Кіріспе
Шпицкоппе (неміс тілінен "ұштық күмбез"; сондай-ақ Шпицкоп, Грут Шпицкоп немесе "Намибияның Маттерхорны" деп те аталады) – Намибияның Намиб шөліндегі Усакос пен Свакопмунд арасында орналасқан, жалаңаш гранитті шыңдар немесе инзельбергтер тобы. Гранит 120 миллион жылдан астам ғасырлар бойында пайда болған, ал ең биік нүктесі теңіз деңгейінен шамамен жоғары көтеріледі. Бұл шыңдар айналасындағы жазық даладан керемет ерекшеленеді. Ең биік шыңы төмендегі шөлдің еденінен шамамен биік. Кішігірім шың – Кіші Шпицкоппе – жақын жерде, шамамен биіктікте орналасқан. Басқа да биік нүктелер Понток таулары деп аталатын тізбекке созылып жатыр. Шпицкоппе аймағындағы тастарға салынған Бушмендердің көптеген өнер туындыларын көруге болады. Шпицкоппе тауларының суреттері "2001: Ғарыш саяхаты" фильмінің "Адамның таңы" эпизодтарында фон ретінде пайдаланылды.
The Spitzkoppe (from German for "pointed dome"; also referred to as Spitzkop, Groot Spitzkop, or the "Matterhorn of Namibia") is a group of bald granite peaks or inselbergs located between Usakos and Swakopmund in the Namib desert of Namibia. The granite is more than 120 million years old and the highest outcrop rises about above sea level. The peaks stand out dramatically from the flat surrounding plains. The highest peak is about above the floor of the desert below. A minor peak – the Little Spitzkoppe – lies nearby at an elevation of Other prominences stretch out into a range known as the Pontok Mountains. Many examples of Bushmen artwork can be seen painted on the rock in the Spitzkoppe area. Photographs of the Spitzkoppe Mountains were used as backgrounds for 2001: A Space Odyssey in the "Dawn of Man" sequences.
Көтерілу тарихы
Кез келген шыңға көтерілуге ашық және нәзік жартасқа биік деңгейде өрмелеу қажет. Таудың стандартты жолы қазіргі техникалық тұрғыдан аса қиын болмаса да, таудың шалқаруы, шөлдің ыстығы және судың толық болмауы себепті алғашқы күндері өте қиын міндет болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін қазіргі Намибия неміс Оңтүстік-Батыс Африкасы болып саналды. 1904 жылы императорлық Schutztruppe жасағының әскери қызметкері шыңға жеке өрмелеп, шаңырақта от жаққан деген болжам бар. Ол не жаққанын әлі де білу мүмкін емес, себебі шыңның жоғарғы бөліктерінде ешқандай табиғи отын жоқ. Аңыз бойынша ол қайтып оралмаған және денесі табылмайды. Әрине, оның жеңіске жеткеніне ешқандай дәлел жоқ. Алғашқы құжатталған көтерілуді Кейптауннан келген альпинистер тобы, С. ле Ру басшылығымен жасады. Келесі экспедиция – О'Нил, Шипли және Шафф – оңтүстік-батыс қыраттарында сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, шыңның солтүстік бөлігіне жол ашты. Олар қазір "scramble" деп аталатын шағырға кірді, бірақ соңғы бетке жету үшін уақыт жетпеді. Төрт күннен кейін олар тағы да тырысты, бірақ соңында бас тартысты. Алғашқы альпинистердің кейбірі, шамамен 3 метрлік өте тегіс граниттің қиындығына тап болғанда, балға мен кескішпен жартасқа сатылар қазып жасады. Бірнеше айдан кейін Ханс және Элсе Вонг, сондай-ақ Дженни де Вильерс Графф келді және 1946 жылдың қараша айында түскі уақытта шыңға жетті. Келесі 25 жыл бойы