Шығыс Германияның "Robur" және "Phänomen" тарихы

Кіріспе

Robur – Шығыс Германияның (ГДР) Volkseigener Betrieb VEB Robur Werke Zittau өндірісінің маркасы болды. Ол негізінен 3 тонналық жүк көліктерін өндірді. Көліктер негізінен қазіргі Оңтүстік-Шығыс Саксониядағы Зиттау қаласында жасалды. 1946 жылға дейін компания Phänomen (ағылшын тілінде: Phenomenon) маркасымен, ал 1957 жылға дейін VEB Phänomen Zittau деген атпен өнім шығарды.

Тарих

1888 жылы Карл Густав Хиллер өзі ойлап тапқан және 1894 жылы патент алған помпон машинасын тарату үшін компания құрды. Англияға сапар барысында ол Rover Safety велосипедтерін импорттау және құрастыруға арналған эксклюзивті лицензия алды. Ол акционер болып, кейін Zittau машина зауытының иесі болды – "Müller & Preußger". Rover велосипедтерін жетілдіріп, 1894 жылдан бастап "Phänomen Rover" деген атпен таратуды бастады. 1900 жылы компания Phänomen мотоциклдерін шығара бастады. Бастапқыда мотоциклдер Fafnir қозғалтқыштарымен жабдықталды, бірақ 1903 жылдан бастап Phänomen конструкциясындағы төрт тактілі бір цилиндрлі қозғалтқыштар қолданыла бастады. Қозғалтқыштың өзгеруі велосипед рамасын күшейтуді және дөңгелектерді алмастыруды қажет етті. Енді 21/4 дюймдік шиналары бар 26 дюймдік дөңгелектер пайдаланылды. Ұдайы жақсартулар екі цилиндрлі қозғалтқыштың жасалуына әкелді. 1905 жылы компания үш дөңгелекті Phänomobil машинасын жаппай өндіруді бастады. Мотоциклдерде қолданылған екі цилиндрлі қозғалтқыш осы жерде де қолданылды. Алайда, Берлиндегі үш дөңгелекті Cyklonette-пен құрылымдық ұқсастық патенттік дауларға себеп болды. Кейін, 1910 жылдан бастап, көліктерде төрт цилиндрлі төрт тактілі қозғалтқыш қолданыла бастады. 1912-1927 жылдар аралығында, қазір "Aktiengesellschaft Phänomen Werke Gustav Hiller" деп аталған компания төрт дөңгелекті автомобильдерді ұсынды, бірақ олар нарықта орнығуға қол жеткізе алмады. Корпустық жұмыстарды Баутцендегі "Karosseriewerk August Nowack AG" компаниясы жүзеге асырды. Рейхспосттың арзан, қауіпсіз және мүмкіндігі жоғары көлік құралын сұрауына жауап ретінде компания 0,75 және 1 тонна жүк көтере алатын 4 RL жүк көлігін ұсынды. Бұл модельдің негізі Phänomobil-де қолданылған төрт цилиндрлі қозғалтқыш болды. Жүк көлемінің артуына байланысты компания 1931 жылы Granit 25 (1,5 тонна) және 1936 жылы Granit 30 (2,5 тонна) жүк көліктерін өндіріске енгізді. Нацистік Германияда қару-жарақ өндірісінің өсуімен өнім портфелі 1,5 тонна жүк көтеретін Granit 1500 моделіне (соғыстан кейін Granit 27 деп аталды) дейін қысқартылды. Phänomen жүк көліктері мен үш дөңгелекті велосипедтерінің барлығы ауамен салқындатылатын қозғалтқыштармен жабдықталған, ал төрт дөңгелекті жолаушылар автомобильдері сумен салқындатылатын қозғалтқыштармен жабдықталған. 1930 жылы компания Sachs қозғалтқыштарын пайдалана отырып, жеңіл мотоциклдерді өндіруді бастады. 1945 жылға дейін Phänomen 14 түрлі модель шығарды. 1946 жылдың 30 сәуірінде Саксонияда өткен референдум нәтижесінде нацистер мен соғыс қылмыскерлері деп танылғандардың барлық мүлкі тәркіленді. Осыған сәйкес Phänomen зауыты Volkseigener Betrieb болып өзгертілді. Өте қажетті тауарларды өндіруден басқа, Қызыл Армияның шамамен 1000 көлігі жөнделді. 1949 жылы соғысқа дейінгі модельдердің жаппай өндірісі қайта басталды. 1950 жылдың қаңтарында ғана алғашқы 13 Granit 27 көлігі аяқталды. Келесі жылы модельдің жүк көтеру қабілеті 2 тоннаға дейін арттырылды. 