Кіріспе
Ұшыру алаңы
Калифорниядағы Ванденберг ғарыш күштері базасындағы 6-шы ғарыш ұшыру кешені (SLC 6, "Slick Six" деп айтылады) – ұшыру алаңы және қолдау аймағы. Сайт 1966 жылдан бастап салына бастады, бірақ 1995 жылға дейін ешқандай ұшырылым болған жоқ, себебі ол үш бағдарлама үшін тізбектеп қайта жабдықталды, бірақ олар кейіннен тоқтатылды. Бастапқыда Titan IIIM зымырандары мен адаммен орбиталық зертханасы үшін пайдаланылатын, алайда SLC 6 құрылысы аяқталмас бұрын олар тоқтатылды. Кешен кейіннен Ғарыш шаттлының батыс жағалауындағы ұшыру орны ретінде қайта жабдықталды, бірақ бюджеттік, қауіпсіздік және саяси себептерге байланысты пайдаланылмады. Алаң кейіннен төрт Athena зымыранын ұшыру үшін қолданылды, содан кейін Delta IV ұшыру құралдары отбасын қолдау үшін өзгертілді, ол 2006 жылдан 2022 жылға дейін он рет ұшыру үшін пайдаланылды. Соңғы Delta IV 2022 жылдың қыркүйегінде ұшырылды, ал SpaceX 2023 жылы SLC 6-ны 2025 жылдан бастап Falcon 9 және Falcon Heavy ұшыру үшін түрлендіруге келісім шарт жасады. Ванденбергтен ұшырылатын зымырандар оңтүстікке қарай ұшып, пайдалы жүктемелерді жоғары бұрыштық орбиталарға, мысалы, полярлық немесе Күнмен синхронды орбиталарға орналастыруға мүмкіндік береді, бұл тұрақты түрде толық жаһандық жабуды қамтамасыз етеді және көбінесе ауа райы, Жерді бақылау және барлау спутниктері үшін қолданылады. Бұл орбиталарға Кеп-Канаверал ғарыш күштері стансасынан жету қиын, себебі Кеннеди ғарыш орталығының солтүстігінде және оңтүстігінде халық тығыз қоныстанғандықтан, ұшырылымдар шығысқа қарай бағытталған. Олардан аулақ болу үшін тиімсіз маневрлер жасау қажет, бұл пайдалы жүктеме сыйымдылығын едәуір төмендетер еді.
Тарих
SLC 6, Ванденбергтің "Оңтүстік базасының" бір бөлігі, бастапқыда 1960 жылдардың ортасында АҚШ Әуе күштері еңбегімен иелену заңы бойынша сатып алуға дейін Sudden Ranch-тің бір бөлігі болған. Ранчодан басқа, онда Point Arguello маяғы орналасқан, ол 1967 жылы автоматты жарыққа алмастырылды. Сондай-ақ, Point Arguello LORAN станциясы да болды, ол 1979 жылдың 31 желтоқсанында жабылды.
Титан (19661969)
SLC 6-дан ешқандай "Титан" зымыраны ұшырылмады. Оңтүстік базаны сатып алғаннан кейін, Әуе күштері 1966 жылдың 12 наурызында "Manned Orbiting Laboratory" (MOL) бағдарламасы үшін модификацияланған "Титан III" зымыраларын ұшыруды қолдау мақсатында SLC 6 құрылысын салуды бастады. Құрылыстың маңызды бөлігі аяқталғаннан кейін, 1969 жылдың 10 маусымында MOL бағдарламасы тоқтатылды, сол себепті SLC 6 құрылысындағы жұмыстар тоқтатылып, нысан консервацияға алынды.
