Кіріспе

2005 жылғы екі бөлімді британдық тарихи драма телесериалы

«Елизавета I» – Том Хупердің режиссерлік еткен, Найджел Уильямстың сценарий жазған, және Англияның Елизавета I рөлінде Елена Мирреннің ойнаған 2005 жылғы британдық-американдық тарихи драма телесериалы. Драма оның шамамен 45 жылдық билігінің соңғы 24 жылын қамтиды. 1-бөлім Джереми Айронстың ойнаған Лестер графымен қарым-қатынасының соңғы жылдарына арналған. 2-бөлім Хью Дэнси ойнаған Эссекс графымен қарым-қатынасына назар аударады. Сериал алғаш рет Ұлыбританияда Channel 4 арнасында екі сағаттық бөлімдермен көрсетілді. Кейіннен ол АҚШ-та HBO, Канадада CBC және TMN, Гонконгта ATV, Австралияда ABC және Жаңа Зеландияда TVNZ Television One арналарында көрсетілді. Сериал «Эмми», «Пибоди» және «Алтын глобус» сыйлықтарын жеңіп алды.

1-бөлік

1579 жылы Елизавета I тұрмысқа шығудан бас тартады. Оның бас кеңесшісі Лорд Бергли және тыңшысы Фрэнсис Уолсингхэм Испанияға қарсы ағылшын-француз одағын нығайту үшін оны Анжу герцогына үйлендіруді жоспарлайды, бірақ оның сүйіктісі Лестер графы оған деген ұзақ жылдар бойғы махаббатына байланысты бұл жоспарға қарсы шығады. Англияға келген герцог Елизаветамен кездесіп, оның құрметіне ие болады. Ол Лестердің үйленгенін білгенде, ашуланып, оны сарайдан қуады және халықтың бұл одаққа деген жағымсыз пікіріне байланысты герцогқа тұрмысқа шығудан бас тартады. Жеті жыл өткен соң, Елизавета Лестерді қайта қабылдайды. Уолсингхэм Елизаветаның католик туысы, Шотландия королевасы Мэридің оны өлтіруді жоспарлап отырғанын дәлелдейтін мәліметтер жинады. Елизавета Мэриді өлімге кесуге кедергі келтіреді, себебі бұл Англия мен Испания арасында соғыс тудыруы мүмкін. Түрмедегі құпия кездесуде Мэри Елизаветаға өлімін қаламағанын айтады. Елизавета тартынарақ Лестерге Испанияға қарсы голландтарға көмектесу үшін ағылшын әскерлеріне басшылық етуді тапсырады, бірақ бұл Испанияға Голландияны басып алуға мүмкіндік береді. Мэридің Елизаветаның өміріне қастандық жасағаны дәлелденгеннен кейін, ол мемлекетке опасыздық жасады деп танылып, жазаланады. Англия мен Испания арасындағы келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін, испандық кемелер флоты Англияға жіберіледі. Елизавета Лестерге құрлықтағы әскерлерге басшылық етуді тапсырады және онымен, сондай-ақ оның күйеу баласы Эссекс графымен бірге Тилбериге барады, онда испандықтардан шабуыл күтіледі және Елизавета әскерге сөз сөйлейді. Испан армадасы жеңіліске ұшырайды, бірақ Лестер ағылшынның жеңісін естіген кезде ауыр сырқаттанады. Кейін, өлім төсегінде Лестер Эссекске Елизаветаға қамқорлық жасауды өтінеді.

