1934 ж. Қытайдағы ағылшын миссионерлер Джон мен Бетти Стамдардың қазасы. Қытай азамат соғысы кезінде коммунистердің қолынан қаза тапты. Миссия, дін, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1934 жылы Қытайда христиан миссионерлерінің қаны төгілуі
Джон Корнелиус Стам (18 қаңтар 1907 – 8 желтоқсан 1934) және Элизабет Алден "Бетти" Стам (туған тегі Скотт; 22 ақпан 1906 – 8 желтоқсан 1934) – Қытай азамат соғысы кезінде Қытай ішкі миссиясы (CIM) аясында Қытайда қызмет еткен американдық христиан миссионерлері. Миссионерлер жұбайы 1934 жылы Қытай коммунистік әскерлері тарапынан өлімге кесілді.
1934 murders of Christian missionaries in China
John Cornelius Stam (January 18, 1907 – December 8, 1934) and Elisabeth Alden "Betty" Stam (née Scott; February 22, 1906 – December 8, 1934) were American Christian missionaries to China, with the China Inland Mission (CIM), during the Chinese Civil War. The missionary couple were executed by Communist Chinese soldiers in 1934.
Жас шағы
Бети Стам Қытайдың шығыс жағалауындағы Цинтао (қазіргі Циньдао) қаласында өсті, оның әкесі Чарльз Скотт миссионер болған. 1926 жылы Бетти колледжге оқу үшін АҚШ-қа оралды. Чикагодағы Муди Библия институтында оқып жүргенде ол Джон Стаммен танысты, ол да Мудидің студенті еді. Бетти 1931 жылы Қытайға қайта оралды. 1932 жылы Джон Шанхайға келгенде, олар күтпеген жерден қайта кездесті. Олар 1933 жылы үйленді. 1934 жылдың қараша айында Джон мен Бетти үш айлық қызы Хеленмен бірге Анхуэй провинциясындағы Цинте (қазіргі Цзинде) миссионерлік бекетіне көшіп барды.
Betty Stam grew up in Tsingtao (today called Qingdao), a city on the east coast of China, where her father, Charles Scott, was a missionary. In 1926, Betty returned to the United States to attend college. While a student at Moody Bible Institute in Chicago she met John Stam, who was also a student at Moody. Betty returned to China in 1931. When John arrived in Shanghai in 1932, they unexpectedly met again. They married in 1933. In November 1934, John and Betty moved to their mission station at Tsingteh (now Jingde) in Anhui Province with their three month old daughter, Helen.
Ұшып кету және төлем талап етіледі
6 желтоқсанда қала әкімшілігінің хабаршысы таңғы сағат 8-де Стаммдарға келіп, коммунистердің қалаға жақындап келе жатқанын ескертті. Таңертеңгі сағат 9:30-да оларға коммунистердің қалаға 6 шақырым (4 миль) қашықтықта келе жатқаны туралы хабар келді. Джон мұны растағаннан кейін, Стамдар кетуге дайындалды. Алайда коммунистер тез арада қалаға басып кіріп, Стаммдар тұрған жерге жетіп, ауланың қақпасын бұзып жіберді. Олар Стаммдардың барлық ақшасын талап етті және ол берілді. Содан соң коммунистер Джонды тұтқындап, қалалық түрмеге қамады. Олар Беттиді, сәби Хеленді, үй қызметшісі мен аспазды Стамдардың үйінде қалдырды. Кейін сол күні таңертең солдаттар келіп, Бетти мен Хеленді алып кетті. (Жиңдеден батысқа қарай 14 шақырым (9 миль) жерде орналасқан). Топ бір түнге тоқтады, Беттиге Хеленге қарауға рұқсат берілді, бірақ ол қызын бөлмедегі ұйықтайтын қапқа жасырды. Келесі күні таңертең Джон мен Беттиді Миаошу көшелерімен атқылауға алып барды. Көшелердің екі жағынан көптеген адамдар жиналды. Бір қытай дүкенші көпшіліктен шығып, коммунистермен сөйлесіп, Стаммдарды өлтірмеуге көндіруге тырысты. Әскерлер оған кері қайтуын бұйырды, бірақ ол бас тартты. Содан соң әскерлер оның үйіне кіріп, қытай тіліндегі Киелі кітап пен әндер жинағын тауып алды. Ол да, Стамдар да христиан болғандықтан, оларды атқылауға алып барды.
On December 6, a messenger from the town's magistrate came to the Stams at 8:00am and warned them that the Communists were approaching the city. At 9:30am, they received a message that the Communists were within 4 mile (6 km) of the city. After John confirmed this, the Stams prepared to leave. However, the Communists quickly overran the city, came to where the Stams were staying and broke open the gates to the compound. They demanded all the money the Stams had and it was handed over. The Communists then arrested John and took him to the city prison. They left Betty, baby Helen, the maid and the cook in the Stams' house. Later that morning, the soldiers came back and took Betty and Helen. (which is just under 9 mile (14 km) due west of Jingde). The group stopped for a night and Betty was allowed to tend to Helen, but in fact, she hid her daughter in the room inside a sleeping bag. The next morning, John and Betty were marched down the streets of Miaoshou to be executed. Curious onlookers lined both sides of the streets. A Chinese shopkeeper stepped out of the crowd and talked to the Communists, trying to persuade them not to kill the Stams. The soldiers ordered the man back into the crowd, but he wouldn't step back. The soldiers then invaded his house where they found a Chinese copy of the Bible and a hymnbook. He was led alongside the Stams to be executed for being a Christian.
