Еврей діні оқу орындары: Есіва Гедола және оның ерекшеліктері
Yeshiva gedolah
Еврейлік білім беру мекемесі – еңбекке қабілетті жасөспірімдерге арналған "Ешива Гедола" (Байт Медраш) туралы мағлұмат. Израиль мен АҚШ-тағы ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ешиваның түрі
Type of yeshiva
Ешива гедола, АҚШ-та бейс медраш деп белгілі, еврей білім беру мекемесінің бір түрі болып табылады және орта білімнен кейін, жасөспірім шағының соңында немесе жиырма жасқа дейінгі студенттерге бағытталған. Бұл Ешива Кетана/Мезивтадан өзгеше, онда студенттер көбінесе жасөспірім шақта болады.
Yeshiva gedolah, known in the United States as bais medrash, is a type of yeshiva, a Jewish educational institution, which is aimed at post secondary students in their later teens or younger twenties. This contrasts with a Yeshiva Ketana/Mesivta where students are typically in the early teens.
Израиль мен АҚШ
Израиль мен АҚШ-тағы ешива гдолалары арасында бірнеше айырмашылықтар бар, ең айқын айырмашылығы – атауы: АҚШ-та ешива гдолалары бейс медраш деп аталады, бұл Тораны оқу залдарына да берілген атау. Тағы бір айырмашылық – АҚШ-тағы көптеген иешиваларда студенттер мезивтадан он екінші сыныпты бітірген соң ешива гдолаға түседі, ал Израильдегі мезивталар (Израильде ешива кетана немесе ешива тихонит деп аталады) он бірінші сыныпқа дейін оқиды, содан кейін студенттер ешива гдолаға өтеді.
There are several differences between yeshiva gedolahs in Israel and the United States, the most obvious one being its name: in the United States, yeshiva gedolahs are referred to as bais medrash, the same name given to Torah study halls. Another difference is that while in most yeshivas in the United States, students graduate from mesivta after twelfth grade and then go on to yeshiva gedolah, Israeli mesivtas (known in Israel as yeshiva ketana or yeshiva tichonit) go until eleventh grade, after which the students graduate to yeshiva gedolah.
Седер мейрамы
Ешива гдолаларында (сондай-ақ көптеген мезивталарда) күн үш бөлікке бөлінеді, олардың әрқайсысы седер (көпше түрі – седарим) деп аталады. "Бірінші седер" немесе "таңғы седер" әдетте Талмудты терең зерттеуден тұрады, бұл июн деп аталады. Бұл оқушылар жұптасып білім алатын шавруса тәсілімен де, раввиннің Талмуд пен оның түсіндірмелерін баяндайтын шиурда да жүзеге асырылады. "Екінші седер" немесе "күнделікті кешкі седер" көбінесе Талмудты б'киуспен оқуға арналған, яғни түсіндірмелерге терең бойдамай, материалды қарастыруға бағытталған. "Түнгі седер" кешкі ас ішкеннен кейін және түн бойына жалғасатын оқу, әртүрлі иешиваларда әртүрлі болады – кейде студенттер бірінші седердегі оқуларын жалғастырады, ал кейде күнінің қалған бөлігінде оқыған гемарадан өзге гемараны оқиды. Сонымен қатар, күннің сабағына Халаха седері (көбінесе Мишна Берураны оқу) және Мусар седері қосылған, ол мусарды оқуға арналған (атап айтқанда, Иерусалимдегі Бриск иешиваларында ресми мусар седерлері жоқ).
The day in yeshiva gedolahs (as well as in many mesivtas) is split into three parts, each one known as a seder (plural, sedarim). "First seder" or "morning seder" generally consists of in depth Talmud study, known as iyun. This is done both in chavrusa fashion where students pair up to learn, and in a shiur where a rabbi expounds on the Talmud and its commentaries. "Second seder" or "afternoon seder" is usually dedicated to learning Talmud b'kius covering ground without delving into the commentaries. The learning at "Night seder", conducted after dinner and continuing into the night, differs between yeshivas, sometimes with the students continuing their studies from first seder and sometimes learning a different gemara than they do the rest of the day. Also incorporated into the day's schedule is a Halakha seder (often learning the Mishnah Berurah) and Musar seder, dedicated to learning musar (notably, the Brisk yeshivas in Jerusalem don't have official musar sedarim).
Мишмар
Бейсенбі күндері үлкен ешиваларда (yeshiva gedolahs) көбінесе Мишмар (немесе Seder Leil Shishi) болады, онда студенттер түннің көп бөлігін немесе түні бойы оқумен өткізеді. Олар сол түні шаббат тағамдарын, оның ішінде холент жейді.
Thursday nights in yeshiva gedolahs often include Mishmar (or Seder Leil Shishi) where the students stay up the whole or most of the night learning. They also eat Shabbat food that night, including cholent.
Жолдар
Үлкен иешиваларда студенттер жас бойынша деңгейлерге бөлінеді. Дәрежелер студенттердің иешивада оқыған жылдарымен анықталады. Мысалы, жаңа ғана он екінші сыныпты (ал Израильде – он бірінші сыныпты) бітірген ең кіші деңгей "бірінші жыл" деп аталады, одан жоғары деңгей "екінші жыл" деп аталады, және осылай жалғаса береді. Тарихи тұрғысынан, ең үлкен дәреже "кибуц" деп аталған, және Израильдегі кейбір иешивалар осы дәстүрді сақтап, үлкен дәрежелерін "кибуцтар" деп атайды.
In larger yeshivas, the students are divided in tracks by age. The grades are known by the amount of years its students were in the yeshiva. For example, the youngest track which had just completed twelfth grade (and in Israel, eleventh grade) is called "first year," the grade above them is called "second year," and so on. Historically, the oldest grade was known as a "kibutz", and some yeshivas in Israel retain this tradition, calling their older grades kibutzs.
Шиур клали
Ешива гдолаларында көбінесе шиур клали болады, яғни "кең ауқымды дәріс", оны рош ешива бүкіл ешиваға оқып береді.
Yeshiva gedolahs often include a shiur klali, meaning "comprehensive shiur", given by the rosh yeshiva to the entire yeshiva.