Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англия теңіз флоты (1485–1603)
English navy (1485–1603)
Тюдор теңіз флоты – Тюдор әулетінің (1485–1603) билігінде болған Англия Корольдігінің теңіз күштері. Бұл кезеңде тұрақты теңіз флотын құруға және болашақ Корольдік теңіз флотының негізін қалауға әкелген маңызды өзгерістер болды.
The Tudor navy was the navy of the Kingdom of England under the ruling Tudor dynasty (1485–1603). The period involved important and critical changes that led to the establishment of a permanent navy and laid the foundations for the future Royal Navy.
Генрих VII
Генрих VII теңіз күшін дамытты. Ол 1381 жылғы «Англияның теңіз флотын арттыру үшін ешқандай тауар немесе тауар экспортталмауы немесе импортталмауы керек, тек корольдің поддандыларына тиесілі кемелерде ғана» деп айтылған ескі заңды қолдады. Генрихтің саясатын өзгерту туралы ешқандай дәлел жоқ. Бірақ ол бұрынғыдан үлкен сауда кемелерін салу бағдарламасын бастады. Ол кемежайларға инвестиция жасады және 1495 жылы Портсмуттегі ең көне құрғақ докты ашты, онда Sweepstake және Mary Fortune кемелері алғаш рет салынды. Генрих таққа отырғаннан кейін Grace à Dieu, Губернатор, Мартин Гарсия, Тауэрдің Мариясы, Троица, Сокол және, мүмкін, Бонавентура кемелерін иеленді. Ол Эудегі Карвельді (Нормандиядағы Еу каравелі) және, болжам бойынша, «Корольдің баркасы» деп аталған шағын кемені сатып алды; 1490 жылы Маргаретті жаулап алды; сондай-ақ Регент, Суверен, Суипстек (Сэр Реджинальд Брейдің қадағалауымен, қираған Grace à Dieu кемесінің қалдықтарынан салынған, және, әдетте, 1488 жылы суға түсірілген) және Мэри Фортуна (кейін «Спарроу» деп қайта жаңартылған) кемелерін салды.
Henry VII fostered sea power. He supported the old 1381 act that stated "that, to increase the navy of England, no goods or merchandises shall be either exported or imported, but only in ships belonging to the King's subjects." Although there is no evidence of a conscious change of policy, Henry soon embarked on a program of building merchant ships larger than previously. He also invested in dockyards and commissioned the oldest surviving dry dock in 1495 at Portsmouth, with the Sweepstake and the Mary Fortune being the first ships built there. With the crown he acquired the Grace à Dieu, the Governor, the Martin Garcia, the Mary of the Tower, the Trinity, the Falcon, and possibly the Bonaventure. He purchased the Carvel of Ewe (Caravel of Eu, in Normandy), and perhaps also a small craft called the King's Bark; he captured the Margaret in 1490; and he built the Regent, the Sovereign, the Sweepstake (Constructed, partly out of the remains of the broken up Grace à Dieu, under the superintendence of Sir Reginald Bray, and, in all likelihood, was launched in 1488. ), and the Mary Fortune (Later rebuilt as the Sparrow).
