Кіріспе
Француздық дредноуттар класы – Курбе класының линкорлары француз флоты үшін салынған алғашқы дредноуттар болды. Олар Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін аяқталды. Бұл классқа төрт кеме кірді: француз линкоры Курбе, француз линкоры Франс, француз линкоры Жан Барт және француз линкоры Париж. Төрт кеме де Бірінші дүниежүзілік соғыстың барлық кезеңінде Жерорта теңізінде дислокацияланды, олардың көп бөлігі Солтүстік Африкадан француз әскерлерінің конвойларын сүйемелдеуге және Отранто бөгетін қорғауға жұмсалды. Курбе басқарған ағылшын-француз флоты Антивари шайқасында австро-венгрлік қорғалған крейсерді батыруға жетті. Жан Барт 1914 жылғы 21 желтоқсанда мұртына торпеда соғып зақымдалды, бірақ ол жөндеу үшін Мальтаға жүзіп кете алды. 1922 жылы Франция Киберон шығанағындағы тасқа соқтығысып, батып кетті. Соғыстар арасында аман қалған кемелер бірнеше рет модернизацияланды, бірақ олар қазіргі неміс немесе итальян линкорларымен салыстырғанда ескірмейтіндей толықтай қайта жаңартылмады. Олар 1930 жылдары оқу мақсатына жұмсалды. Курбе мен Париж 1940 жылы француз қаруласу тоқтатылғаннан кейін Портсмутқа қашып, депо және тұруға арналған кемелерге айналды. Жан Барт демилитаризацияланып, «Океан» деп аталды және Тулон қаласындағы мектеп кемесіне айналды. Ол 1942 жылғы 27 қарашада тұтқындалды, бірақ батырылмады. 1944 жылы одақтастар тарапынан батырылғанға дейін, кейін 1945 жылы орындалып, бұзылғанға дейін немістердің ірі формалы жарылғыш оқ-дәрілерімен тәжірибе жүргізу үшін пайдаланылды. Курбе 1944 жылғы 9 маусымда Нормандия шайқасында қолданылған «Малберри» портының толқын қорғағышы ретінде батырылды.
The Courbet class battleships were the first dreadnoughts built for the French Navy. These were completed prior to WWI. The class comprised four ships: French battleship Courbet, French battleship France, French battleship Jean Bart, and French battleship Paris. All four ships were deployed to the Mediterranean Sea for the entirety of World War I, spending most of their time escorting French troop convoys from North Africa and covering the Otranto Barrage. An Anglo French fleet led by Courbet succeeded in sinking the Austro Hungarian protected cruiser in the Battle of Antivari. Jean Bart was torpedoed in the bow by on 21 December 1914, but she was able to steam to Malta for repairs. France sank after striking a rock in Quiberon Bay in 1922. Between the wars the surviving ships were modernised several times, but they were not rebuilt thoroughly enough to prevent them from becoming obsolete in comparison to modern German or Italian battleships. They were relegated to training duties during the 1930s. Courbet and Paris escaped to Portsmouth where they became depot and accommodation ships after the French armistice in 1940. Jean Bart was demilitarised, renamed Océan, and became a school hulk in Toulon. She was captured there on 27 November 1942, although she was not scuttled. She was used for experiments with large shaped charge warheads by the Germans until she was sunk by the Allies in 1944, later broken up in place in 1945. Courbet was scuttled on 9 June 1944 as a breakwater for a Mulberry harbour used during the Battle of Normandy.
Дизайн
Су астындағы соққылар туралы алаңдаған француздық конструкторлар, өз замандастарымен салыстырғанда, су сызығының бронь белдеуін су сызығынан әлдеқайда төменге дейін кеңейтуге шешім қабылдады. Басты броня британдық және неміс кемелерінікінен жұқарақ болды, бірақ көлемі жағынан үлкенірек болды. Олардың қосымша қарулары неміс немесе британдық қарулардан кішірек болғанмен, француздар торпедалық катерлерді торпедалық қашықтыққа жетпей-ақ жою мақсатында, өлшеміне қарағанда ату жылдамдығына басымдық берді. Аласа қалғандықтан, алдыңғы жағындағы бастия мұнараларының салдарынан, бұл кемелер қызметте ылғалды болып шықты.
