Кіріспе

Вильнюс, Литвадағы алаң

Вильнюс қаласындағы Собор алаңы – Вильнюс ескі қаласының басты алаңы, неоклассикалық Вильнюс соборының тікелей алдында орналасқан. Қаланың қоғамдық өмірінде маңызды орынға ие, себебі ол қаланың басты көшелерінің тоғысқан жерінде жатыр және қаланың көп түрлілігін көрсетеді. Алаңда жәрмеңкелер, қала тұрғындарының жиналыстары, әскери шерулер, діни және ресми іс-шаралар, ойын-сауықтар мен ірі концерттер, Жаңа жылдық салтанатты шашулар мен көрмелер үнемі өткізіліп тұрады. Бұл қаладағы ең қызықты және маңызды орын ғана емес, сонымен қатар Литваның ең танымал және маңызды символдарының бірі.

Егжей-тегжейлер

Собор алаңы 19 ғасырда соборды қайта құру және жөндеу кезінде салынған. Бұрын бұл жерде халық тығыз қоныстанған, ортағасырлық және Ренессанс дәуіріндегі үйлер тұрған. Аймақтың бір бөлігін Төменгі қамал да алып жатқан. Жаңа алаң құрылғаннан кейін, ол қала орталығының негізгі ашық кеңістігіне айналды. Осы жерде Ресей әскери шерулері мен жыл сайынғы Қасым-Жомарт жәрмеңкесі өткізілді. 1905 жылы Екатерина Ұлына ескерткіш (Марк Антокольскидің жұмысы) орнатылды. 1915 жылы қала Германия әскерлерімен басып алынғаннан кейін және жергілікті поляк әкімшілігіне басқару құқығы берілген соң, ескерткіш бұзылып, Қасым жәрмеңкесі Лукишки алаңына (Лукишес алаңы) көшірілді. Қазіргі уақытта алаңда жәрмеңкелер мен мерекелер үнемі өткізіледі. Осы жерде қаладағы ең биік Рождество шыршасы, сондай-ақ басқа да Рождестволық әшекейлер, оның ішінде ашық аудандағы туылған сәбидің бейнесі орнатылады. Жаңа жылдық мерекелік шаралар да осы алаңда өткізіледі. Алаңның ерекше белгісі – собордың қоңырау мұнарасы, ол собордан бірнеше метр қашықтықта орналасқан. Мұндай мұнара Италиядан тыс жерлерде сирек кездеседі. Көптеген ғалымдардың пікірінше, мұнара бұрынғы Төменгі қамалдың қала қабырғаларының бір бөлігі болған, ол қазіргі алаңның жанында орналасқан. Тағы бір нұсқа бар, бірақ ол қазіргі тарихшылармен қолдау таппаған. Оған сәйкес, мұнараның негізінде бұрын шағын пұтқа табынушылық ғибадатханасы болған, ол бұзылып, содан кейін қоңырау мұнарасына айналдырылған. Қай уақытта салынбаған болса да, мұнараның төменгі бөліктері ортағасырлық кезеңге жатады және бірнеше кішкентай шамшырақтар сақталған. Мұнараның ең көне жер асты бөлігі 13 ғасырда ескі өзен төсегінде салынған. Мұнараның жоғарғы бөліктері 18 ғасырда, ал неоклассикалық безендіруі 19 ғасырда соборды қайта құру кезінде қосылған. Алаңның тағы бір көрнекті ескерткіші – Литваның алғашқы билеушілерінің бірі Гедиминасқа орнатылған мүсін. Оны 1996 жылы Витаутас Кашуба ашты. Ескерткішке жұмсалған қола Литва шекарашыларының шекарада тәркілеген қорынан алынған. Мәрмәр тұғыры Украина үкіметінің сыйы болса, мүсін Таллинде тегін құйылған. Жақын жерде, жергілікті аңыз бойынша, Вильнюс, Рига және Таллин қалаларын байланыстырған Балтық тізбегінің басталу орны саналатын шағын тас орналасқан. Бұл оқиға Балтық елдерінің ұлттық азаттық күресінің бастауы болды. Аңызға сүйенсек, егер адам осы тасқа бас қойып, үш рет айналса, тілегі орындалады. 2000 жылы алаңның жабыны толықтай жаңартылды. Жаңа плиткалар ақ түсті граниттен жасалған. Төменгі қамалдың бұрынғы бекіністерінің қалдықтары қызыл гранитпен белгіленген.