2-бөлік

1589 жылға қарай Елизавета Эссексті өзінің сүйіктісі етіп, оған ғашық болады. Ол оның қалауына қарсы Лиссабонға ағылшын әскери экспедициясына қатысқанда ашық ашуға мініп, бірақ испандардан қаланы алудағы сәтсіздігіне қарамастан, оны кешіреді. Ол оған тәтті шараптан алынатын салықтың 10 пайызын және Лорд Берглидің ұлы Роберт Сесилдің де мүше болған Жеке кеңеске орын береді. Эссекс пен Сесилдің арасындағы бәсекелестік Елизаветаның дәрігері доктор Лопестің ісінде айқын көрінеді. Эссекс ұсынған дәлелдерге сүйене отырып, ол испандықтардың Элизаветаға қарсы қастандық жасағанын көрсеткен болатын, бірақ Сесил кейіннен бұл дәлелдердің күмәнді екенін дәлелдейді, нәтижесінде Лопес асылып өлтіріледі. Эссекстің саяси амбициялары Елизаветаға деген адалдығы мен сезімімен қақтығыса бастайды. Елизавета жас сүйіктісінің мінез-құлқының алаңдататынын байқағанда, ол Сесилге жақындасады, ол Уолсингхемнің қайтысынан кейін Мемлекеттік хатшы болып тағайындалады. Эссекс Кадисті испандықтардан басып алғаннан кейін Англияға оралғанда халықтың құрметіне бөленеді, бірақ оның Елизаветамен қарым-қатынасы нашарлай бастайды. Олар Сесилмен бірге Эссекстің Шотландия королі Джеймс VI, Шотландия королевасы Мэридің ұлы, ағылшын тағының болашақ мұрагерімен құпия байланыста болғанына күдіктенеді. Берглидің қайтысынан кейін Елизавета Эссексті Ирландиядағы бүліктерді басу үшін жібереді, бірақ ол оның орнына бітімге келіп, жалғыз Англияға оралады. Елизавета Эссексті үй қамауына алады. Эссекс және оның жақтастары Лондонда көтеріліс ұйымдастыруға тырысады, бірақ сәтсіз болып, тұтқынға алынады. Сотта Эссекс Сесилді Испаниямен байланыс жасады деп айыптайды, бірақ оны дәлелдейтін ешқандай дәлелі болмайды. Ол мемлекетке опасыздық жасады деп танылып, бас кесіледі. Кейіннен Елизавета мұңайып, үш апта бойы тамақ ішпей, төсегіне барып, дін қызметкерін шақырып, өліміне дайын екенін айтады.

Өндіріс

Режиссер Том Хупердің айтуынша, Миррен «сценарий жазылмай тұрып-ақ жобаға қосылды, себебі ол ойнаса ғана осы туынды жасауға тұрарлық еді». Хупер мен Миррен бұрын 2003 жылғы «Топ күдікті 6» полициялық драмасында бірге жұмыс істеген. Елизавета I жобасы бастапқыда екі сағаттық форматта болып, оның Эссекс графымен қарым-қатынасына баса назар қою жоспарланған, бірақ жазушы Найджел Уильямстың сөзіне сүйенсек, Миррен «көбірек саяси мазмұн болуы керек деп ойлады». Уайтхолл сарайының декорациясы түпнұсқа жоспарлар бойынша нақты масштабта салынды. Сан-Франциско хроникасының журналисі Дэвид Виганд Мирреннің ойыны «телевизия экраныңызды қиратуға жететіндей күшті, тіпті сіз бұрын Бетт Дэвис, Гленда Джексон немесе Кейт Бланшетт сияқты бір Елизаветаны көрсеңіз де, енді олардың бәрін көргендей сезінесіз» деп жазды. Ол Айронстың «кейде нашар фильмдерде өзін-өзі пародиаға айналдыратынын» байқаған, бірақ Лестер рөлін мүмкіндігінше терең және күрделі бейнелегенін, сондай-ақ ол экранда Мирренмен тең дәрежеде екенін атап өтті. Variety басылымынан Брайан Лоури екінші бөлімнің бірінші бөлімнен жақсырақ екенін айтты, Мирреннің актерлік шеберлігін жоғары бағалады және «Бұрын «Топ күдікті 6» фильмін түсірген режиссер Том Хупер, жазушы Найджел Уильямстың ұзақ, театрлық монологтарына ынта қойып, оларға көнуге біраз уақыт керек. Алайда, ең жақсы британдық костюмді драмалар сияқты, көрерменнің қызығушылығы бірте-бірте арта түседі» деп жазды. The New York Times газетінің журналисі Алессандра Стэнли Мирреннің «қазіргі таңда 40 жастағы тарихи тұлғаны шынайы бейнелей алатын сирек актрисалардың бірі» екенін, ал «Елизавета I» туындысы «Елизавета» (1998) фильмінен тарихи тұрғыдан дәлірек екенін айтты, бірақ ол «мини-сериалдың интерпретациясы, көптеген туындылар сияқты, қуатты, қартайған және шынайы махаббатты аңсаған әйелдің қайғылы өзін-өзі аяуына толы» екенін де қосты. Стэнли бұл мини-сериалдың «1998 жылғы фильммен визуалды тұрғыдан салыстыруға келмейтінін» мойындаса да, «Елизавета I» туындысы «күшті, бір жағынан қатал, екінші жағынан сезімтал, қайсар және өзгергіш, мақтанқор және сүйкімді әйелдің керемет бейнесін ұсынады» деген қорытындыға келді.

