Кіріспе

Мәскеу Кремлінің орталық алаңы – Собор алаңы немесе Соборная алаңы (Ланг ру) – 15 ғасырда Кремльдің барлық көшелері осы алаңда түйіскен. Алаң өз атын оған қарап тұрған үш соборға – Успение соборы, Архангел соборы және Благовещение соборына қарызды. Бұдан басқа, мұнда Фасеттер сарайы, Киім шешілу шіркеуі және Он екі апостол шіркеуі орналасқан. Алаңдағы (және бұрынғыда барлық Ресейдегі) ең биік құрылыс – Іван Ұлы қоңырау мұнарасы, ол Собор алаңын Ивановская алаңынан бөліп тұрады. Собор алаңы Ресейдің барлық патшаларының, патриархтарының және Мәскеудің ұлы княздарының салтанатты тәж кигізу және жерлеу рәсімдері өткен орын ретінде мәшһүр. Күні бүгін де бұл алаң Ресей Президентінің инаугурациясы үшін пайдаланылады.

Археологиялық қазбалар

Аянт орналасқан Мәскеу Кремлі археологтар үшін жабық нысан, себебі мемлекеттік органдар сонда орналасқан. Кремльді толыққанды зерттелген ескерткіш деп атауға болмайды: революцияға дейін ешкім археологиялық қазба жұмыстарымен айналыспаған, өйткені аумақ құрылыспен жабылған және монастырлар өз қызметін атқарған. Революциядан кейін Кремль жабық аумақ болып қала берді. Археологиялық материалдардың басты көзі – ежелгі құрылыстарды толық ашумен жүргізілген қазба жұмыстары емес, экономикалық және инженерлік жұмыстар кезінде мәдени қабатты бақылау және тіркеу болды. Дегенмен, археологтар Мәскеу Кремлі аумағында қола дәуіріне (б.з.д. II мыңжылдық) жататын алғашқы қоныстарды тапты. Қазіргі Архангел соборының жанында ерте темір дәуірінің (б.з.д. бірінші мыңжылдықтың екінші жартысы) финно-угорлық қонысы табылды. Сол кездегі халық қазіргі Собор алаңының жерін мекендеген.