Сәби Хеленнің құтқарылуы және оның салдары
Екі күннен кейін сәбиді қытайлық пастор тауып, үйіне алып кетіп, күтімге алды. Пастор Ло Ке Чоу және оның әйелі кішкентай қызды оның анасының ата-анасына, яғни Қытайда миссионерлік қызмет атқарған Чарльз Эрнест Скотт пен оның әйелі Клараға жеткізді. Стамдардың қызы кейін АҚШ-қа келіп, оның күтімін інісі мен сіңлісі Джордж және Хелен Махи жүзеге асырды. Джон мен Бетти Стамның денелерін шағын христиандық қауым тауып, оларды төбедегі бір жерге жерледі. Стамдардың қабір тастарында былай деп жазылған:
The baby, Helen, was found two days later by a Chinese pastor who took her home and took care of her. The Reverend Lo Ke chou and his wife then took the baby girl to her maternal grandparents, the Reverend Charles Ernest Scott and his wife, Clara, who were also missionaries in China. The Stams' daughter later came to the United States and was raised by her aunt and uncle, George and Helen Mahy. John and Betty Stam's bodies were found by a small group of Christians and were buried them on a hillside. The Stams' gravestones read:
Джон Корнелиус Стам, 18 қаңтар 1907 жыл, "Мәсіх өмірде де, өлімде де даңқталсын." Пілiппiлiктерге 1:20
John Cornelius Stam, January 18, 1907, "That Christ may be glorified whether by life or by death." Philippians 1:20
Элизабет Скотт Стам, 22 ақпан 1906 жыл, "Маған өмір сүру – Христостың ісі, ал өлiм – пайда." Пілiппiлiктерге 1:21
Elisabeth Scott Stam, February 22, 1906, "For me to live is Christ and to die is gain." Philippians 1:21
8 желтоқсан 1934 жыл, Миаошео, Анхуэй, "Өлiмге дейiн адал бол, Мен сенiң басыңа өмiр шəйкегiн қоямын." Аян 2:10
December 8, 1934, Miaosheo, Anhui, "Be thou faithful unto death and I will give thee a crown of life." Revelation 2:10
Олардың шейіттік өлімі туралы хабар кеңінен таралып, көптеген адамдарды миссионер болуға шабызданды.
The story of their martyrdom was widely publicized and inspired many to become missionaries.
Қызыл Армияның өлімге жауапты бөлімшесі
Қылмыстар орын алған кезде бұл аймақты Гоминьдан жетекшілігіндегі ұлтшыл үкімет бақылап тұрды. Ұлтшыл күштер Қытай азаматтық соғысында жеңіске ұмтылып, Қытай жұмысшы және шаруалар Қызыл Армиясының (Қызыл Армия) күштері Ұзақ жорысты бастаған болатын. 1934 жылдың 6 желтоқсанында Қызыл Армияның 19-дивизиясы, командир Сюнь Хуайчжоу 寻淮洲 және саяси комиссар Ни Ронгжен 聂荣臻 басшылығымен, Цинтех қаласынан өтіп, Стамдарды тұтқынға алды. Олар 8 желтоқсанда атқылауға дейін Стамдарды өздерімен бірге жүруге мәжбүрледі. Атқылаудан кейін 19-дивизия оңтүстікке бет бұрып, Қызыл Армияның басты күштеріне – 10-армия тобына қосылды. 10-армия тобы 14 желтоқсанда ұлтшыл күштердің бригадасынан жеңіліске ұшырады, ал командир Сюнь сол шайқаста қаза тапты. Бірнеше аптадан соң, 1935 жылдың 27 қаңтарында, 10-армия тобының барлығы ұлтшыл күштер тарапынан жойылды. Стамдарды өлтіруге жауапты офицерлердің ішінде тек саяси комиссар Ни ғана тірі қалды.
At the time of the murders, the area was controlled by the Kuomintang led Nationalist Government. The Nationalist forces were prevailing in the Chinese Civil War, and the forces of the Chinese Workers' and Peasants' Red Army (Red Army) had started their Long March. The Red Army's 19th Division, under commander Xun Huaizhou 寻淮洲 and political commissar Nie Rongzhen 聂荣臻, passed through the town of Tsingteh on December 6, 1934, where they captured the Stams. They forced the Stams to march with them, until the executions on December 8. After the executions, the 19th Division turned south to join a main Red Army force—the 10th Army Group. The 10th Army Group was defeated on December 14 by a brigade from the Nationalist force, and commander Xun was killed in that battle. A few weeks later, on January 27, 1935, the entire 10th Army Group was annihilated by Nationalist forces. Of the officers responsible for the Stam murders, only political commissar Nie survived.