Кіріспе
Корей адмиралы Чан Бо Го (787–841), балалық шағында Гунгбок немесе Гунгпа (хангул=궁파) деп аталған, Кореяның Кейінгі Силла дәуірінде Сары теңізді (Батыс теңізі) тиімді бақылап, ондаған жылдар бойы Силла, Хэйан Жапониясы және Тан Қытайы арасындағы саудаға үстемдік еткен күшті теңізші ретінде көзге түскен Силла азаматы болды. Оның әсерлі кемелер флоты Оңтүстік Чолла провинциясындағы Вандо аралында орналасқан еді. Чан Силланың соңғы саясатында соншалықты ықпалды болғандықтан, оған Чонхэджин гарнизонының (Вандодағы) теңіз комиссары лауазымы берілді және 841 жылы қаза тапқанға дейін қызын Силла патшалық үйіне үйлендіруге жақын болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Қытай, Корея, Жапония және Вьетнамда құдай ретінде құрметтелді.
Jang Bo go (787–841), whose childhood name was Gungbok or Gungpa (hangul=궁파), was a Sillan who rose to prominence in the Later Silla period of Korea as a powerful maritime figure who effectively controlled the Yellow Sea (West Sea), and dominated the trade between Silla, Heian Japan, and Tang China for decades. His impressive fleet of ships was centered in Wando, an island in South Jeolla Province. So influential a figure did Jang become in late Silla politics that he was granted official office as maritime commissioner of the Cheonghaejin Garrison (on Wando) and came near to marrying his daughter into the Silla Royal House before his assassination in 841. He was worshipped as a god in China, Korea, Japan, and Vietnam following his death.
Алғашқы жылдар
Жан Бого қайықшының ұлы болып дүниеге келді. Балалық шағында оның аты Гунгбок болды. Гунгбок – жақсы садақшы деген мағынаны білдіреді, ол жастайынан-ақ жекпе-жек өнерінде шебер болды және жақсы жүзіп шықты. Гунбок Силлада генерал бола алмайтынын білген соң, Тан әулетіне көшіп барып, әскерге қосылып, атын Жан Бого деп өзгертті. Кейіннен Силла халқының қарақшылардан зардап шегетінін білгенде, Жан Бого Силлаға қайтып келді. Оның өмірі туралы үш дереккөз бар: қытайлық «Тангтың жаңа кітабы» (Xīn Tángshū), жапондық «Шоку Нихон Коки» (続日本後紀) және 12 ғасырлық корейлік «Самгук Саги» («Үш патшалықтың тарихы»), онда Жанның өлімінен үш ғасыр өткен соң жазылған қысқаша өмірбаяны бар. Өмірбаянда Жан Богоның жекпе-жек өнерінде шебер болғаны және Жанның серігі Чон Ён (хангул=정년) бес лиге (шамамен 2,5 км) тыныс алмай су астында жүзе алатындығы айтылады. Тарихтан белгілі болғандай, жас жігіттер Жан Бого мен Чон Ён Тан Қытайына сапар шеккен. Олардың атқа міну және найза қолдану шеберлігі көп ұзамай әскери лауазымға ие болуларына мүмкіндік берді. Олар екеуі де Унинг округінің (武寧軍小將) (қазіргі Цзянсу провинциясында) кіші генералдары аталды.