таудың беделі, әлеуетті альпинистер үшін екі-үш күндік күрес екендігімен сақталды. (Осы көтерілулер туралы Оңтүстік Африка Тау клубы журналының ескі томдарында жазылған, олардың бірін MCSA журналының сканерленген үзінділерінде табуға болады.) Бұл дәуір 1971 жылы аяқталды, ол кезде Кейптаун университетінің Тау және Шаңғы клубынан Дж. Маршант басқарыған экспедиция төрт сағаттың ішінде шыңға көтерілді. Олардың құрамында Оңтүстік Африканың талантты альпинисі Габриэль Атирос және Англиядан келген Оливер Стэнсфилд [2 маусым 1971] болды. Бұл команда төменгі бөліктерді арқансыз өрмелеп, гранитке қазылған жасанды сатыларды пайдаланбастан қиын жолақты басып өтті. Олар таудан екі сағаттың ішінде түсіп, таудың ізіне жеткенде, бір жылдан астам уақыттан бері алғаш рет жаңбыр жауды. Қазіргі заман басталды. Э. Хабер, А. Ломбард, С. Уорд және Холдинг бірге Оңтүстік-Батыс қабырғасына бірінші тікелей көтерілуді аяқтады. Олар 1977 жылы бастады, бірақ 1982 жылға дейін жолды аяқтауға қол жеткізе алмады. М. Картрайт және М. Хислоп 1988 жылы жолды босатып, оған 22 балл берді, кейін ол 24-ке дейін түзетілді. С. Эдельштейн мен Г. Малори 1983 жылы "Royale Flush" атты тағы бір қиын жолды аяқтап, өздерінің іздерін қалдырды, оны 2000 жылы ғана Дж. Уамстекер мен С. Уоллис босатты. 1991 жылы М. Картрайт, К. Смит және М. Сигерс Оңтүстік-Батыс қабырға жолының сол жағында INXS деп аталған 24 баллдық қиын жолды салды.
Жалпы дамуы мен тарихы
1896 жылы таудың астында Германияның отарлау қоғамы 120 000 гектар жерді қамтитын «Шпицкопье» сауда бекетін салды. Қоғам бес бөлмелі ферма үйін, қораларды, қоймаларды және басқа да шаруашылық ғимараттарды тұрғызды. 1899 жылы фермада 120 жылқы, 1500 ірі қара, 4000 қой мен ешкі болды, оның басқарушысы Карл Шлетвейн есімді неміс қоныс аударушысы болды. Кейіннен шаруашылық фермер Джоостеге берілді және полиция бөлімшесі салынды (іргетас қабырғалары әлі де Понток 4 хрома шуының астында). 1964 жылы Одендаал комиссиясының қара нәсілді халық үшін өздерінің мекенді жерлерін (ана жерлерін) құруға бағытталған «Одендаал жоспары» бойынша шаруашылық өтемақы төленіп иелiктен алынды. 1970 жылы мұнда бірнеше Дамара отбасылары көшіріліп келді, ол шындығында шіркеуі мен мектебі бар ауылға айналды. 1998 жылдан бері муниципалды кемпинг және аймақ 2003 жылдың 7 қыркүйегінде Ұлы Шпицкоппе төңірегінде Гайнгу қорығы деп жарияланды. Голливудтық кинокомпания Ұлы Шпицкоппе мен Шпицкоппе Понтокс арасындағы барлық аумақты бөліп тұратын биік аң аулау қоршауын орнатты. Бұл кемпинг орындарының жартысының жойылуына, көптеген тау шатқалдарына және Ұлы Шпицкоппеге дейінгі қалыпты жолға қол жеткізудің қиындығына әкеп соқты. Ұлы Шпицкоппені айналып өту (1-1,5 сағат) енді мүмкін емес. «Бұшман жұмағы» шынжырлы қақпа арқылы қолжетімді болғанымен, өзінің тартымдылығын жоғалтты, себебі 2000-4000 жылға дейінгі ежелгі тас суреттерінің көп бөлігі жойылған. Ұлы Шпицкоппе табанында, әсіресе «Рхино тасында» әлі де жақсы сақталған суреттерді табуға болады. Бұл жерде жылдар бойы жергілікті тұрғындар мал жайып, шаруашылықпен айналысып келеді. Олар басшы, басшының орынбасары және кеңесшілерден тұратын басшылық құрылымына ие.