Генрих VIII
Оның өмірбаясын жазған Джек Скаррисбрик Генрих VIII (1509–1547 жылдары тақ отырған) «Англия теңіз флотының әкесі» деген дәстүрлі атағына лайық екенін айтады. Ол әкесінен жеті шағын соғыс кемесін мұраға алған, ал 1514 жылға қарай тағы жиырмадан астам кемені қосты. Англияда салынғандарынан өзге, итальяндық және Ганзалық соғыс кемелерін де сатып алды. 1513 жылдың наурыз айында ол Сэр Эдмунд Хауард басқаруымен Темза өзенімен төмен қарай бет алған флотына мақтанышпен қарады. Бұл – ағылшын тарихындағы ең қуатты теңіз күші болды: 1600 тонналық «Генрих Империал» жетекшілік еткен 24 кеме; флотта 5000 жауынгер-теңізші және 3000 теңізші қызмет етті. Ол француз флотын өз портына қайтаруға мәжбүр етті, Ла-Манш бұғазын бақылауға алды және Брестті блокадалады. Генрих – теңіз флотын тұрақты күш ретінде ұйымдастырған алғашқы патша, оның тұрақты әкімшілік және логистикалық құрылымы болды, ол салық түсімдерінен қаржыландырылып, жаңа Теңіз кеңесінің бақылауында болды. Ол патшалық кемежайларды салған, кеме жасау үшін ағаштар отырғызған, ішкі су жолдары үшін заңдар қабылдаған, жағалауды бекіністермен қорғаған, навигация мектебін ашқан және офицерлер мен теңізшілердің міндеттерін анықтаған. Ол барлық соғыс кемелерінің құрылысын және олардың қаруларын қатаң бақылап, олардың жобаларын, жылдамдығын, тоннаждығын, қару-жарағын және жауынгерлік тактикасын білген. Ол кеме құрастырушыларын кемелердің бортына қару орнатудың итальяндық әдісін жетілдіруге ынталандырды, бұл ауырлық орталығын төмендетіп, оны жақсы платформаға айналдырды. Ол ең ұсақ бөлшектерге де назар аударып, жаңа кеменің теңізге түсірілуінен артық ештеңеге қуанбады. Ол әскери және теңіз істеріне қазынасын сарп етті, жаңа салықтардан және монастырь жерлерін сатудан түскен кірістерді басқа бағытқа бұрып, шетелдік қарыздар алды және ағылшын валютасын құлдыратты.
Biographer Jack Scarisbrick says that Henry VIII (reigned 1509–1547) deserved his traditional title of "Father of the English navy". He inherited seven small warships from his father and added two dozen more by 1514. In addition to those built in England, he bought up Italian and Hanseatic warships. By March 1513, he proudly watched his fleet sail down the Thames under command of Sir Edmund Howard. It was the most powerful naval force to date in English history: 24 ships led by the 1600 ton "Henry Imperial"; the fleet carried 5000 combat marines and 3000 sailors. It forced the outnumbered French fleet back to its ports, took control of the English Channel, and blockaded Brest. Henry was the first king to organize the navy as a permanent force, with a permanent administrative and logistical structure, funded by tax revenue and supervised by the new Navy Board. His personal attention was concentrated on land, where he founded the royal dockyards, planted trees for shipbuilding, enacted laws for inland navigation, guarded the coastline with fortifications, set up a school for navigation and designated the roles of officers and sailors. He closely supervised the construction of all his warships and their guns, knowing their designs, speed, tonnage, armaments, and battle tactics. He encouraged his naval architects, who perfected the Italian technique of mounting guns in the waist of the ship, thus lowering the center of gravity and making it a better platform. He supervised the smallest details and enjoyed nothing more than presiding over the launching of a new ship. He drained his treasury on military and naval affairs, diverting the revenues from new taxes and the sales of monastery lands as well as taking out foreign loans and debasing the English currency.
Эдвард пен Мэри
Эдуард VI және Мэри I әкесінің флотына көп жаңалық қоспады. Генрих VIII-нің өлімінен кейін теңіз флоты түрлі қимыл-әрекеттерге қатысқанымен, тиімді болмады. Мэри құрылыс бағдарламасын жалғастырды, теңіз флоты 1557-1559 жылдардағы Франциямен соғыста қанағаттанарлықтай жұмыс істеді, бірақ ерекше көзге шыққан жоқ (ол Кале қаласының жаулауына кедергі келтіре алмады). Дегенмен, Мэри I мен Филипп II-нің некесі Испаниямен саудаға мүмкіндік берді, соның арқасында ағылшын кеме жасаушылары испандық галеондардың заманауи дизайнын ағылшын теңіз флотының қажеттіліктеріне бейімдеп, зерттеуге мүмкіндік алды. Испандық әскери және сауда кемелері ағылшын порттарына көп кешікпей келе бастады. Филипптің Англия мемлекетін қорғау үшін ағылшын теңіз флотына деген қызығушылығы болғаны сөзсіз, сондай-ақ ол оны әкесіне көмектесу үшін пайдалануға ниеттенген. Бұл кейіннен жарысқа негізделген галеондардың өсуіне және дамуына, сондай-ақ протестанттық Англия мен католик Испания арасындағы соғыста испандық Армадаға қарсы жеңістерге жететін Елизавета флотына үлкен үлес қосты.
