Кіріспе

Кенеттен пайда болған торлы қабық дегенерациясы синдромы (КПКҚС) – иттерде кенеттен соқырлық тудыратын ауру. Кез келген тұқымда кездесуі мүмкін, бірақ аналық иттерге көбірек бейімділік болуы мүмкін. АҚШ-та жыл сайын шамамен 4000 жағдай тіркеледі.

Сипаттамалары

Симптомдарға кенеттен соқырлық кіруі мүмкін, бірақ бірнеше күн, апта немесе айлар бойы баяу дамуы да мүмкін, сонымен қатар көздің қарамағы кеңейеді. Оқушының жарыққа реакциясы әдетте азаяды, бірақ сақталады; желкежамыра ганглий жасушаларындағы меланопсинмен реттелетін баяу фаза сақталады. Басқа жиі кездесетін белгілер Кушинг синдромындағы белгілерге ұқсас және су ішу мен зәр шығарудың артуын, салмақ қосуды, ұйықтамауды, мазасыздық пен мінез-құлқының өзгеруін, әлсіздікті қамтиды. Бұл симптомдар SARDS симптомдарының пайда болуына бірнеше ай бұрын дамуы мүмкін. Клиникалық белгілер мен аурудың прогрессиясы әр жануарда гормондардың саны мен түріне, гормон деңгейінің жоғарылау дәрежесіне және иттің жасына байланысты айқын түрде өзгереді. Кейбір иелер кеңейтілген оқушылар мен торшалық атрофияның нәтижесінде фотосуреттерде "көздің жарқырауы" деп сипатталатын "жарықтандырылған тапитумды" байқайды.

Себептер

SARDS-тің себебі идиопатиялық деп саналады және ветеринариялық қауымдастық оның себебі бойынша пікірталас жүргізіп келеді, бірақ аурудың пайда болуына қатысты ең көп таралған гипотезалардың қатарында аутоиммундық аурулар немесе уыттарға ұшырау болуы мүмкін. Аутоиммундық ауру себеп ретінде даулы, себебі кейбір зерттеулер SARDS-қа шалдыққан иттерде торлы қабыққа қарсы аутоантителолардың бар екенін көрсеткен, ал басқалары байланыс табуға қол жеткізбеді. Кушинг синдромына ұқсас белгілер мен қан талдауының нәтижелеріне қарамастан, SARDS-қа шалдыққан иттерді зерттеуде мидың астындағы безде немесе бүйрекүсті бездерде ісіктер табылған жоқ, сондай-ақ жақында жасалған зерттеулер екі аурудың клиникалық және зертханалық көрсеткіштері арасында маңызды айырмашылықтарды анықтады.

Диагностика

Офтальмоскоппен тексеру бастапқыда ешқандай өзгерістерді көрсетпейді, бірақ бірнеше айдан кейін тор көзінің атрофиясы прогрессивті тор көзінің атрофиясына ұқсайды. Патологиялық тұрғыдан алғанда, таған және конус жасушаларының жоғалуынан кейін торлы қабықтың басқа қабаттарының дегенерациясы байқалады. Тор көзінің дегенерациясы осы жасушалардың апоптозымен байланысты болып көрінеді. SARDS-ты көзге көрінетін патологиясы жоқ кенеттен соқырлықтың басқа себептерінен ажырату қажет, оның ішінде ретробульбарлық оптикалық неврит, оптикалық шиазмадағы ісік немесе басқа орталық нерв жүйесінің аурулары. SARDS-ты нақты диагностикалау үшін электроретинография пайдалы.

Емдеу

Айова штаты университетінің зерттеушілері, доктор Синиша Грозданич басшылығымен, ИСУ ветеринарлық офтальмологтары 2007 жылы тамыр ішілік иммуноглобулин (IVIg) арқылы тәжірибелік емдеумен екі иттің көру қабілетін қайта қалпына келтірді. "Иттер фризби ұстамайтын болса да, олар бағыттап жүре алады және заттарға соқтығыспайды", - деп атап өтеді доктор Грозданич. Әртүрлі иммуносупрессивтік емдеу схемалары қолданылып көрілді, бірақ олардың тиімділігі тұрақты емес. Бүйрекүсті безі стероидтері және қалқанша безі гормондарымен емдеу ұсынылған, бірақ 2016 жылға дейін мұндай емдеулердің тиімділігін бағалаған, рецензиядан өткен зерттеулер жүргізілмеген.