Кіріспе

Үнді субконтинентінен шыққан жұмсақ қант. Пета (хинди: पेठा) – Үнді субконтинентінен шыққан, қабақ немесе ақ қабақтан жасалған мөлдір, жұмсақ қант. Оны хинди және урду тілдерінде пета деп атайды.

Дайындық

Ащы қабақ, көбінесе ақ қабақ деп аталады, сырты ашық жасыл, ал іші ақ, көп тұқымды, дәмді көкөніс. Одан пета жасалады. Қабақ шағын тіліктерге кесіліп, бірнеше сағатқа әк ерітіндісінде (цитрус емес, ақ кальций гидроксиді) қайнатылады. Әк ерітіндісінен алынған қабақ тіліктерін жұмсақ болғанша қайнатып, содан кейін хош иісті сиропқа мақтан етеді. Дайындеген тәттінің сырты қантты қабықшалы, ал іші ылғалды, жабысқақ, серпімді, кристалды текстуралы болады. Аграның тәттілерінің дәмдеуі жаңашыл деп есептеледі, ал қаладағы тәтті дүкендері – пааннан гүлге дейін әртүрлі дәмдермен боялған, жарқын түсті петалардың галереясы. Сұраныстың өсуімен және жаңарулармен бірге, бастапқы рецептінің көптеген түрлері қолжетімді болды. Көптеген дәмді түрлері бар, мысалы, кесар петасы, ангури петасы және т.б. Құрамына қарай да түрлері бар, біреуі кокос қосылған, екіншісі жаңғақ салынған. Кейде петаның дәмін жақсарту үшін кеуда эссенциясы қолданылады.

Тарих

Пета қазіргі Жаркханд және Бихар сияқты аймақтарда Оал және Оал ка Мурабба деген түрлі аттармен субконтинентте болған деп есептеледі. Шах Жахан тұсында моғол асханаларында пайда болып, Тадж Махал құрылысында жұмыс істегендерге таратылған деген аңыз бар, бірақ Шах Жаханның «Нұсха е Шахжахани» сияқты аспаздық кітаптарында Пета туралы ешқандай мәлімет жоқ болғандықтан, бұл әбден күмәнді. Мұғалдар субконтинентке келгенге дейін Петаға ұқсас тағамдар туралы айтылған деректер кездеседі. Пета, моғолдық тәттілер мен тағамдар сияқты, сүтке және мауаға бай емес.

Дау

Агра қаласында жыл сайын Тадж-Махалға келетін туристер үшін түрлі-түрлі дәмді тағамдарды көптеген шағын кәсіпорындар дайындайды. Үкімет Тадж-Махалдың 80 шақырымдық радиусын "Тадж Трапеция аймағы" деп белгілеп, осы аймақта көмірмен жұмыс істейтін өнеркәсіпке тыйым салғанда, қаланың мәшһүр тәттісі дау тудырды. Бұл ереже Тадждың ауаның ластануынан оңай боялатын ақ мраморын қорғау мақсатымен қабылданған, бірақ қант сиропын қайнату үшін көмір қолданатын жергілікті пета өндірушілер заң олардың бизнесіне зиян келтірді деп шағымданып, наразылық білдірді. Осы дауға қарамастан, тәттілер Тадж-Махалдың кіреберісіне дейінгі танымал туристік бағыт бойындағы тәтті дүкендерде әлі де көптеп кездеседі.