Кіріспе

Танымдық белсенділік. Стратегиялық ойлау – бұл жеке адамның мақсатқа немесе мақсаттар жиынтығына жету мақсатында қолданатын ойлау процесі. Танымдық қызмет ретінде ол ой тудырады. Ұйымдық стратегиялық басқару процесінде қолданылғанда, стратегиялық ойлау фирма немесе ұйым үшін бәсекелестік артықшылықтар құруға бағытталған бірегей бизнес түсініктерін және мүмкіндіктерін жасау мен пайдалануды қамтиды. Көптеген адамдар стратегиялық жоспарлауға негізделген стратегия жасаудың дәстүрлі модельдері тиімсіз екенімен келіседі.

Стратегиялық ойлау мен стратегиялық жоспарлау

Ф.Грейцтің пікірінше, стратегиялық ойлау және жоспарлау – «бір-бірінен ерекше, бірақ өзара байланысты және толықтыратын ойлау процестері», олар тиімді стратегиялық басқару үшін бірін-бірін қолдауы тиіс. Грейцтің моделі бойынша стратегиялық ойлаудың міндеті – «инновацияларды іздеу және компанияны өзінің негізгі стратегиясын, тіпті саласын қайта қарауға мүмкіндік беретін жаңа және мүлдем басқаша болашақты елестету». Стратегиялық жоспарлаудың міндеті – «стратегиялық ойлау процесі арқылы жасалған стратегияларды іске асыру және қолдау, сондай-ақ оларды бизнеске енгізу». Жанна Лидтканың пікірінше, стратегиялық ойлау стратегиялық басқарудың келесі аспектілері бойынша стратегиялық жоспарлаудан өзгеше: Бұл күрделілік өріктей желілермен және рекурсивті себеп-салдар байланыстарымен сипатталады, бұл Картезиандық ойдың тура сызықты логикасынан және диалектикалық ойдың бір мезгілдегі логикасынан өзгеше. Мұндай жүйелерде көрінетін ұсақ-түйек әрекеттер күтпеген салдарға әкелуі немесе күрделі байланыс желілері арқылы күшейіп, толығымен болжауға келмейтін нәтижелерге ұласуы мүмкін.

Осыған байланысты Терра мен Пассадор стратегиялық ойлаудың мына қабілеттеріне ие болуын жақтады: (1) әртүрлі деңгейлер мен салалардағы құбылыстарды байланыстырып, оларды тұтас қарастыру; (2) рекурсивті себептік байланысқа түсетін зерттеу нысандарын қарастыру; (3) фактілерді олардың динамикасы арқылы түсіну; (4) проблемаларға карталар және кері тәсілдер арқылы ұмтылу; (5) эмпирикалық емес элементтерді интеграциялау; және (6) мұндай жүйелердің сызықтық еместігін және олардың динамикасына тән нақтылық пен белгісіздік арасындағы үнемі ауысуды басқару үшін жаңа математикалық ұстанымдарды қолдану. Академиялық зерттеулер саласында Стейси бұл шындық стратегиялық ойлау саласындағы зерттеулердің түсіндіруге, бүтін жүйелер туралы гипотезаларға, олардың динамикасына және динамикалық мінез-құлық пен инновациялық жетістік арасындағы байланысқа бағытталуын қажет етеді деп санайды. Мұндай зерттеулерде схема құрастыру, дедукция мен метафораларға негізделген феноменологиялық тәсілдер және интеграциялық аялар сияқты әдістер қолданылды, олар бірнеше ғылым салаларына ортақ ұғымдарды сіңіру арқылы әртүрлі ұйымдық мәселелердің динамикасын түсінуге көмектеседі. Стратегиялық ойлауды зерттеу саласындағы бірнеше авторлар осы алғышарттарға негізделген көпсалалық тәсілдерді әзірледі, жүйелік ойлау және кибернетика, интеграциялық тәсілдер, хаостың жаңа математикасы және шу арқылы тәртіп, автопоэзис және өзін-өзі ұйымдастыру сияқты ұғымдарды пайдаланды.