Ғарыш шаттлы (1972 1989)
SLC-6-дан ешқандай ғарыш кемесі ұшырылмады. Кеннеди ғарыш орталығынан (KSC) азаматтық және әскери экваторлық ғарыш шаттлдарының, ал Ванденбергтен әскери полярлық орбиталық ұшулардың іске қосылуы жоспарланғандықтан, NASA және Әуе күштері шаттлды ұшыру үшін әртүрлі алаңдарды қарастырып, ақырында SLC 6-ны таңдады. Бұл шешімге себеп – бұрынғыда жойылған MOL/Titan бағдарламасынан қалған, адамдарды ғарышқа ұшыруға арналған алаңның болуы еді. 1972 жылы Ванденберг әуе базасы Әуе күштері шаттлдарының ұшырылуы үшін батыс алаң ретінде таңдалды. SLC 6-ны пайдалануға 1975 жылы рұқсат берілді, ал бұрынғы MOL ұшыру құрылысын қайта жаңарту 1979 жылдың қаңтарынан 1986 жылдың шілдесіне дейін жүргізілді, себебі SLC 6 ғарыш шаттлын қабылдау үшін қайта құрылды. Жаңа ғарыш шаттлын жаңартуға 4 миллиардтан астам доллар жұмсалды. Мобильді қызмет көрсету мұнарасының биіктігі төмендетілді және шаттлдің қатты отынды қозғалтқыштары үшін екі жаңа жалын шығару арнасы салынды. Қосымша өзгерістер мен жақсартуларға сұйық сутегі мен сұйық оттекті сақтау ыдыстары, жүк дайындау бөлмесі, жүк ауыстыру бөлмесі, шаттл экипажының мүшелері үшін эвакуациялық жүйесі бар жаңа ұшыру мұнарасы, дыбыс деңгейін төмендету жүйесі, суды қайта пайдалану аймағы және шаттл құрастыру ғимараты кірді. SLC 6 1985 жылдың 15 қазанында өткен қабылдау рәсімінде пайдалануға берілді. Дегенмен, тағы да көп жұмыс жасау және сынақтар жүргізу қажет болды. STS 62 A деп аталған, Discovery шаттлын және шаттлде тәжірибелі Роберт Криппенді командир ретінде пайдаланатын полярлық орбиталық ұшу 1986 жылдың 15 қазанына жоспарланған. Алайда, 1986 жылдың 28 қаңтарында болған «Челленджер» апаты шаттл паркін тоқтатты, ал екі жылдық үзілістен кейін бағдарламаны қайта іске қосуға бар күш-жігер жұмсалды. 1986 жылдың 31 шілдесінде Әуе күштерінің хатшысы Эдвард С. Алдридж кіші Ванденбергтің ғарыш шаттл бағдарламасының «іске қосылған күтуші статусына» көшірілетінін жариялады. Бірақ бірнеше айдан кейін, 1987 жылдың 20 ақпанында, SLC 6 «минималды күтуші статусына» көшірілді. Соңында, 1988 жылдың 13 мамырында министр Олдридж Әуе күштеріне Ванденбергтегі ғарыш шаттлының активтерін басқа ұйымдарға (әсіресе, Кеннеди ғарыш орталығына) 1989 жылдың 30 қыркүйегіне дейін, яғни қаржы жылының соңына дейін беруді тапсырды. Жұмыс жоспардан 10 күн бұрын, 1989 жылдың 20 қыркүйегінде аяқталды, содан кейін SLC 6 консервациялық статусына қойылды.
Титан IV (1990-1991)
1990 жылғы 6 шілдеде Lockheed Space Operations Company (LSOC) компаниясына әуе күштерінен SLC 6 ны Titan IV/Centaur ұшыру кешеніне қайта жабдықтау жөніндегі келісімшарт берілді. Бұл, негізінен, Titan III зымыранын ұшыруға арналған бастапқы MOL бағдарламасынан жаңартылған нысан болар еді. Құрылыс жұмыстары 1992 қаржы жылының соңында бастауға жоспарланған, ал алғашқы ұшыру мүмкіндігі 1996 қаржы жылында күтілген. Алайда, 1991 жылғы 22 наурызда Әуе күштерінің бас штабы бұрынғы шешімін кері қайтарып, SLC 6-да Titan IV/Centaur бағдарламасын тоқтату туралы жариялады. Оның орнына, Әуе күштері Ванденбергтегі SLC 4-тен Titan 34D және кейін Titan IV зымырандарын пайдаланып, әскери полярлық орбиталық спутниктерін ұшыруды жалғастырды.