1952 жылы компания Phänomen Granit 32 прототипін ұсынды, ол бұрын қолданылған карбюраторлы қозғалтқыштарға қарағанда ауамен салқындатылатын дизельді қозғалтқышпен жабдықталған. Дизельді қозғалтқыштың жаппай өндірісі 1954 жылы басталды. Осы аралықта Granit 30k моделі дебют жасады, Granit 27 моделіне арналған карбюраторлы қозғалтқыштың жаңартылған нұсқасы. Кейіннен жаңа дизайн мен шассиі бар Garant моделі енгізілді. Бұл модельдің өндірісі 1961 жылға дейін бірнеше нұсқада (автобус, жүк көлігі, жедел жәрдем) 50 000 данаға жетті. Гарант K 30 бензинді машинасынан басқа, Гарант 32 дизельді машинасы да қол жетімді болды. 1957 жылдың басында Хиллердің мұрагерлері компанияны өз бақылауына алды және оның атының пайдалы емес екеніне көз жеткізгеннен кейін, компанияны VEB Robur Werke Zittau деп атауға шешім қабылдады. Robur атауы латын тілінен алынған, мағынасы – емен ағашы. Логотиптің дизайны коленвалға негізделген. Компаниямен бірнеше басқа зауыттар біріктірілді, соның ішінде Баутцен мен Зиттаудағы автокөлік корпустарын жасаушы зауыттар, Каменцтегі қозғалтқыш зауыты және Гёрлицтегі өрт сөндіру құралдарын жасаушы зауыт. Garant-тың табысты үлгісі Robur LO 2500мен ауыстырылды. Ол алғаш рет 1961 жылы Лейпциг сауда жәрмеңкесінде ұсынылды және сол кездегі халықаралық даму тенденцияларына сәйкес жасалды. Бұл заманауи COE жүк көлігі алдыңғы моделінің карбюраторлы қозғалтқышына ие болды, оның қуаты 70 а.к. болды. Оның жүк көтеру қабілеті 2,5 тоннаны құрады. Төрт дөңгелекті, 1,8 тонна жүк көтеретін нұсқасы Robur LO 1800 A деп аталды. 1968 жылы LO 2501 және LO 1801 A модельдері пайда болды, олар өзгертілген радиатор торымен ерекшеленді. 1974 жылы 3 тонналық LO 3000 жүк көлігі енгізілгенге дейін бірнеше жаңартулар жасалды. Ол көптеген арнайы модельдердің негізі болды. Төрт дөңгелекті нұсқасының жүк көтеру қабілеті де артты және LO 2002A деген атпен сатылды. 1982 жылдың күзінен бастап карбюраторлы қозғалтқышпен қатар Type 4 KVD 12,5 SRL дизельді қозғалтқыш та ұсынылды. 1980 жылдардағы LD/LO 3000 сериясын жетілдіру мақсаты – әртүрлі компоненттердің қызмет ету мерзімін ұзарту және сапа жағынан халықаралық деңгейге жету болды. Бұл өзгерістер, LD/LO 2202 A түрлеріне де енгізілді, нәтижесінде дизельді қозғалтқыштармен жабдықталған LD 3001 және LD 3002 модельдері пайда болды, оларды кішірек дөңгелектері мен артқан доңғалақтың енінен тануға болады. Карбюраторлы қозғалтқыштармен жабдықталған LO түрлерінің импорты азайды. Robur жүк көліктері COMECON аймағында ғана емес, сонымен қатар бірнеше шетелдік елдерде де пайдаланылды. Жаңа нарықтарды ашу үшін Robur Safari бағдарламасы құрылды. Осы бағдарлама аясында жүк көліктері болашақ пайдалану орнының климаттық және географиялық жағдайларына бейімделіп, жаңартылды. Жаңа O 611/O 611A және D 609 модельдерін өндіруге үкімет рұқсат бермеді және даму жобалары қолданыстағы модельдерге шектелді. Германияның бірігуінен кейін компания тез жұмытын тоқтатты. Deutz дизельді қозғалтқыштарын пайдалану оны құтқаруға көмектеспеді және өндіріс 1991 жылы тоқтатылды. 1995 жылы Robur Fahrzeug Engineering GmbH деген жаңа компания құрылды және Robur Werke Zittau-дың барлық тәжірибесін сатып алды. 1999 жылы тағы бір ізбасар компания құрылды – FBZ GmbH Zittau. Компания көлік құралдарына арналған компоненттерді жасап, жеткізіп береді.