Edward VI and Mary I added little new to their father's navy. Although the navy was involved in the maneuverings following the death of Henry VIII, it was ineffective. Mary maintained the building program, the navy performed satisfactorily if not outstandingly (it did not prevent the loss of Calais) in the war with France of 1557 to 1559. However, the marriage of Mary I and Philip II led to trade with Spain, allowing English shipwrights to examine and adapt modern Spanish galleon design to the needs of the English Navy as English ports were soon visited by both Spanish warships and merchantmen. Philip was undoubtedly interested in the English navy as the chief defense of the realm of England and its potential to be deployed in the support of his father. This would later prove crucial to the growth and development of the race built galleon and the Elizabethan Navy that would obtain some triumphs against the Spanish Armada during the war between Protestant England and Catholic Spain.
Елизавета I
Генрих VIII Корольдік теңіз флотын құрған болса, оның мұрагерлері – король Эдуард VI және королева Мэри I оны назарсыз қалдырды, ол жағалау қорғанысының қарапайым жүйесіне айналды. Ол Жаңа дүниеден алтын мен күміс тасымалдаған испан сауда кемелерін тонаған Джон Хокинс және Фрэнсис Дрейк сияқты «теңіз қасқырларын» қолдау арқылы Испаниямен соғыс қаупіне барды. 1559 жылы Елизавета I таққа отырғандағы флоттық тексеруде флот 39 кемеден тұратыны анықталды, сондай-ақ тағы 30 кеме салу жоспарланған, олар бес санатқа бөлінетін болды (бұл рейтинг жүйесінің алғашқы көрінісі). Елизавета келесі 20 жыл бойы флотқа тұрақты қаржы жұмсады және құрылыс қарқынын сақтап тұрды. 1580 жылдары Испаниямен қарым-қатынас шиеленіске жетті, Елизавета Хокинс, Дрейк және басқалардың каперлік экспедицияларын қолдауымен және 1587 жылғы Кадис шабуылымен одан әрі ушықты, онда Дрейк ондаған испан кемелерін қиратты. 1588 жылы Испанияның Филипп II Англияға қарсы «Испан армадасын» жіберді, бірақ бір аптадан астам дауамында болған шайқастан кейін армада шашырап, қиындықпен үйіне қайтты. Осы кезеңде теңіз соғысы көбінесе құрлықтағы әскерлердің операцияларына көмекші болды, әскерлерді соғыс алаңына тасымалдады немесе қарақшылықпен айналысты. Команда қолданған қаруларға пышақтар (мысалы, шарлы пышақтар), офицерлердің қылыштары, найзалар, айбалталар, садақ және алғашқы мылтықтар кірді. Оқ-дәрінің кеңінен қолданылуы соғыс кезінде орталықтандырылмаған, жергілікті немесе уақытша құрылымдар болған теңіз күштерінің теңіз мемлекеттерінің тұрақты құрамына айналуына әкелді. Үлкен, жаңадан қаруланған соғыс кемелерінің айқын әскери артықшылықтарынан өзге, олар патшалық билік пен мәртебенің символы болды. Генрих V-тің «үлкен кемелері» болды, мысалы, 1400 тонналық «Грацедье», Генрих VIII-нің 800 тонналық «Мэри Роза» немесе Джеймс IV-тің 1000 тонналық «Михаэль». Бұл кемелер соғыс қаруларынан гөрі патшалық биліктің жақсы бейнесі болды, алайда оларды саяси мақсаттар үшін пайдалану эпизодтық және тұрақсыз болды.
While Henry VIII had launched the Royal Navy, his successors King Edward VI and Queen Mary I had ignored it and it was little more than a system of coastal defense. She risked war with Spain by supporting the "Sea Dogs," such as John Hawkins and Francis Drake, who preyed on the Spanish merchant ships carrying gold and silver from the New World. A fleet review on Elizabeth I's accession in 1559 showed the navy to consist of 39 ships, and there were plans to build another 30, to be grouped into five categories (a foreshadowing of the rating system). Elizabeth kept the navy at a constant expenditure for the next 20 years, and maintained a steady construction rate. By the 1580s, tensions with Spain had reached the breaking point, exacerbated by Elizabeth's support for the privateering expeditions of Hawkins, Drake, and others, and capped by the Cadiz raid of 1587, in which Drake destroyed dozens of Spanish ships. In 1588, Philip II of Spain launched the Spanish Armada against England, but after a running battle lasting over a week, the Armada was scattered and limped home. Naval warfare during this time was largely auxiliary to the operations of armies on land, transporting troops to the theater of war, or conducted as piracy. Weapons used by the crew included daggers, such as ballock knives, swords used by officers, pikes, bills, and a combination of archery and early handguns. The growing use of gunpowder saw the transition from navies being decentralized, localized, or ad hoc formations during wartime into a near permanent fixture of maritime states. Aside from the tangible military benefits that larger, newly cannon equipped warships provided, they also were personifications of royal power and prestige. Henry V had powerful showpieces, the “great ships,” such as the 1,400 ton Gracedieu, Henry VIII's 800 ton Mary Rose, or James IV's 1,000 ton Michael. These ships were better expressions of royal power than effective weapons of war, however, using these ships for political effect has been episodic and inconsistent.
