Кіріспе

Акинетикалық мутизм – науқастардың қозғалуға (акинезия) немесе сөйлеуге (мутизм) бейімділігі бар медициналық жағдай. Акинетикалық мутизм алғаш рет 1941 жылы қозғалу немесе сөйлеу қабілетінен айырылған психикалық күй ретінде сипатталды. Науқастарда сөйлеу, бет әлпеті және қол-жестің сияқты көптеген моторлық функциялар жоқ, бірақ олар ес-сақтау қабілетін сақтайды. Олар төмен белсенділік және жайлаулық көрсетеді, сондай-ақ үнсіз, бір буынды сөздермен сөйлей алады.

Түрлері

Акинетикалық мутизм барлық науқастарда әр түрлі көрінеді. Оның түрі, қарқындылығы және клиникалық белгілері патологиясына қарағанда функционалдық анатомиясына жақын болады. Дегенмен, акинетикалық мутизм көбінесе екі түрлі нысанда кездеседі: фронтальді және мезенцефальді. Бұл, алдыңғы ми артериясының қанмен жабдықтау аймағындағы екі жақты қан айналымының бұзылулары бар науқастарда пайда болады. Баяулық. Алдыңғы шеңберлік қабық (anterior cingulate cortex) шешім қабылдауды ынталандыратын "жалпы энергияны қозғаушы факторды" қамтамасыз етеді деп саналады. Алдыңғы шеңберлік қабықтың зақымдануы акинетикалық мутизмге алып келуі мүмкін.

Кистаны тесу

Эльзи Никстің жағдайында көрініп тұрғандай, акинетикалық мутизмге себеп болатын кистаны тесу немесе алып тастау симптомдарды дерлік бірден жеңілдетеді. Дегенмен, егер киста қайтадан толып кетсе, симптомдар қайтадан пайда болуы мүмкін, немесе мотивациялық тізбекте допаминді стимуляторлар, антидепрессанттар немесе бромкриптин немесе амантадин сияқты агонисттермен қайта толтыру арқылы. Басқа емдеулерге амантадин, карбидопа леводопа, донепезил, мемантин және ауызға қабылданатын магний оксиді кіреді.

Тарих

Он төрт жасар Элси Никс 1941 жылы Хью Кернс акинетикалық мылқаулық диагнозын қойған алғашқы пациент болды. Ол өмірі бойы қатал бас ауруларына шалдықты, соңында емдеуге көмектесу үшін оған морфин берілді. Ол акинетикалық мылқаулық күйіне еніп, әлеусіздікке ұшырады және сөйлеу мен қимыл-қозғалыс қабілетін жоғалтты. Оның оң жақ қарыншасындағы кистаға ине енгізілді, ине кистаға жақындағанда, ол қатты дауыс шығарды және өзінің атын, жасын және мекенжайын айта алды. Кистадан сұйықтық алынып тасталғаннан кейін, ол есін жинап, зиялылығы қалпына келді, бірақ ауруханада өткізген уақытын есіне алмады. Келесі жеті айда киста тағы екі рет босатылды, содан кейін толығымен алынып тасталды. Сегіз айлық реабилитациядан кейін Элсиде бас ауруы мен акинетикалық мылқаулық белгілері байқалмады.