In 1888, Karl Gustav Hiller founded a company for the distribution of a pom pon machine that he had invented and would receive a patent for in 1894. On a trip to England he obtained an exclusive license to import and build Rover Safety Bicycles. He became shareholder and later owner of the Zittau machine factory "Müller & Preußger", refined the Rover bicycles and began to distribute them under the name "Phänomen Rover" in 1894. In 1900 the company began to produce Phänomen motorcycles. At first the motorcycles were fitted with Fafnir engines, but from 1903 onwards single cylinder four stroke engines of Phänomen design were used. This change of engine necessitated a strengthening of the bike frame and a change of wheels. 26 inch wheels with 21/4 inch tires were now used. Permanent improvements led to the development of a two cylinder engine. In 1905 the company began the mass production of its three wheeled Phänomobil. The two cylinder engine used in motorbikes was used here as well. However, similarities in construction with Berlin made three wheeler Cyklonette of Cyklon, led to arguments over patent. Later, a twin fan cooled four cylinder four stroke engine was used in the vehicles from 1910, production running until 1927. Between 1912 and 1927 the company, by now known as "Aktiengesellschaft Phänomen Werke Gustav Hiller", offered four wheeled cars that unfortunately did not succeed in establishing themselves in the market. The coachwork was done by the "Karosseriewerk August Nowack AG" in Bautzen. By request of the Reichspost for a cheap, safe and capable vehicle, the company introduced its 4 RL truck that could carry loads between 0.75 and 1 tons. The basis for this model was the four cylinder engine used in the Phänomobil. As demand for higher payloads increased, the company brought the Granit 25 (1.5 tons) and Granit 30 (2.5 tons) trucks into production in 1931 and 1936, respectively. With the increasing arms production in Nazi Germany the product portfolio was reduced to the Granit 1500 model (called Granit 27 after the war) with a payload of 1.5 tons. All Phänomen trucks and tricycles had air cooled engines, only the four wheeled passenger cars were equipped with water cooled engines. In 1930, the company took up production of light motorcycles, using Sachs engines. Until 1945 Phänomen produced 14 different models. In consequence of a referendum of 30 April 1946 in Saxony, all property of those judged to be Nazis and war criminals was expropriated. In line with this, the Phänomen works became Volkseigener Betrieb. Aside from the production of desperately needed commodities, some 1000 vehicles of the Red Army were repaired. In 1949 the mass production of the pre war models was resumed on a low scale. Only in January 1950 were the first 13 Granit 27 finished. In the next year the payload of the model was increased to 2 tons. 1952 the company presented the Phänomen Granit 32 prototype that was equipped with an air cooled diesel engine in contrast to the carburetor engines used until then. The mass production of the diesel engine began in 1954. In the meantime, the new Granit 30k model debuted, with an upgraded version of the carburetor engine used in the Granit 27 model which produced