Қозғалтқыш
Курбе класындағы кемелерде төрт Парсонс тікелей жетекті бу турбинасы болған, олардың қуаты - 8 . Әр кемеде жиырма төрт Белльвиль түтікшелі немесе Никлаус қазандықтары болған, сегіз кішкентай және он алты үлкен. Үлкен қазандықтар екі алдыңғы қазандық бөлмесінде, ал кішкентай қазандықтар артқы қазандық бөлмесінде орналасқан; әр қазандық бөлмесінде сегіз қазандықтан болған. Бұл қазандықтар көмірмен қыздырылған және қосымша май шашыратқыштарымен жабдықталған. Олардың ең жоғары жылдамдығы - . Олар бронебойғыш снарядтарды секундына мұштуық жылдамдықпен, минутына 1,5–2 снарядтан атып шығарған. Ең жоғарғы көтерілу бұрышында бұл ең көп қашықтықты – қамтамасыз еткен. Оқ-дәрілермен жабдықталған 100 снарядтан және әрбір қаруға 275 оқтан берілген.
Қару-жарақ
Курбе класының кемелерінде су сызығы деңгейіндегі броньды белдеу болған, ол терең орналасып, алдыңғы және артқы мұнаралар арасында қалыңдап, бау және корға қарай біртінде жұқаратын. Ол қалыпты су деңгейінен төмен созылған. Басты белдеудің үстінде 180 мм қалыңдықтағы тағы бір белдеу орналасқан, ол бортын және қосымша қару-жарақты, алдыңғы және артқы мұнаралар арасында, алдыңғы қақпақ палубасына дейін қоршап тұрды. Тік броняға ағаштан жасалған қабат орнатылған. Кеменің төрт палубасы броньмен жабдықталған, олардың арасындағы қабаттар екі немесе одан да көп пластинадан құралған. Ең төменгі броньды палубаның борлары су сызығы белдеуінің төменгі жиегіне қарай иіліп, қалыңдығы артты. Бақылау мұнарасының бронясы болған. Басты артиллерия мұнараларының беткі жағында, бүйірінде және төбесінде броня болған. Олардың барбеттерінде броня орналасқан. Торпедаға қарсы бөлімше болмаған, бірақ машина бөлімшелерінің тұсында бойлық бөлімше орналасқан, ол көмір сақтағышы ретінде немесе бос кеңістік ретінде пайдаланылған.
Ертегі қызмет
Курбе класының кемелері Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бір жылдан да аз уақыт бұрын аяқталды. Олардың сол кездегі қызметі туралы ештеңе белгілі емес, бірақ Франция, «Жан Барт» сүйемелдеуімен, 1914 жылдың шілдесінде Француз Республикасының президенті Раймонд Пуанкарені Ресейдің Санкт-Петербург қаласына мемлекеттік сапармен апарып келді. Олар Ресейден қайтып келе жатқанда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды, алайда неміс кемелеріне кездеспей Францияға жетті.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Франция мен британдықтар француз флотының Жерорта теңізінде Австрия-Мажарстан флотын ұстап тұруға келісті, және соғыс басталғаннан кейін Курбе класының кемелері сол жерге жүзіп келді. Курбе француздық Жерорта теңіз флотының қолбасшысы адмирал Аугустин Буэ де Лаперердің флагманы болды. Лапэйерер Адриатикаға дереу жорық жасап, Черногорияны блокадалап тұрған австриялық кемелерді күтпеген шабуылға ұшыратуды шешті. Жан Барт кіретін ағылшын-француз күштері 1914 жылдың 16 тамызында Бар жанында Австрия-Мажарстанның қорғалған крейсерін кесіп, батырып жіберді, бірақ оны ілесіп келген эсминец қашып құтылуға үлкерді. 1914 жылдың қалған бөлігін олар Черногория армиясына артиллериялық қолдау көрсетумен өткізді, 21 желтоқсанда Сазан аралынан алғы бөлімшесінің алдындағы шарап қоймасына бір торпеда соғып, Жан Бартқа нұқсан келтіргенге дейін.
