Кіріспе
Император Иосиф II-нің діни реформасы 1782 жылғы Толеранттылық жарлығы (Toleranzedikt vom 1782) – император Иосиф II Габсбург монархиясының императоры болған кезеңдегі жозефинизм саясатының бір бөлігі ретінде Австрияны идеалды Ағарту дәуірі мемлекетінің үлгісінде қайта құруға бағытталған реформалардың қатарына жатады. Иосиф II-нің ағартушылық деспотизмі 1781 жылы қабылданған Толеранттылық патентін және 1782 жылғы Толеранттылық жарлығын қамтыды. Толеранттылық патенті лютерандарға, кальвинистерге және серб православиешілеріне діни бостандық берді, бірақ Иосиф II 1782 жылғы Толеранттылық жарлығы арқылы ғана еврей халқына діни бостандық берді.
The 1782 Edict of Tolerance (Toleranzedikt vom 1782) was a religious reform of Emperor Joseph II during the time he was emperor of the Habsburg monarchy as part of his policy of Josephinism, a series of drastic reforms to remodel Austria in the form of the ideal Enlightened state. Joseph II's enlightened despotism included the Patent of Toleration, enacted in 1781, and the Edict of Tolerance in 1782. The Patent of Toleration granted religious freedom to the Lutherans, Calvinists, and Serbian Orthodox, but it was not until the 1782 Edict of Tolerance that Joseph II extended religious freedom to the Jewish population.
1781 Толеранттылық патенті
1781 жылы қабылданған "Төзімділік туралы патент" белгілі бір құқықтарды берді және Габсбургтер империясында католик емес діндердің бар екенін мойындады. Төзімділік жарлығы діни төзімділік сақталмаған басқа елдерден келген протестанттарға Австрияға көшіп келуге және фармацевт, ағаш шеберлері және ұсталар сияқты жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бірақ, оларға жеке үйлерде 100 адамнан аспайтын қауымдастырылуға рұқсат етілді. Егер бір аймақта 100-ден астам отбасы болса, олар тек қана көшеден тікелей кіре бермейтін және сырттан шіркеу емес сияқты көрінбейтін болса ғана шіркеу салуға рұқсат алатын. Аралас некелерге қатысты да заңдар болды: егер католик еркек католик емес әйелден бала туса, барлық балалар католик дінінде тәрбиеленеді. Егер католик әйел католик емес еркекпен некелессе, қыздары католик дінінде, ал ұлдары басқа дінде тәрбиеленеді. Сербия митрополиті Мойсей Путник төзімділік патентін серб тіліне аударып, жариялады. Патент Сремски Карловцидегі Серб Православие шіркеуінің және Католик шіркеуінің мүшелерінің тең құқықтарын қамтамасыз етті.
Еврейлер қауымы жарлықтан бұрын
Иосиф II яһудилерге діни бостандық берместен бұрын, оның анасы Мария Тереза оларға қаталдықпен қарады және басқалар оларды жек көріп, қанауда ұстады. Орта ғасырларда Австрия яһудилері христиандардан бөлек өмір сүрді және үкімет оларға жылжымайтын мүлікке ие болуға рұқсат бермеді. Бұл бай яһудилерге қатысты болмаса да, бай және фабрикалар ашуға шамасы келгендер Мария Терезадан артықшылықтар алды, бірақ қалған яһуди халқына шектеулер салынды. Иосиф II яһуди халқының көпшілігіне қатысты осы көзқарастар мен санкцияларды жоюға ұмтылған алғашқы адам болды.
1782 жылы Толеранттылық туралы жарлық
1782 жылғы Толеранттылық жарлығы 1782 жылдың 2 қаңтарында жарияланды. Жарлық алғашында Төменгі Австрияда қолданысқа енді. Қаулының кіріспе бөлімінде "Бұл саяси құжат еврей халқын мемлекетке пайдалы етуді мақсат етеді" делінген. Бұл екінші жарлық еврей балаларына мектептер мен университеттерде оқуға рұқсат берді. Ересектерге саудагерлікпен айналысуға немесе фабрика ашуға мүмкіндік туды. Яһудилер кәсіптік білім ала алғанмен, шебер қолөнерші болуға әлі де рұқсат етілмеді. Бұл жарлық еврейлерді алтын жұлдыз тағуға немесе тек еврейлер мен малдан ғана алынатын салық төлеуге міндеттеген бұрынғы шектеулерді алып тастады. Дегенмен, жарлықта еврей тілдері – жазба тілі иврит және сөйлеу тілі идиш – елдің мемлекеттік тілімен алмастырылуы керек екені айтылды. Ресми құжаттар мен оқулықтар иврит тілінде басылмайтын болды. Сонымен қатар, Австрияға жаңа еврейлердің көшіп келуіне қатаң шектеулер қойылды.