Марапаттар

Жыл Сыйлық санаты Номинанттар Нәтиже Сілтеме 2006 British Academy Television Craft Awards Үздік костюм дизайны Майк О'Нилл Үздік грим және шаш дизайны Фэй Хэммонд Үздік түпнұсқа телемузыка Роб Лейн Үздік өндіріс дизайны Ив Стюарт Broadcast Awards Үздік драмалық сериал немесе серия Broadcasting Press Guild Awards Үздік актриса Хелен Миррен Golden Nymph Awards Тамаша актриса – Мини-сериал Online Film & Television Association Awards Үздік мини-сериал Фильмде немесе мини-сериалдағы үздік актриса Хелен Миррен Фильмде немесе мини-сериалдағы үздік қосалқы актер Хью Дэнси Джереми Айронс Фильмде немесе мини-сериалдағы үздік қосалқы актриса Барбара Флинн Фильмде немесе мини-сериалдағы үздік режиссура Фильмде немесе мини-сериалдағы үздік сценарий Фильмде немесе мини-сериалдағы үздік актерлік ансамбль Peabody Awards Company Pictures және Channel 4 HBO Films компаниясымен бірлесіп Primetime Emmy Awards Тамаша мини-сериал Джордж Фабер, Сюзан Харрисон, Чарльз Паттинсон, Барни Рейз, және Найгел Уильямс Мини-сериалда немесе фильмдегі тамаша жетекші актриса Хелен Миррен Мини-сериалда немесе фильмдегі тамаша қосалқы актер Хью Дэнси Джереми Айронс Мини-сериал, фильм немесе драмалық арнайы бағдарлама бойынша тамаша режиссура Том Хупер Мини-сериал, фильм немесе драмалық арнайы бағдарлама бойынша тамаша сценарий Найгел Уильямс Мини-сериал немесе фильмдегі тамаша көркемдік безендіру Леон Маккарти, Ив Стюарт және Сара Уиттл Мини-сериал, фильм немесе арнайы бағдарлама бойынша тамаша кастинг Дорин Джонс Мини-сериал, фильм немесе арнайы бағдарлама бойынша тамаша костюмдер Саманта Хорн және Майк О'Нилл Мини-сериал, фильм немесе арнайы бағдарлама бойынша тамаша шаш үлгісі Фэй Хэммонд және Су Уэствуд Мини-сериал немесе фильмдегі тамаша жеке камерамен түсірілген монтаж Беверли Миллс Мелани Оливер Мини-сериал немесе фильмдегі тамаша жеке камерамен түсірілген дыбыс режиссурасы Кен Кэмпбелл және Пол Хэмблин Royal Television Society Awards Драмалық сериал Satellite Awards Үздік мини-сериал Телевизия үшін жасалған фильмде немесе мини-сериалдағы үздік актер Хью Дэнси Телевизия үшін жасалған фильмде немесе мини-сериалдағы үздік актриса Хелен Миррен Television Critics Association Awards Фильмдерде, мини-сериалдарда және арнайы бағдарламалардағы тамаша жетістік Women's Image Network Awards Мини-сериалда немесе фильмдегі тамаша жетекші актриса Хелен Миррен 2007 American Cinema Editors Awards Үздік монтаждалған мини-сериал немесе коммерциялық емес теледидар фильмі Беверли Миллс American Film Institute Awards Топ-10 телебағдарламалар Costume Designers Guild Awards Телевизия үшін жасалған фильм немесе мини-сериал Майк О'Нилл Critics' Choice Awards Телевизия үшін жасалған үздік фильм Golden Globe Awards Үздік мини-сериал немесе телефильм Мини-сериалда немесе телефильмдегі үздік актриса Хелен Миррен Сериалда, мини-сериалда немесе телефильмдегі үздік қосалқы актер Джереми Айронс Producers Guild of America Awards Дэвид Л. Уолпер сыйлығы – Ұзақ форматты теледидардың тамаша өндірушісі Сюзан Харрисон, Джордж Фабер, Чарльз Паттинсон және Барни Рейз Screen Actors Guild Awards Мини-сериалда немесе телефильмдегі ер адамның тамаша өнері Джереми Айронс Мини-сериалда немесе телефильмдегі әйел адамның тамаша өнері Хелен Миррен Visual Effects Society Awards Тікелей эфирдегі бағдарламада, жарнамада немесе музыкалық бейнедегі тамаша жасалған орта Дэвид А. Т. Боуман, Джимми Киделл, Рассел Хорт және Гурел Мехмет