Афина (1994 1999)
1995-1999 жылдар аралығында SLC-6-дан төрт Athena миссиясы ұшты. 1990 жылдардың басында Lockheed Missiles and Space Company коммерциялық және басқа да қолданушылар үшін жаңа, шағын ұшыру құралдары отбасының мүмкіндіктерін зерттеуді бастады. Lockheed 1993 жылдың қаңтарында Lockheed Launch Vehicle (LLV) бағдарламасын әзірлеуге келісім берді. Lockheed пен Martin Marietta біріккеннен кейін, ол Athena деп қайта аталды. 1994 жылы Әскери-әуе күштері тағы бір келісімшарт жасағаннан кейін, SLC 6 ұшыру платформасын өзгерту жұмыстары басталды. Бұл өзгертулер екі газ шығару құбығының бірінің үстіне орналасқан шағын "тіреуіш" платформаны қамтыды, бұл құбықтар бастапқыда үлкен қатты отынды ракета күштерін қолдауға арналған еді. SLC 6-дан алғашқы операциялық ұшыру 1995 жылдың 15 тамызында Lockheed Martin Launch Vehicle I (LMLV 1) көлігімен жүзеге асты. Айынышты жағдай, LMLV 1 зымыранның бақылаусыз дірілдеуі байқалғаннан кейін ұшудың ортасында тоқтатылды. Нәтижесінде, көлік пен жүк жоғалып кетті. Кейіннен апаттың себебі басқару жүйесінің істен шығуы және ракетаның бірінші сатысындағы рульдік механизмнің қызып кетуі екені анықталды. Борттағы жүк GEMstar 1 болды, бұл Volunteers in Technical Assistance (VITA) коммерциялық емес ұйымы үшін CTA, Inc. компаниясы жасаған шағын байланыс спутнигі еді. Кейбір аппараттық бөліктерді қайта жобалаудан және сынақтан өткеннен кейін, жаңадан аталған Athena I 1997 жылдың 22 тамызында NASA-ның Lewis спутнигін SLC 6-дан сәтті орбитаға шығарды. Бұл NASA-ның Кіші ғарыш кемелері технологиялық бастамасының (SSTI) және "Жер планетасына миссия" бағдарламасының бір бөлігі болды. 1999 жылдың 24 қыркүйегінде Space Imaging (кейін ORBIMAGE компаниясы GeoEye компаниясын құрды) басқаратын Ikonos спутнигі Athena 2 күштерін пайдалана отырып, сәтті полярлық орбитаға орналастырылды.
Delta IV (1999-2022)
SLC-6-дан 10 «Дельта IV» зымырасы ұшырылды. 1990 жылдардың соңында «Дельта IV» пайда болғаннан кейін, «The Boeing Company» 1999 жылдың 1 қыркүйегінде Әуе күшінен SLC-6-ны «Boeing Delta IV» зымырасын ұшыру үшін қайта жаңартуға рұхсат алды. SLC-6-дағы ғарыш кемесіне тән кейбір компоненттер, мысалы, жылдам жүк алмастыру бөлмесі алынып тасталды, бірақ құрастыру ғимараты, жылдам қызмет көрсету мұнарасы, ұшыру мұнарасы, жалынды бұруға арналған бекітпелер және шуды басу жүйесі, сондай-ақ ғарыш кемесіне қатысты басқа да жабдықтар сақталды және жаңа «Дельта IV» зымырасына бейімделді. Зымыраның Common Booster Core және оған байланысты ұшу аппараттары Алабама штатының Декатур қаласындағы «Boeing» зауытынан «MV Delta Mariner» жүк кемесімен Ванденбергке жеткізілді. Кеме SLC-6-дан оңтүстікке қарай, бастапқыда ғарыш кемесінің сыртқы жанармай бактерілерін қабылдау және түсіру үшін салынған жерге тоқтады. «Boeing» компаниясы «Дельта IV» зымыраларын Қорғаныс министрлігінің Эволюциялық Жұмсалғыш Ұшыру Көлігі (EELV) бағдарламасына қатысу үшін жасады. EELV бағдарламасының мақсаты – ұшыру шығындарын төмендету және спутниктік ұшыру процесін жеңілдету болды. 