Билікке көтерілу
Тоғызыншы ғасырда мыңдаған Силла азаматтары Танда тұрды, көбінесе жағалаудағы Шаньдун және Цзянсу провинцияларындағы сауда қызметімен айналысты, онда олар өздерінің Силла қауымдастықтарын құрды, көбінесе Силла шенеуніктері басқарды. Бай демеушілер (соның ішінде бір кезде Жан Богоның өзі) тіпті аймақта Силла буддалық храмдарын салған, бұл туралы 9-ғасырғы жапон монахы Эннин айтқан, оның күнделігі Жан Бого туралы сирек мәліметтердің бірі болып табылады. Қытайда болғанда Жан Бого өз отандастарының жағдайына ашуланыпты, өйткені Тан империясының тұрақсыз кезеңінде олар жиі жағалау қарақшыларының немесе ішкі тонаушылардың құрбаны болған. Шындығында, Танда тұратын Силла азаматтары тонаушылардың сүйікті нысанына айналған, олар тұтқындарын құлдыққа сатқан. 823 жылы Тан императоры құл саудасын тоқтату туралы бұйрық шығарып, барлық ұрланған корейліктерді Силлаға қайтаруға бұйрық берді. 825 жылы шамамен Силлаға оралғаннан кейін, және қазір Чхонхэде (Вандо) орналасқан қуатты жеке флотқа ие болғаннан кейін, Жан Бого Силла патшасы Хынгдеоқтан (826-836 жж.) Хунгдеоқ келісіп, 828 жылы Кореяның Оңтүстік Чолла провинциясындағы қазіргі Вандо аралында Чхонхэ (淸海, "таза теңіз") гарнизонын құруды сұрады. Самгук Сагиде Хынгдеоқ Жанға қорғаныс құрылыстарын салу және басқару үшін 10 000 сарбаз бергені айтылады. Чхонхэ гарнизонының қалдықтары Вандоның оңтүстік жағалауындағы Жан аралында әлі де көрінеді. Чхонхэ гарнизонының құрылуы Жанның мансабының шыңы болды. Сол сәттен бастап оны Силла астанасынан тыс пайда болған көптеген жеке әскери басшылардың арасында қарастыруға болады, олар көбінесе қуатты жеке армиялармен қолдау көрсеткен. Жанның күштері, атақты түрде Силла патшасының мұрасы болғанымен, іс жүзінде оның өзінің бақылауында болды. Жан Сары теңіздегі сауда мен теңіз жолдарының төрешісіне айналды. Жан және оның гарнизоны туралы тағы бір сирек мәлімет 840 жылы буддалық кітаптарды іздеу үшін Танға саяхат жасаған және Қытайға жетіп, қайтып оралу үшін Жанның теңіздік қабілеттеріне сүйенген жапон монахы Энниннің (Жикаку) күнделігінде кездеседі. Жанның қазіргі байлығының ең жақсы дәлелі - оның Силла сарайының фракциялық саясатына араласуы.
Саяси ықпал
Сол кезде Жан Богоның өз әскерінің қолдауы оған саяси тұрғыда зор күш берді. Әскери жағынан алғанда, ол мемлекетті құлатып, қаласа өзі патша бола алатын еді. Оның жоғары мәртебесі және ақсүйек емес, қара халықтан туғаны үшін Сілла патшалық отбасының мүшелері оны көбінесе жек көретін. 839 жылы Жан, Чан Минае патшаны құлатудан кейін Сілла патшасы Синмудың билікті басып алуына үлкен көмек қосты. Ким Удзин (кейін патша Синму) өзінің әкесі өлтірілген тақтан тонаушыдан тақты алу үшін Жанға көмек сұрады. Жан былай деп жауап берді: "Ежелгілерде: "Дұрысты көріп, істемеу – батылдықтың жоқтығы" деген сөз бар. Менде қабілетің болмаса да, сіздің бұйрығыңызды орындаймын." Содан кейін Жан, Синмудың талабын қолдау үшін өзінің ең жақын серігі және кеңесшісі Чжон Ён (ол да сол кезде Таннан оралған) басшылығымен 5000 сарбаз жіберді. Синмудың билікті басып алуының табысы Жан Богоны премьер-министр қызметіне жеткізді.
Өлім
Жан Богоның өлімі туралы мәлімет Самгук Сагиден алынған. 845 жылы Жан Синму ұлы Мунсонға (839-857 жылдары билеген) қызын үйлендіру үшін әрекет еткен кезде қатысып қалды. Силла аристократиялық топтары, Жанның (Силланың аристократиялық қатарынан тыс, провинциялық тегі бар адам) іс-қимылдарына көңілі толмағандықтан, оны өлтіруді жоспарлады. 13-шы ғасырдың соңында жазылған корей кітабы "Самгук Юса" Силла патшасының аристократтардың қысымымен Жанға үйленуге рұқсат бермегенін және соның салдарынан Жан патшаға қарсы құлақтандырғанын айтады. Жанның өлтірілуіне Силла патшасы немесе аристократия кінәлі ме екені белгісіз. Дегенмен, Самгук Саги мен Самгук Юса екеуі де 841 жылы Жанның Чонхэ гарнизонының штабында Силла сарайының елшісі Йом Чангпен өлтірілгенін хабарлайды. Йом Чанг Силла астанасынан қашқандай болып Жанның сенімін жеңіп, олар шарап ішкен кезде оған шабуыл жасады. Алайда, жапон тарихы кітабы "Шоку Нихон Коки" (869) Жанның өлімі 841 жылға сәйкес келеді дейді. 851 жылы Чонхэ гарнизоны таратылып, әскерлері шашыратылды. Жан Богоның жерленген орны әлі күнге дейін белгісіз.
