Кіріспе

Роберт Луис Стивенсонның "Кевендегі есегімен саяхат" (1879) кітабы – Роберт Луис Стивенсонның жарияланған алғашқы туындыларының бірі және сыртқы әдебиеттің классикалық үлгісі саналады.

Өмірбаян

Стивенсон жиырма жасқа толған, әлі де ата-анасының көмегіне тәуелді еді. Оның саяхаты жариялану үшін материал жинаумен қатар, достары мен отбасысы жақтырмаған және Калифорниядағы күйеуіне оралған америкалық әйелмен болған махаббат оқиғасынан алыстатуға мүмкіндік беру үшін жоспарланған. «Саяхаттар» 1878 жылы Францияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі Севен тауларының сирек қоныстанған, кедей аймақтары арқылы жасаған 12 күндік, жеке басты өту сапарын баяндайды. Ол бұл жерді құнарсыз, тасты, қалың жусан өскен төбелерімен Шотландияның кейбір бөліктерімен салыстырды. Басты кейіпкерлердің бірі – Модестин, ол ешқашан бағындыра алмаған, жауырынып, манипуляция жасайтын есек. Бұл – жаяу серуендеу мен кемпингті демалыс ретінде бейнелейтін ең алғашқы еңбектердің бірі. Сондай-ақ, ол есектің арқасында тасымалдауға болатын үлкен және ауыр ұйықтайтын қап жасауды тапсырған. Стивенсон бірнеше рет оның саяхат тәсіліне ұқсас саудагер деп жаңылыстырылады. Кейбір жергілікті тұрғындар оның ашық ауада ұйықтауынан қорқады және қасқырлар немесе қарақшылар болғандықтан бұл қауіпті деп санайды. Стивенсон өзінің сапарының философиясын оқырманға ұсынады: «Мен саяхаттағанда, ешқайда бармаймын, тек жолға шығамын. Мен саяхат үшін саяхаттаймын. Басты нәрсе – қозғалу; өміріміздің қажеттіліктерін және қиындықтарын анығырақ сезіну; осы құлпынай төсегінен өркениеттен түсіп, жер шарының астында гранитті және кескіш кремниймен жабылғандығын көру». Өкінішке орай, өмірде жоғарылаған сайын және біздің істерімізбен көбірек айналысқанда, тіпті демалыс та жұмыс істеуіміз керек нәрсеге айналады. Мұзды солтүстіктен соққан дауылда арқаға жиналған жүкті ұстап тұру – жоғары кәсіп емес, бірақ ол сананы жұмыспен қамтып, тыныштандыруға көмектеседі. Ал қазіргі заманның талаптары осылай болғанда, болашақ туралы алаңдаудың қажеті жоқ. Севен таулары шамамен 1702 жылы католик Людовик XIV қатаң түрде басып тастаған протестанттық көтерілістің ортасы болды. Протестант көтерілісшілері Камизарлар деп аталды. Стивенсон тәрбиесі бойынша протестант, ал философиясы бойынша сенбеуші еді. Стивенсон тарихты жақсы білді және соңғы күндері көтеріліс аймағынан өтіп бара жатқанда көтеріліс көріністерін еске түсіреді. Ол өзінің саяхаттары кезінде католиктер мен протестанттардың бірін-бірімен тату өмір сүргенін айтады, бірақ әр қауым өзінің дәстүрлеріне және аймақтың тарихы туралы өз түсінігіне адал. Олар протестант қызына үйленген жас католик жігітінің сенімін өзгерткенін бірдей мақұлдамайды, «ер адамның өзгергені жаман идея» деп келіседі. Католик шіркеуінің діни қызметкері болып қызметтен шығып, үйленген кісіге қатысты барлық адамдардың пікірі – адам өз міндеттемелерін өзгерте алмайды. Кітап келесі жылы, 1879 жылы жарық көрді және оның досы Сидни Колвинге арналды, ол өнер тарихшысы және сыншы, ол онымен дос болып, жарияланбаған кезде және жазушы ретінде мансап құруға тырысқан.

Стивенсон жолы

ХХ ғасырдың соңғы онжылдықтарынан бастап, жаяу жүргіншілер, кейде есектермен бірге, Стивенсон басып өткен жаяу жолдармен (GR 70 жаяу жолы) қайтадан сол маршрутты иеленді, олардың бір бөлігі бұрын жыл сайын малшылар мен олардың малдары жүріп өткен көшпенділік жолдары болған. 2007 жылы «нағыз шотландиялық» дегенінің бүгінгі Севен халқының өзіндік ерекшелігіне қалай әсер ететінін сұрағанда, Сен-Жермен-де-Кальбертедегі жергілікті саясаткер және тарихшы шотланд жазушысы Аластер Макинтошқа: «Өзіміз кім екенімізді анықтайтын пейзажды бізге көрсеткендіктен», – деді. Шотланд жазушысы Кристофер Раш сияқты бірнеше авторлар Стивенсонның қадамдарымен қайта жүруге жасаған әрекеттері туралы жазды. Бұл оқиғаларға Стивенсон саяхаттағаннан 25 жыл өткен соң велосипедпен жасалған саяхат және екі британдық әйелдің басынан өткен қызықты оқиғалар да кіреді. Ричард Холмс «Іздер: Романтик-биографтың шытырман оқиғалары» кітабының бір бөлімінде автордың Стивенсонның саяхатын қайта басып өтуін сипаттайды.

Мәдени сілтемелер

Джон Стейнбектің 1932 жылғы "Жан құшағы" романындағы бір кейіпкер Стивенсонның "Севендегі есекпен саяхат" кітабын ағылшын әдебиетінің ең ұлы туындыларының бірі деп есептейді және ұлын Роберт Луи деп атайды. Стивенсонның шығармалары Стенбек пен оның әйелі Элейнді 1962 жылы жарық көрген "Чарлимен саяхат" кітабының атауын таңдауға ықпал етті.