Техникалық жетістіктер
1200-ші және 1300-ші жылдары теңіз қаруларының көпшілігі салыстырмалы түрде кішкентай айналмалы зеңбіректер немесе кеменің алдыңғы және артқы бөлігінде орналасқан палубалық қарулар болды. 1500 жылдары даму барысында арттан зарядталатын, содан кейін алдан зарядталатын зеңбіректер енгізілді. Генрих VII өзінің билігі кезінде кемелерде теңіз қаруларын кеңінен қолдануды кеңейтті. Генрих VIII ағылшын әскери кемелерінің дизайнына зеңбірек тесіктерін енгізді; бұл теңіз қаруларын палубадағы дәстүрлі жоғары қамалдардан кеменің төменгі жағына көшіруге мүмкіндік берді, бұл тұрақтылықты арттырды және толық бортымен оқ атуға жағдай жасады. Теңіз кемежайлары техникалық жаңарулардың алдыңғы қатарында болды, ал капитантар жаңа тактикалар ойлап тапты. Паркер (1996) толық жабдықталған кеме ғасырдың ең маңызды технологиялық жетістіктерінің бірі болды және теңіз соғысын түбірінен өзгертті деп мәлімдейді. 1573 жылы ағылшын кеме жасаушылары алғаш рет «Дредноут» кемесінде көрсетілген, кемелерге жылдам жүзуге және жақсы маневр жасауға мүмкіндік беретін, сондай-ақ ауыр қаруларды орнатуға рұқсат ететін конструкцияларды енгізді. Испания Англияны басып алуға және жаулап алуға бел буғанда, бұл әрекет сәтсіз аяқталды; Хокинс пен Дрейктің ағылшын әскери кемелерінің дизайны оларды испандық кемелерге қарағанда ұзын, жылдам, маневрлі және қару-жарағымен жабдықталған етті. Ағылшын кемелері мен теңізшілігінің басымдығы 1588 жылы Испания армадасының күйреуіне әкеліп соқты, бұл Элизабеттің билігінің шыңы болды.
In the 1200s and 1300s, most naval guns were relatively small swivel pieces or breech loading deck guns located at the ship's fore and aft. By the 1500s, developments saw the introduction of breechloaders and then muzzle loaders. Henry VII saw the expanded employment of naval guns on ships during his reign. Henry VIII introduced gunports into the design of English warships; this saw naval guns being moved from the traditional high castles upon the deck to the lower waist of the ship, providing more stability and allowed for full broadsides. The Navy yards were leaders in technical innovation, and the captains devised new tactics. Parker (1996) argues that the full rigged ship was one of the greatest technological advances of the century and permanently transformed naval warfare. In 1573 English shipwrights introduced designs, first demonstrated in the Dreadnought, that allowed the ships to sail faster and maneuver better and permitted heavier guns. When Spain finally decided to invade and conquer England it was a fiasco; Hawkins and Drake's designs of English warships made them longer, faster, more maneuverable, and more heavily gunned than its Spanish counterpart. Superior English ships and seamanship foiled the invasion and led to the destruction of the Spanish Armada in 1588, marking the high point of Elizabeth's reign.
Негізгі дереккөздер
Найтон, С. С. және Дэвид Лоадес, редакторлар. Эдуард VI және Мэри I кезеңіндегі теңіз күштері (2011) 652 беттік түпнұсқа құжаттар.
Knighton, C. S. and David Loades, eds. The navy of Edward VI and Mary I (2011) 652pp of original documents