Исландия тарихындағы 13 ғасырдың ортасындағы Sturlung дәуірі, Sturlung әулетінің күресі, жергілікті басшылардың қақтығыстары және Норвегия билігіне өтуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исландия тарихының кезеңі
Period of the Icelandic history
Стурлунг дәуірі немесе Стурлунг кезеңі ( ) – 13 ғасырдың ортасында Исландиядағы 42-44 жылға созылған зор ішкі қақтығыстардың кезеңі. Бұл оқиғалар Стурлунга сагасында баяндалған. Бұл кезең жергілікті сардарлардың, ізбасарларын жинап, соғыс жүргізген гоðардың араздасуларымен ерекшеленеді және сол кездегі Исландиядағы ең күшті отбасылық клан – Стурлунгтардың атымен аталады. Осы дәуірдің нәтижесінде Ескі Келісімге қол қойылды, ол Исландияны Норвегия тәжінің билігіне бағындырды.
The Age of the Sturlungs or the Sturlung Era ( ) was a 42–44 year period of violent internal strife in mid 13th century Iceland. It is documented in the Sturlunga saga. This period is marked by the conflicts of local chieftains, goðar, who amassed followers and fought wars, and is named for the Sturlungs, the most powerful family clan in Iceland at the time. The era led to the signing of the Old Covenant, which brought Iceland under the Norwegian crown.
Стерлингтердің көтерілуі
Стурлунгтер дәуірі 1220 жылы басталды, когда Снорри Стурлусон, Стурлунг руының басшысы және исланд сагаларының ұлы жазушыларының бірі, Норвегияның Хакон IV-нің вассалы болды. Король Снорридің Исландияны Норвегияның билігіне бағындыруға көмектесуін талап етті. Снорри елге оралды, бірақ көп ұзамай елдің ең қуатты басшысы болса да, корольдің қалауын орындауға көп еңбек етпеді. Бір тарихшының айтуынша, «Снорридің белсенсіздігі оның ықыласының жетіспеуінен болды ма, әлде жағдайдың үмітсіз екеніне сенгенінен бе – біз білмейміз». 1235 жылы Снорридің туысы Стурла Сигватссон да корольдің вассалы болды. Стурла одан да белсенді болды: ол ағасын Норвегияға қайтарды және корольдің талаптарын қабылдамаған басшыларға қарсы соғыс ашты. Бірақ Стурла мен оның әкесі Сигватурды Хаукдейлердің басшысы Гиссур Торвальдссон және Асбирнингтердің басшысы, жас Колбейн, Скагафьёрдрдағы Орлигстадирде жеңді. Орлигстадир шайқасы – Исландия тарихындағы ең ірі қарулы қақтығыс. Стурланың 1000 қарулы адамы болды, ал Гиссур мен Колбейннің – 1200. 50-ден астам адам қаза тапты. Осы жеңістен кейін Гиссур мен Колбейн елдегі ең күшті басшыларға айналды. Снорри Стурлусон граф Скулиді қолдағандықтан корольдің құрметінен айырылып, Исландияға оралды. Норвегия королінің вассалы Гиссур Торвальдссон Снорриді өлтіруге бұйрық алды. 1241 жылы Гиссур көптеген адаммен Снорридің үйіне барып, оны өлтірді. Снорридің соңғы сөздері «Eigi skal höggva!» болды дегенді айтады. 1236 жылы Снорридің інісі Тёрд какали Сигватссон (қалақайының аты «Кекіреген» дегенді білдіреді) шетелден Исландияға оралды. Оның ағалары мен әкесі Орлигстадир шайқасында қаза болғандықтан, ол өш алуға ниеттенді. Көп ұзамай ол өте тапқыр және шешімді басшы екенін көрсетті. Төрт жылдан кейін, Тёрдурмен болған қатал шайқастардан кейін Асбирнингтердің билігі аяқталды. Осы кезеңде шығанақтағы шайқас (1244 – исланд тарихындағы екі жақта исландтықтар болған жалғыз теңіз шайқасы) және Хаугснес шайқасы (1246 – шамамен 110 адам қаза тапқан исланд тарихындағы ең қанды шайқас) болды. Бірақ Þórður kakali мен Gissur Þorvaldsson бір-бірімен шайқаспады. Екеуі де Норвегия королінің вассалы болды және одан дауды шешу үшін араласуын сұрады. Король Þórðurдің пайдасына шешім шығарды және 1247 жылдан 1250 жылға дейін Þórður Исландияны дерлік жалғыз басқарды. Ол 1256 жылы Норвегияда қайтыс болды.
