімен байланысы бар екені анық" және ол неміс агентінің "ең ірі құпиясы" екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ "Мен білуі керек адамдардан сұрағанда, барлығынан жасырын жауап алдым" деді. Дегенмен, Симпсонның бұл сөздері соғыстан кейін табылған неміс барлау құжаттарымен расталмады. Ұлыбританияның ішкі қауіпсіздік қызметі МИ5 мәліметінше, Германия соғыс барысында Ұлыбританияға қарсы шамамен 115 агент жіберген. Олардың көп бөлігі табылып, ұсталды, тек Виллем Тер Брак – Тров Гхиллде табылған дене емес – ұсталмас бұрын өзін-өзі өлтірді.