2003 жылдың соңынан бері ұшыру алаңында тұрған және бустер мен жүк бөлімінде техникалық мәселелерге тап болғаннан кейін, SLC-6-дан ұшуға дайындалған «Дельта IV» зымырасының алғашқысы 2006 жылдың 27 маусымында PDT сағат 20:33-те сәтті ұшырылды. «Дельта IV Medium+ (4,2)» зымырасы Ұлттық барлау кеңсесіне тиесілі құпия спутнигі «NROL 22»-ні орбитаға шығарды. Жүк шамамен 54 минуттан кейін сәтті орналастырылды. «Boeing News» баспасөз қызметінің хабарламасына сәйкес, бұл миссия «NRO» үшін «Дельта IV» зымырасындағы алғашқы, ал «Дельта» зымырасындағы екінші миссия болды. 2006 жылдың 4 қарашасында тағы бір «Дельта IV Medium» зымырасы Әуе күшінің қорғаныс метеорологиялық спутнигінің бағдарламасы үшін «DMSP 17» спутнигін орбитаға шығарды. «Дельта IV» зымырасы және SLC-6 жалға алу құқығы 2006 жылдың желтоқсан айында «Boeing» және «Lockheed Martin Space» компанияларының бірлескен кәсіпорны «United Launch Alliance (ULA)» құрылғанда оған берілді. 2011 жылдың 20 қаңтарында сағат 13:10-да PST уақытымен «USA 224 (NROL 49)» зымырасы «Дельта IV Heavy» зымырасымен ұшырылды. Ұшыруды «ULA» жүргізді және бұл «Ванденберг»тен «Дельта IV Heavy» зымырасының алғашқы ұшуы болды. 2022 жылдың 24 қыркүйегінде «ULA» SLC-6 ұшыру алаңындағы соңғы «Дельта IV Heavy» зымырасын ұшырды, осымен олардың SLC-6-ны пайдалануы аяқталды. «Дельта IV Heavy» зымырасының ізбасары «Vulcan Centaur» зымырасы қазіргі уақытта «Atlas V» зымырасы пайдаланатын «Ванденберг»тегі SLC-3 ұшыру алаңынан ұшырылады.
SpaceX (2023 жылдан бастап)
2023 жылдың 24 сәуірінде АҚШ ғарыш күштері SpaceX компаниясына Falcon 9 және Falcon Heavy зымырандарын ұшыру үшін SLC 6 алаңын жалға беріп жатқанын хабарлады.
Ұшыру тарихы
Жоқ. Күн/уақыт (UTC) Түрі Сериялық нөмірі Пайдалы жүк Орбиталық нәтижелер ескертулері11995 08 15 22:30Афина IDLVGemStar 1КоммуникацияLEOSLC 6-дан алғашқы ұшырылым21997 08 23 06:51:01Афина ILM 002LewisҒылымLEO31999 04 27 18:22:01Афина IILM 005IKONOS 1ИмджингLEOПайдалы жүк қаптамасы ажыратылмады және спутник орбитаға шыға алмады41999 09 24 18:21:08Афина IILM 007IKONOS 2Жерді бақылауLEO52006 06 28 03:33Delta IV Орта+ (4,2)317USA 184 (NROL 22)Электрондық барлауMolniyaВанденбергтен Delta IV-тің алғашқы ұшырылымы62006 11 04 13:53Delta IV Орта320USA 192 (DMSP F17)Ауа райыSSOLEO/SSO-ға Delta IV-тің алғашқы ұшырылымы72011 01 20 21:10Delta IV Heavy352USA 224 (NROL 49)Оптикалық бейнелеуLEOВанденбергтен Delta IV Heavy-тің алғашқы ұшырылымы102016 02 10 11:40Delta IV Орта+ (5,2)373USA 267 (NROL 45)Радарлық бейнелеуLEO112018 01 12 22:11Delta IV Орта+ (5,2)379USA 281 (NROL 47)ТыңшылықLEODelta IV Орта+(5,2)-нің соңғы ұшырылымы122019 01 19 11:10Delta IV Heavy382USA 290 (NROL 71)ТыңшылықLEO132021 04 26 20:47Delta IV Heavy386USA 314 (NROL 82)ТыңшылықLEO142022 09 24 22:25Delta IV Heavy387USA 338 (NROL 91)ТыңшылықLEOВанденбергтен Delta ракетының соңғы ұшырылымы