Кіріспе

Австралиялық саясаткер Рональд Кэмпбелл Ганн, FRS, (4 сәуір 1808 – 13 наурыз 1881) – Кейп колониясында дүниеге келген тасманиялық ботаник және саясаткер.

Ерте өмір

Ганн Кейптаунда, Кейп колониясында (қазіргі Оңтүстік Африкада) дүниеге келді. Ол британ армиясының 72-ші полкінде лейтенант болған Уильям Ганн мен оның әйелі Маргарет Уилсонның ұлы еді. Ганн әкесімен бірге Маврикийге, Батыс Үндістанға және Ұлыбританияға сапар шекті, онда білім алды. Ганн Барбадос аралындағы Корольдік инженерлер қызметіне тағайындалды, бірақ 1829 жылы Ван Димен жеріне (қазіргі Тасманияға) кетіп, Хобарт қаласындағы сотталғандар лагерінің бастығы қызметін атқарды.

Мансап

1830 жылы Ганн Лаунсестондағы Солтүстік Тасманияның сотталғандардың бастығы болды. 1831 жылы Ганн Тасманияның алғашқы ботаниктерінің бірі Роберт Уильям Лоуренспен танысты. Ол оның ботаникаға деген қызығушылығын арттырып, оны сэр Уильям Джексон Хукер және доктор Линдлимен байланыстырды, сонымен қатар көп жылдар бойы олармен хат алмасып тұрды. 1836 жылы Ганн Циркуляр-Хедте полиция судьясы болып тағайындалды. Одан ол Порт-Филип пен Батыс портына сапар шекті және Тасманияда көп саяхаттады. 1838 жылы Хобарт Таунында полиция судьясының көмекшісі болды, ал 1839 жылы сэр Джон Франклиннің жеке хатшысы және атқарушы және заңнамалық кеңестердің хатшысы қызметін атқарды. 1841 жылы ол бұл лауазымдардан бас тартып, Уильям Эффингем Лоуренстің мүлігін басқаруға кірісті және Тасманияның флорасын зерттеуге көп уақыт арнады. Бірақ оның қызығушылығы тек ботаникамен ғана шектелмеді; ол жалпы ғалымға айналды және Британ мұражайы үшін сүтқоректілер, құстар, жорғалаушылар мен моллюскалардың үлкен коллекциясын жинады. Геологияны зерттеген Ганн үкімет тапсырмасымен кен орындары және колонияның жалпы ресурстары туралы есеп дайындады. 1864 жылы Ганн Жаңа Зеландия үкіметі елге жаңа астана таңдау үшін тапсырған үш австралиялық комиссардың бірі болды. Франсис Мерфи (Виктория) және Джозеф Докер (Жаңа Оңтүстік Уэльс) есімді әріптестерімен бірге ол астананы Оклендтен Веллингтонға көшіруді ұсынды. Кейіннен ол Лаунсестондағы құжаттарды тіркеуші болып жұмыс істеді және 1876 жылға дейін, денсаулығының нашарлауына байланысты зейнеткерлікке шықты. Ганн ұзақ аурудан кейін 1881 жылдың 13 наурызында Лаунсестонның жанындағы Ньюстедте қайтыс болды. 1850 жылы Линней қоғамының мүшесі болды, ал 1854 жылы Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Ганн – бірінші сыныпты ботаник және ғалым. Сэр Джозеф Далтон Хукер өзінің Flora Tasmaniae еңбегін Ганнға арнады, ал тағы бір тасманиялық ботаник Уильям Арчер (1820–74) кіріспе эссесінде Ганн туралы былай деді: «Тасмания өсімдіктерінің көптеген түрлерін Ганн тірі күйінде көрген, олардың тіршілік салтын байқаған және ерекше шеберлікпен үлкен мөлшердегі үлгілерді жинаған. Бұл үлгілердің барлығы Англияға жіберілді, олар өсімдіктердің физиогномиясындағы маңызды ерекшеліктерді анықтау қабілетін көрсететін байқаулармен бірге». Ганн өте білікті болғанына қарамастан, өте аз жариялады. Доктор Джон Э. Греймен бірге ол «Ван Димен жерінен төрт аяқты жануарлар мен балықтар жинағына қосатын хабарламалар» атты мақаланың жазылуына жауапты болды және осы аралдың геологиясы мен ботаникасы туралы бірнеше мақаланың авторы болды. Сэр Джон Франклиннің жеке хатшысы болған кезде ол «Тасмания табиғи ғылымы журналының» құрылуына көмектесті және оның редакторы болды, ол үкімет үйінде оқылған мақалаларды жариялады. Осы бастамадан Тасмания Корольдік қоғамы пайда болды. «Тасмания журналының» орнына Ван Димен жерінің Корольдік қоғамының мәліметтері жарияланды, онда Ганнның бірнеше мақалалары жарық көрді. Ол 1855–1860 жылдар аралығында Тасмания парламентінің екі палатасында да қызмет етті. Ол көптеген адамдардың құрметі мен сыйлылығына ие болды және Тасманияның ең көрнекті ботаниктерінің бірі саналады. Ганн 1881 жылдың 13 наурызында Ньюстед үйінде қайтыс болды және Лаунсестондағы пресвитериандық зиратқа жерленді. Ганнның құрметіне Gunniopsis және Gunnia туыстары, сондай-ақ көптеген түрлер аталды.