The Age of the Sturlungs began in 1220, when Snorri Sturluson, chieftain of the Sturlung clan and one of the great Icelandic saga writers, became a vassal of Haakon IV of Norway. The king insisted that Snorri help him bring Iceland under the sovereignty of Norway. Snorri returned home, and although he soon became the country's most powerful chieftain, he did little to enforce the king's will. According to one historian, "we do not know whether [Snorri's] inactivity was due to lack of will or his conviction that the case was hopeless". In 1235, Snorri's nephew Sturla Sighvatsson also accepted vassalage under the king. Sturla was more aggressive: he sent his uncle back to Norway and started warring on the chieftains who refused to accept the king's demands. However, Sturla and his father Sighvatur were soundly defeated by Gissur Þorvaldsson, the chief of the Haukdælir, and Kolbeinn the young, chief of the Ásbirnings, in Örlygsstaðir in Skagafjörður. The Battle of Örlygsstaðir was the largest armed conflict in the history of Iceland— Sturla had 1,000 armed men, and Gissur and Kolbeinn the young had 1,200 armed men. More than 50 people were killed. After this victory, Gissur and Kolbeinn became the most powerful chieftains in the country. Snorri Sturluson returned home to Iceland, having fallen out of favor with the king because of his support for Earl Skúli in an attempted coup. Gissur Þorvaldsson, also a vassal of the Norwegian king, received instructions to assassinate Snorri. In 1241, Gissur went with many men to Snorri's home and murdered him. Snorri's last words are said to have been "Eigi skal höggva!" In 1236, Þórður kakali Sighvatsson (the nickname kakali probably means "The Stutterer"), Snorri's brother, returned home to Iceland from abroad. He had cause for vengeance, for his brothers and father had fallen in the Battle of Örlygsstaðir. He soon showed himself to be a formidable tactician and leader. Four years later, the rule of the Ásbirnings was effectively over, after fierce battles with Þórður. The Battle of the Gulf (1244 – the only naval battle in Icelandic history with Icelanders on both sides) and the Battle of Haugsnes (1246 – the bloodiest battle in Icelandic history with about 110 fatalities) both took place during this period. Þórður kakali and Gissur Þorvaldsson, however, did not fight each other. Both were vassals of the king of Norway, and they appealed to him as dispute mediator. The king decided in favor of Þórður and from 1247 to 1250 Þórður ruled Iceland almost alone. He died in Norway in 1256.
Коммуналдық мемлекеттің соңы
1252 жылы патша Гиссурды Исландияға жіберді. Þórður kakali-дің ізбасарлары оған наразы болды және оны Skagafjörður-дегі тұрғын үйін өртеп өлтіруге әрекет жасады. Өзінің беделі мен күшіне қарамастан, Гиссур өртеушілердің жетекшісін таба алмады және 1254 жылы Норвегияға қайта оралуға мәжбүр болды, патша оның Исландияны норвегиялық тәжге бағындырудағы сәтсіздігіне ашуланып, оны сөккеніне наразы болды. Исландияның барлық аймақтарында ұсақ-кене дау-жанжалдар жалғасты. Ал Гиссурға ярл атағы беріліп, келіссөздер жүргізу үшін елге қайта жіберілді. Тек патша өзінің арнайы елшісі Халлвардур Гуллскорды ("Алтын аяқкиім") жібергеннен кейін ғана исландиялықтар норвегиялық патшалыққа келісім берді. 1264 жылы Гамли sáttmáli ("Ескі Келісім") шартына қол қоюмен еркін мемлекеттік құрылым аяқталды.
In 1252, the king sent Gissur to Iceland. The followers of Þórður kakali were displeased and tried to kill him by burning his residence in Skagafjörður. Despite his influence and power, Gissur was unable to find the leader of the arsonists and was forced to return to Norway in 1254 to bear the censure of the king, who was displeased with his failure in bringing Iceland under the Norwegian throne. Minor conflicts continued throughout Iceland. Meanwhile, Gissur was given the title of Jarl and sent home to negotiate. Only when the king had sent his special emissary, Hallvarður gullskór ("Goldenshoes"), did the Icelanders agree on Norwegian kingship. The commonwealth came to an end with the signing of the Gamli sáttmáli ("Old Covenant") agreement in 1264.