Later, the Garant model introduced with new design and chassis. This model’s production was around 50,000 pieces built in several variations (bus, truck, ambulance) until 1961. Aside from the Garant K 30 model with a petrol engine the Garant 32 with a diesel engine was also available. In the beginning of 1957 Hiller’s heirs took control of the company, and after deciding that the name it had did not seem profitable, they decided to name the company VEB Robur Werke Zittau. The name Robur stems from the Latin name of the pedunculate oak, Quercus robur. The logo design was inspired by a crankshaft. Several other factories were merged with the company, among others the auto body works in Bautzen and Zittau, an engine plant in Kamenz and the fire extinguisher works in Görlitz. The very successful Garant model was replaced by the Robur LO 2500. It was first presented at the Leipzig Trade Fair in 1961 and was constructed according to international development trends of the time. This modern COE truck had the carburetor engine of its predecessor, with an increased output of 70 HP. It had a payload of 2.5 tons. The four wheel driven variation with a 1.8 ton payload was called Robur LO 1800 A. Further development resulted in 1968 in the LO 2501 and LO 1801 A models, distinguishable by a changed grille. Several further improvements were made over the years, before the 3 ton truck LO 3000 was introduced in 1974. It became the basis for a number of special models. The four wheel variant also saw its payload increased and was sold under the designation LO 2002A. From the fall of 1982 a diesel engine was offered alongside the carburetor engine Type 4 KVD 12,5 SRL. Development of the LD/LO 3000 series in the 1980s aimed to extend the lifetime of the various components and reaching international level in terms of quality. These changes, that were in part also made to the AWD types LD/LO 2202 A, led to the diesel driven models LD 3001 and LD 3002, recognizable by smaller wheels and increased tread. The carburetor engined LO variants lost import. Robur trucks were not only deployed in the COMECON area, but in several overseas countries. In order to open up new markets the Robur Safari program was created. In this, trucks would be adapted to the climactic and geographic conditions of their future country of deployment. The production of the newly developed O 611/O 611A and D 609 models was not approved by the government and development was restricted to existing models. After German reunification the company quickly folded. Deployment of Deutz diesel engines did nothing to save it and production was cancelled in 1991. In 1995 a new company called Robur Fahrzeug Engineering GmbH was founded and bought all know how of the Robur Werke Zittau. In 1999 another successor was founded, FBZ GmbH Zittau. The company builds and supplies components for vehicles.

Көлік 1907-1927

Түрі Цилиндрлер саны Жығыма көлемі Қуаты Максималды жылдамдығыPhänomobil 4/6 PS1907–1912V 2887 см³6–9 а.к. (4.4–6.6 кВт)50 км/сағ10/28 PS1912–1919I 42597 см³28 а.к. (20.5 кВт)80 км/сағPhänomobil 6/12 PS1912–1920I 41548 см³12 а.к. (8.8 кВт)60 км/сағ10/30 PS1920–1924I 42612 см³30 а.к. (22 кВт)65 км/сағ16/45 PS1920–1924I 44219 см³45 а.к. (33 кВт)75 км/сағPhänomobil V түрі (6/12 PS)1920–1927I 41548 см³12 а.к. (8.8 кВт)55 км/сағTyp 412 (12/50 PS)1924–1927I 43132 см³50 а.к. (37 кВт)100 км/сағ

Жүк машиналары 19271991

Көліктердің көпшілігі бензинді қозғалтқышпен жабдықталған. LO (Luftgekühlter Ottomotor, неміс тілінде ауамен салқындатылған бензинді қозғалтқыш) типтік белгілеуі "Элло" деген лақап атын тудырды, ол барлық Robur жүк көліктері үшін кең таралған атауға айналды, себебі дизельдік және бензиндік қозғалтқыштарды сырт көрінісінен ажырату мүмкін емес еді. Көліктер түрлі мақсаттарға қарай өзгертілді, мысалы, жылжымалы дәріхана, өрт сөндіру машиналары және құм төгушілер. Жалпы алғанда, төмендегі үлгілер болды.