Кіріспе
Роберт Луис Стивенсонның "Кевендегі есегімен саяхат" (1879) кітабы – Роберт Луис Стивенсонның жарияланған алғашқы туындыларының бірі және сыртқы әдебиеттің классикалық үлгісі саналады.
Travels with a Donkey in the Cévennes (1879) is one of Robert Louis Stevenson's earliest published works and is considered a pioneering classic of outdoor literature.
Өмірбаян
Стивенсон жиырма жасқа толған, әлі де ата-анасының көмегіне тәуелді еді. Оның саяхаты жариялану үшін материал жинаумен қатар, достары мен отбасысы жақтырмаған және Калифорниядағы күйеуіне оралған америкалық әйелмен болған махаббат оқиғасынан алыстатуға мүмкіндік беру үшін жоспарланған. «Саяхаттар» 1878 жылы Францияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі Севен тауларының сирек қоныстанған, кедей аймақтары арқылы жасаған 12 күндік, жеке басты өту сапарын баяндайды. Ол бұл жерді құнарсыз, тасты, қалың жусан өскен төбелерімен Шотландияның кейбір бөліктерімен салыстырды. Басты кейіпкерлердің бірі – Модестин, ол ешқашан бағындыра алмаған, жауырынып, манипуляция жасайтын есек. Бұл – жаяу серуендеу мен кемпингті демалыс ретінде бейнелейтін ең алғашқы еңбектердің бірі. Сондай-ақ, ол есектің арқасында тасымалдауға болатын үлкен және ауыр ұйықтайтын қап жасауды тапсырған. Стивенсон бірнеше рет оның саяхат тәсіліне ұқсас саудагер деп жаңылыстырылады. Кейбір жергілікті тұрғындар оның ашық ауада ұйықтауынан қорқады және қасқырлар немесе қарақшылар болғандықтан бұл қауіпті деп санайды. Стивенсон өзінің сапарының философиясын оқырманға ұсынады: «Мен саяхаттағанда, ешқайда бармаймын, тек жолға шығамын. Мен саяхат үшін саяхаттаймын. Басты нәрсе – қозғалу; өміріміздің қажеттіліктерін және қиындықтарын анығырақ сезіну; осы құлпынай төсегінен өркениеттен түсіп, жер шарының астында гранитті және кескіш кремниймен жабылғандығын көру». Өкінішке орай, өмірде жоғарылаған сайын және біздің істерімізбен көбірек айналысқанда, тіпті демалыс та жұмыс істеуіміз керек нәрсеге айналады. Мұзды солтүстіктен соққан дауылда арқаға жиналған жүкті ұстап тұру – жоғары кәсіп емес, бірақ ол сананы жұмыспен қамтып, тыныштандыруға көмектеседі. Ал қазіргі заманның талаптары осылай болғанда, болашақ туралы алаңдаудың қажеті жоқ. Севен таулары шамамен 1702 жылы католик Людовик XIV қатаң түрде басып тастаған протестанттық көтерілістің ортасы болды. Протестант көтерілісшілері Камизарлар деп аталды. Стивенсон тәрбиесі бойынша протестант, ал философиясы бойынша сенбеуші еді. Стивенсон тарихты жақсы білді және соңғы күндері көтеріліс аймағынан өтіп бара жатқанда көтеріліс көріністерін еске түсіреді. Ол өзінің саяхаттары кезінде католиктер мен протестанттардың бірін-бірімен тату өмір сүргенін айтады, бірақ әр қауым өзінің дәстүрлеріне және аймақтың тарихы туралы өз түсінігіне адал. Олар протестант қызына үйленген жас католик жігітінің сенімін өзгерткенін бірдей мақұлдамайды, «ер адамның өзгергені жаман идея» деп келіседі. Католик шіркеуінің діни қызметкері болып қызметтен шығып, үйленген кісіге қатысты барлық адамдардың пікірі – адам өз міндеттемелерін өзгерте алмайды. Кітап келесі жылы, 1879 жылы жарық көрді және оның досы Сидни Колвинге арналды, ол өнер тарихшысы және сыншы, ол онымен дос болып, жарияланбаған кезде және жазушы ретінде мансап құруға тырысқан.
For my part, I travel not to go anywhere, but to go. I travel for travel's sake. The great affair is to move; to feel the needs and hitches of our life more clearly; to come down off this feather bed of civilization, and find the globe granite underfoot and strewn with cutting flints. Alas, as we get up in life, and are more preoccupied with our affairs, even a holiday is a thing that must be worked for. To hold a pack upon a pack saddle against a gale out of the freezing north is no high industry, but it is one that serves to occupy and compose the mind. And when the present is so exacting who can annoy himself about the future? The Cévennes was the site of a Protestant rebellion around 1702, severely suppressed by Catholic Louis XIV. The Protestant insurgents were known as the Camisards. Stevenson was Protestant by upbringing, and a non believer by philosophy. Stevenson was well versed in the history and evokes scenes from the rebellion as he passes through the area of the rebellion during the final days of his trek. He notes that the Catholics and the Protestants, at the time of his travels, live peaceably alongside one another, though each community is faithful to its own traditions and its version of the region's history. All disapprove equally of a young Catholic man who married a Protestant girl and changed his faith, agreeing that "It's a bad idea for a man to change." As for a Catholic priest who left the priesthood and married, the sentiment common to all was that it is wrong to change one's commitments. The book appeared the following year, 1879, and is dedicated to his friend Sidney Colvin, an art historian and critic who had befriended him when he was unpublished and seeking to develop a career as a writer.
Стивенсон жолы
ХХ ғасырдың соңғы онжылдықтарынан бастап, жаяу жүргіншілер, кейде есектермен бірге, Стивенсон басып өткен жаяу жолдармен (GR 70 жаяу жолы) қайтадан сол маршрутты иеленді, олардың бір бөлігі бұрын жыл сайын малшылар мен олардың малдары жүріп өткен көшпенділік жолдары болған. 2007 жылы «нағыз шотландиялық» дегенінің бүгінгі Севен халқының өзіндік ерекшелігіне қалай әсер ететінін сұрағанда, Сен-Жермен-де-Кальбертедегі жергілікті саясаткер және тарихшы шотланд жазушысы Аластер Макинтошқа: «Өзіміз кім екенімізді анықтайтын пейзажды бізге көрсеткендіктен», – деді. Шотланд жазушысы Кристофер Раш сияқты бірнеше авторлар Стивенсонның қадамдарымен қайта жүруге жасаған әрекеттері туралы жазды. Бұл оқиғаларға Стивенсон саяхаттағаннан 25 жыл өткен соң велосипедпен жасалған саяхат және екі британдық әйелдің басынан өткен қызықты оқиғалар да кіреді. Ричард Холмс «Іздер: Романтик-биографтың шытырман оқиғалары» кітабының бір бөлімінде автордың Стивенсонның саяхатын қайта басып өтуін сипаттайды.
Мәдени сілтемелер
Джон Стейнбектің 1932 жылғы "Жан құшағы" романындағы бір кейіпкер Стивенсонның "Севендегі есекпен саяхат" кітабын ағылшын әдебиетінің ең ұлы туындыларының бірі деп есептейді және ұлын Роберт Луи деп атайды. Стивенсонның шығармалары Стенбек пен оның әйелі Элейнді 1962 жылы жарық көрген "Чарлимен саяхат" кітабының атауын таңдауға ықпал етті.