Новогруд: Тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Новогрод – Польшаның солтүстік-шығысындағы шағын қала, Łомжа қаласынан шамамен алғанда орналасқан, Łомжа округінің Подлясье воеводствосы, 1998 тұрғыны бар (2004). Ол Skansen Kurpiowski деп аталатын аймаққа ортасталған, ол ашық аспан астындағы мұражай, онда негізінен Курпи аймағынан 19 ғасырға тән сәулет өнерінің бірнеше мысалы бар. Мұражай жергілікті Курпи мәдениетіне арналған және танымал халықтық туристік орын болып табылады. Оны 1927 жылы Адам Чęтник құрған, қазір 3000-нан астам затқа ие. Қала арқылы Narew өзені ағып өтеді және оның арасындағы төбелерден әртүрлі көріністер ашылады. Қаланың ерекше белгісі – Екінші дүниежүзілік соғыс танкы, ол Narew өзеніне қарап, төбеде тұр. Қазіргі Новогрод Narew өзені бойындағы төбеде орналасса, ежелгі горд Narew және Pisa өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Кейінгі орта ғасырларда Новогрод Мазовия герцогтығының ең маңызды қалаларының бірі болған. Ол 1427 жылы қала құқығын алған және 1869 жылы жоғалтқан корольдік кастеляндық ордасы болды. Новогрод горының тарихы 9 ғасырға дейін жетеді, археологтар сол кезеңге жататын балталар мен құралдар сияқты бірнеше заттарды тапқан. Бір кезде, шамамен 12 ғасырда, горд Narew өзенінің биік жағалауына көшірілді, және сол кезде ол Новогрод деп аталды. 14 ғасырдың басына қарай, ол кастеляндық орны болды; 1320 жылғы Новогрод мөрінде латынша жазу Signum Novogrodensis көрінеді. Новогрод аймағы Литва және Йотвингтермен шекараға жақын болғандықтан, ол соғысып жатқан көршілерінен жиі шабуылға ұшырады. 1355 жылы горд Мазовия герцогы III Сиемовиттің меншігіне өтті, ол 1375 жылы оны өзінің ұлы Варшавалық Януш I-ге тапсырды. Януш I мұнда ағаштан салынған құрылыстың орнына кірпіштен салынған қамал салды. Қамал Мазовия герцогтарының резиденцияларының бірі болды. Новогрод 1427 жылы қала құқығын алды, корольдік қала болып жарияланды және көптеген жеңілдіктерге ие болды, әсіресе Польшаның алтын ғасыры деп аталатын кезеңде, ол сауда, коммерция және бал өндірісінің маңызды орталығы болды. Гүлдену кезеңі Польшаға шведтердің шабуылы кезінде (1655–1660) аяқталды. Қала тоналып, толығымен өртенді, және бұзылудан ешқашан қалпына келмеді. 1794 жылы Костюшко көтерілісі кезінде Новогрод маңында поляктар мен орыстар арасында шайқас болды. Сонымен қатар, қараша көтерілісі кезінде де мұнда қақтығыс болды. Польшаға неміс шабуылы кезінде поляктар мен Wehrmacht арасында қатты шайқастар болды, нәтижесінде Новогрод дерлік толығымен қирады. Новогродта 15 ғасырдан бері сақталған Рим-католик шіркеуі бар. Бірнеше рет өртеніп, қираған шіркеу 1980–82 жылдары қайта жаңартылды. Сондай-ақ, 1920 жылғы Польша-Совет соғысында қаза тапқан польша сарбаздарының зираты және 1923 жылы оларға арналған ескерткіш бар.

Nowogród is a small town in northeastern Poland, located about away from the city of Łomża, Łomża County, Podlaskie Voivodeship, with 1,998 inhabitants (2004). It is centered on the area known as Skansen Kurpiowski which is an open air museum, with several examples of mostly 19th century architecture from the region of Kurpie. The museum is dedicated to local Kurpie culture and is a popular folk tourist attraction. It was established by Adam Chętnik in 1927, and now features over 3000 items. The river Narew flows through the town and has a myriad of views from the hills amongst it. The town's landmark is a World War II tank that stands overlooking the Narew river from atop a hill. While contemporary Nowogrod lies on a hill along the Narew river, the ancient gord was located at the confluence of the Narew and the Pisa. In late Middle Ages, Nowogrod used to be one of the most important towns of the Duchy of Mazovia. It was the seat of a royal castellany, granted town charter in 1427, to lose it in 1869. The history of the gord of Nowogrod dates back to the 9th century, as archaeologists found several objects, such as axes and tools, which date back to that period. Some time probably in the 12th century, the gord was moved on the high bank of the Narew, and at that time it was probably named Nowogrod. By early 14th century, it already was the seat of a castellany; on Nowogrod’s stamp from 1320, a Latin inscription Signum Novogrodensis is visible. Since the area of Nowogrod was located near the border with Lithuania and Yotvingians, it was frequently raided by the warring neighbours. In 1355, the gord became property of Siemowit III, Duke of Masovia, who in 1375 handed it to his son Janusz I of Warsaw. Janusz I founded here a brick castle, built in the location of a wooden construction. The castle became one of residences of the Dukes of Mazovia. Nowogrod received town charter in 1427, and named a royal town, it enjoyed a number of privileges, especially during the period known as Polish Golden Age, when it was an important center of trade, commerce and honey making. The period of prosperity ended during the Swedish invasion of Poland (1655 1660). The town was ransacked and burned to the ground, never recovering from the destruction. In 1794, during the Kosciuszko Uprising, a battle between Poles and Russians took place near Nowogrod. Also, a skirmish took place here during the November Uprising. During the German Invasion of Poland, heavy fighting between Poles and the advancing Wehrmacht took place here, leaving Nowogrod almost completely destroyed. Nowogrod has a Roman Catholic parish church, which dates back to the 15th century. Burned and destroyed several times, the church was renovated in 1980 82. There also is a cemetery of Polish soldiers who fell in the Polish Soviet war of 1920, and a monument dedicated to them in 1923.