Соғыс аралығындағы мансап
1919 жылғы сәуірде Севастопольді басып келе жатқан большевиктерден қорғауға көмектескен «Франция» мен «Жан Барт» кемелерінің экипаждары көтеріліс жасады, бірақ вице-адмирал Жан Франсуаза Шарль Амет олардың басты талабын – кемелерді елге қайтаруды қабылдағаннан кейін көтеріліс күйреп қалды. «Франция» кемесінің 26 экипаж мүшесі мен «Жан Барт» кемесінің үш мүшесі елге оралғаннан кейін түрме жазасына кесілді, бірақ 1922 жылы премьер-министр Раймонд Пуанкаре мен солшыл партиялар арасындағы келісімге байланысты жазалары жеңілдетілді. 1922 жылы «Франция» кемесі Кеберон шығанағындағы белгісіз жартасқа соқтығысып, үш экипаж мүшесі қаза болғаннан кейін суға батты. «Жан Барт» кемесі 1923 жылдың 12 қазаны мен 1925 жылдың 29 қаңтары аралығында модернизацияның бірінші кезеңінен өтті. Екінші кезең 1929 жылдың 7 тамызынан 1931 жылдың 28 қыркүйегіне дейін аяқталды. Алдыңғы жөндеулерден кейін де кеме жағдайы нашар болғандықтан, 1936 жылы әскери қызметтен босатылып, Тулонда оқу кемесіне айналдырылды. 1937 жылы жаңа француз «Жан Барт» әскери кемесіне атын беру үшін «Осеан» деп қайта аталды. «Курбе» кемесі 1919 жылдың 6 маусымы мен 1920 жылдың 20 қазаны аралығында вице-адмирал Шарлиенің флагманы болды. Келесі жылы ол Тулонда артиллериялық оқу кемесі болды, бірақ 1923 жылдың маусымында қазандықтардың бірінде өрт шығып, оны жөндеуге және 1924 жылдың шілдесінен сәуір айына дейін Ла-Сен-сюр-Мерде алғашқы жаңарту жүргізуге мәжбүр етті. 1924 жылдың тамызында тағы бір қазандық өртеніп, жыл бойы жөндеуден өтті, бірақ кемежайдан оралғаннан кейін артиллериялық оқу кемесі ретінде қызметін жалғастырды. 1927 жылдың қаңтарынан 1931 жылдың қаңтарына дейін қайта жөндеуден өтті. 1937 жылы сәуір мен қыркүйек аралығында соғысқа дейінгі соңғы жөндеуден өткеннен кейін, ол 1937 жылы артиллериялық мектептен навигациялық мектепке ауыстырылды. 1939 жылы ол артиллериялық оқу кемесі ретінде өз рөлін қайтадан атқарды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Париж» қарындасымен бірге Брест пен Киберонға жіберілді. «Париж» кемесі 1918 жылдың 12 желтоқсанында Аустрия-Мажарстан флотының тапсырылуын қадағалау үшін Пулаға жіберілді және 1919 жылдың 25 наурызына дейін онда қалды. Ол 1919 жылдың мамырынан бастап Измирді (Смирна) басып алған грек әскерлеріне тығырық берді және 30 маусымда Тулонға оралды. 1922 жылдың қазанынан 1923 жылдың қарашасына дейін Брест қаласында алғашқы жаңартулар жүргізілді. 1925 жылғы жазда Риф соғысы кезінде Рифтер француз Мароккосына шабуыл жасағаннан кейін испан әскерлерінің Аль-Хосеймаға қонуын қолдады. Ол алты рет соққыға ұшырағаннан кейін жеңіл зақымдар алды және қазан айына дейін француз күштерінің флагманы ретінде онда қалды. 1927 жылдың 16 тамызынан 1929 жылдың 15 қаңтарына дейін Тулонда екінші жаңартудан өтті. Ол 1931 жылдың 1 қазанына дейін Жерорта теңізі эскадрильясының 1-ші эскадрильясының 2-ші дивизиясының флагманы ретінде өз рөлін жалғастырды. 1937 жылы сәуірден қыркүйекке дейін соңғы соғысқа дейінгі жөндеуден өтті. 1939 жылы ол артиллериялық оқу кемесі ретінде өз рөлін қайтадан атқарды. 11 маусымда неміс бомбасынан зақымдалған «Париж» кемесі сол түні шұғыл жөндеу үшін Шербургке бағытталды. Кейіннен ол 14 маусымда Брестке көшірілді және 18 маусымда Плимутқа бағытталғанда 2800 адамды эвакуациялады. Ол 3 шілдеде «Катапульта» операциясының бөлігі ретінде Корольдік теңіз күштері тарапынан ұсталды, Уинстон Черчилльдің француз теңіз күштерінің неміс қолына тиюіне жол бермеу жоспары. Ол соғыс аяқталғанға дейін деполық кеме ретінде және уақытша Польша теңіз күштерінің казармалық кемесі ретінде пайдаланылды. Ол 1945 жылдың шілдесінде француз бақылауына қайтарылды және 21 тамызда Брестке сүйретілді. Ол 1955 жылдың 21 желтоқсанында бұзылып, келесі жылы жойылғанға дейін деполық кеме ретінде қызмет етті. «Курбе» кемесі 20 маусымда Портсмутқа бағытталды. Ол 3 шілдеде де ұсталды және бір аптадан кейін еркін француздерге берілді, олар оны 1941 жылдың 31 наурызына дейін Портсмутте әуе шабуылына қарсы кеме ретінде және депо ретінде пайдаланды. Ол 1944 жылдың 9 шілдесінде Нормандия шайқасында пайдаланылған Мулбери портына су бұрғышы ретінде батырылды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол қайта қалпына келтірілді.