Корея шаманизмі мен мифологиясында
Жанг-Бого қайтыс болғаннан кейін, әсіресе Жангдо аралында оған құдайша табынушылық жасалды. Аралдағы шамандық ғибадатхана "Ұлы генерал әнін" құрметтейді, бірақ арал тұрғындарының айтуынша, "Ұлы генерал әні" – Жанг-Богоның лақабы. Аймақта Жанг-Бого ("генерал Жанг") және оның күйеу баласы "генерал Еом" туралы миф кеңінен тараған. Генерал Еом, генерал Жангтың күйеу баласы, Еомнамут аңғарында тұрды. Бір күні ол генерал Жангпен жарысты: кім шығыстағы жарға бірінші болып ту көтере алады? Жанг-Бого еркек фазанға айналып жарға ұшып кетті, ал генерал Еом бүркітке айналып, фазан түріндегі Жанг-Богоны өлтіріп жеді. Сондықтан жарға әлі күнге дейін Катттуриео ("еркек фазан жары") деген ат берілген.
Чан Бо-го ескерткіш залы
Жан Бо го Мемориалдық залы, 2F темір бетон құрылымы, жалпы ауданы 14,472м², құрылыс алаңы 1,739м², көрме алаңы 730м². Бірінші қабатта Орталық зал, Видео зал, Арнайы көрме залы, қойма және демалыс бөлмесі орналасқан, ал екінші қабатта тұрақты көрме залдары – Көрме залы 1, Теңіз жолы және Көрме залы 2. Бірінші қабаттағы Орталық залда Чхонхэджин кеме институтының директоры Ма Гван Нам жасаған, нақты көлемінің төрттен бірі мөлшеріндегі және Теңіз патшасы Жан Бо го мемориалдық қоғамы сыйға берген "Жан Бо гоның сауда кемелері" және қытай шебері Лу Гуанчжэннің липа ағашынан жасаған "Теңіз патшасы Жан Бо го" атты 8м x 2,2м үлкен ағаш фрескасы қойылған. Екінші қабаттағы тұрақты көрме залы тиісті экспонаттармен "Түбір", "Чхонхэджиннің қалыптасуы", "Теңіз империясы" және "Саяхат" тақырыптары бойынша төрт бөлікке бөлінген.
Сапар уақыты
Қыс мезгілі 09:00 – 18:00. Жаз мезгілі 09:00 – 19:00.
Summer Season 09:00 a. m – 07.00 p. m
Мәдени сілтемелер
Жан Бого және оның ерліктері 1965 жылғы Оңтүстік Корея фильмі «Жан Бого»ның сюжеті болды, оны Ан Хён Чоль түсірді, ал басты рөлдерді Шин Ён Гюн мен Ли Мин Джа ойнады. Фильмнің ағылшын тіліндегі атауы – «Адмирал Чанг». Оңтүстік Корея теңіз күштері өзінің 209-шы түріндегі алғашқы суасты қайығын Жанның құрметіне «Адмирал Чанг Бого» деп атады. Жанның өміріне арналған жоғары көркемделген туынды 2004 жылғы корей драмасы «Теңіз императоры» болды, онда Чой Су Джон Жан Бого рөлін ойнады. 2009 жылдың наурыз айында Корея Республикасының Теңіз күштері Сомали жағалауындағы қарақшылыққа қарсы күресу үшін «Чхонхэ» қарақшылыққа қарсы бөлімін құрды. Бұл бөлім Жан Богоның Силла және Тан суларындағы қарақшылықпен күресу үшін құрған «Чхонхэджин» теңіз базасының атымен аталады. Шэньян қаласында 2007 жылы Жан Богоға арналған ескерткіш ашылды. «Тың түбірлеріңді іздеу» телесериалының бір бөлімінде Дэвид Чангтың әкесінің бірінің бабасы Жан Бого болғаны анықталды.