Кіріспе

Ресейлік дворян әйел Хелена Долгоруки, нақтырақ айтқанда Елена Павловна Долгорукая (Елена Павловна Долгорукая), күйеуінің тегі Fadeeva (Фадеева) (1789–1860), Сергей Витте мен Мадам Блаватскаяның әжесі болған орыс дворян әйел.

Туу және неке

Елена - ханзада Павел Васильевич Долгоруковтың (1755-1837) және Генриетта Адольфовна де Бандре ду Плессистің (1812 жылы қайтыс болған) қызы. 1813 жылы Андрей Михайлович Фадеевке (1789-1867) үйленді. Отбасы Киев провинциясындағы Долгоруковтардың иелігі орналасқан Ржищево ауылының жанында тұрды. Еленаның үлкен қызы Хелена Фадеев 1830 жылы орыс дворяны Петр фон Ханға үйленді, ол Ресей армиясының атты артиллериясының капитаны еді және одан екі есе үлкен болған. Тойдан кейін көп ұзамай капитанға өз полкіне қосылып, 1831 жылғы поляк көтерілісін басуға арналған аса қатыгез науқанға қатысуға бұйрық берілді. Жас әйел Екатеринославқа (қазіргі Днепр) Украинадағы ата-анасына оралды, және сол жерде Елена 1831 жылғы 12 тамызда (Юлиан күнтізбесі бойынша 30 шілдеде) мерзімінен бұрын дүниеге келді. Біраз уақыттан соң екі Хелена Питермен қайта қосылды, ал отбасы оның басқа орынға тағайындалған кезде әскер лагерлері арасында саяхаттады. Тағы үш бала дүниеге келді, олардың біреуі нәресте кезінде қайтыс болды. Ал 1842 жылы Елена Фадееваның өзі қайтыс болды.

Немерелері

1842 жылы қызы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Петр балаларын Саратовта тұратын, Андрей азаматтық губернатор болып тағайындалған ата-анасына жіберді. Саратов – Волга өзенінің бойындағы жартылай азиялық қала, Волгоградтан солтүстікке қарай 200 миль қашықтықта орналасқан. "Губернатордың сарайы XVIII ғасырда салынған, жер асты жолдарымен байланысқан, кең-салысты шаңырақ еді" (Г. Уильямс). Хелена Долгоруки тек қайтыс болған қызы Хеленаның екі немересінің ғана емес, сонымен қатар немересі, граф Сергей Виттенің да білімін қадағалады, ол "оны тізесінде әріптерді үйренді". Виттелер осы кезеңде Фадеевтермен бірге тұрды. Граф Витте әжесі туралы естеліктерінде жарқын сурет береді.

Жұмыстары мен қызығушылықтары

Хелена Долгоруки бес тілде сөйледі, сурет салды және сол заманғы ғылым туралы көп білді. Ол көптеген салалардағы көрнекті ғалымдармен хат алмасты; ағылшын геологы және Корольдік географиялық қоғамның негізін қалаушы Сэр Родерик Мёрчисон оның құрметіне табылған қабықшаға "Венера Фадеф" деп ат қойды. Оның ең басты құмарлығы – ботаника болды. Ол сарайының бір қанатын Кавказ өсімдіктерінің маңызды коллекциясына арнады, әрбір өсімдік латынша атымен және ғылыми сипаттамасымен белгіленген. Оның үш немересі де бұл туралы жақсы есте сақтап, өз жазбаларында бізге сипаттама қалдырды.

Тифлиске көшіп бару

1843-1847 жылдары генерал Фадеев Кавказ вице-короліне (мүмкін, бірінші вице-граф (кейін князь) Михаил Воронцовқа, бірақ Блаватская "Воронцов" деп атады) императорлық кеңесші болып тағайындалды, және отбасы Саратовтан Тифлис қаласындағы одан да әсем сарайға көшті. Осы кезде князь Александр Голицын (вице-корольдің әйелінің туысы) жиі келіп тұратын, ол Еленаның немересіне уәждеме жасап жүрген деген хабар бар.

Соңғы жылдар

Тифлис қаласына отбасысына жиі келіп тұратын генерал П. С. Николаев олардың тұрған сарайдың әсемдігін сипаттап қалдырған. Бұл үй бұрын князь Чавчавадзеге тиесілі болған. Блаватская әжесінің өмірінің соңғы жылында қайтадан осы үйге келді. Елена 1860 жылдың тамыз айында қайтыс болды. Андрей одан кейін бірнеше жыл өмір сүрді.