Гулбранд Лунде: Норвеж саяхатшысы және саяси қайраткері
Gulbrand Lunde
Гулбранд Лунде (1901-1942) – норвежский химик, политик, министр при Видкуне Квислинге. Его смерть окутана тайной: несчастный случай или убийство нацистами? Тайна личности.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлбранд Оскар Йохан Лунде (14 қыркүйек 1901 – 25 қазан 1942) – норвегиялық саясаткер және химик, Nasjonal Samling партиясының мүшесі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Видкун Квислингтің құрамдас үкіметінде министр болды. Оның 1942 жылғы өлімі жазатайым оқиға деп есептелді, алайда 2012 жылы жарық көрген Лунде өмірбаянында оның мәдени көзқарастары нацистік Германия үкіметінің көзқарастарымен келіспегендіктен қастандықпен өлтірілгені анықталды.
Norwegian politician (1901–1942)
Gulbrand Oscar Johan Lunde (14 September 1901 – 25 October 1942) was a Norwegian chemist and politician of the Nasjonal Samling party who became a minister in the collaborationist government of Vidkun Quisling during World War II. His 1942 death was deemed accidental, although a 2012 biography of Lunde concluded that he was assassinated because his cultural views clashed with those of the government of Nazi Germany.
Отбасы
Лунде Берген қаласында, сол кездегі Швеция-Норвегияда, архитектор Сигурд Лунде (1874–1936) мен Инга Гру (1870–1948) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Берген қаласында өсті. 1929 жылғы 6 наурызда Мари Хонория Холлинг Вулфсбергке (1907 жылғы 26 тамыз – 1942 жылғы 25 қазан) үйленді.
Lunde was born in Bergen in what was then Sweden Norway, the son of architect Sigurd Lunde (1874–1936) and Inga Grue (1870–1948). He was raised in Bergen. On 6 March 1929, he married Marie Honoria Halling Wulfsberg (26 August 1907–25 October 1942).
Білім және химиялық мансап
Лунде Швейцарияның Цюрих қаласындағы ЭТХ-да (Eidgenössische Technische Hochschule Zürich;) және Германияның Фрайбург қаласындағы Фрайбург университетінде оқыды. 1925 жылы Германияда химия ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1927 жылы Норвегияның Осло қаласындағы Осло университетінің химия кафедрасында қызмет етті. 1929 жылы Норвегияның Ставангер қаласындағы Герметикалық индустрия лабораториясының директоры болу үшін екі профессорлық қызметтен бас тартты. Ол Норвегияның консерві өнеркәсібінің дамуына зор үлес қосты және биохимия және витаминдер тақырыбында бірнеше ғылыми еңбектер жазды.
Lunde studied at the ETH Zurich (Eidgenössische Technische Hochschule Zürich; ) in Zürich, Switzerland, and at the University of Freiburg in Freiburg im Breisgau, Germany. In 1925 he received a doctorate in chemistry in Germany. In 1927 he was employed at the chemistry department at the University of Oslo in Oslo, Norway. In 1929 he turned down two offers of professorships to become the director of the Hermetikkindustriens Laboratorium in Stavanger, Norway. He was central to the development of the Norwegian canning industry and wrote a number of scientific treatises on biochemistry and on vitamins.
Ұлттық жинақтау
Лунде Видкун Квислингтің жақтаушысы ретінде тез танылып, Квислингтің «Nasjonal Samling» саяси партиясының алғашқы мүшелерінің бірі болды. Ол 1933 жылы Ставангерде «Nasjonal Samling» партиясын құруға қатысып, содан кейін сол күздегі сайлау науқанында белсенділік танытты. Лунде «Nasjonal Samling» партиясының көрнекті спикерлерінің бірі және тиімді әкімші болды. 1934 жылы партия дауыстардың 12 пайызын алғанда, ол Ставангер қалалық кеңесіне өкіл болып сайланды. Квислингтің бірінші кабинетінде оған әлеуметтік істер министрі лауазымы ұсынылды, бірақ Лунде одан бас тартты. Көтеріліс алты күннен кейін сәтсіз аяқталды. 1940 жылдың 24 сәуірінде Йозеф Тербовен Норвегияның неміс рейхкомиссары болып тағайындалды. Норвегиядағы әскери науқан 1940 жылдың 10 маусымында Германияның Норвегияны басып алуымен аяқталды, ал Нигардсвольд үкіметі эмиграциядағы Норвегия үкіметі ретінде жалғасты. Темірқасық Тербовен Норвегияда дербес билік жүргізді, ал ел соғыс аяқталғанға дейін неміс оккупациясы астында қалды. 1940 жылдың 25 қыркүйегінде Тербовен Норвегия королі Хакон VII және эмиграциядағы Нигардсвольд үкіметін қызметтен шеттетуді жариялады, «Nasjonal Samling» партиясынан басқа барлық саяси партияларды тыйым салды және елді басқаруға көмектесу үшін 11 «Nasjonal Samling» мүшесінен әкімшілік кеңес құрды, олардың мақсаты – ақырында «Nasjonal Samling» партиясының басшылығымен Норвегияның құрамдас үкіметін құру болатын. 1942 жылдың 1 ақпанында Норвегияның ұлттық үкіметі ретінде Квислинг режимі құрылды, ол елдегі тікелей неміс азаматтық басқаруын алмастырды, бірақ іс жүзінде Тербовен Норвегияны басқаруын жалғастырды. Лунде Квислинг режимі кезінде мәдениет және ақпарат министрі қызметін атқарды. Мәдениет және ақпарат министрі ретінде Лунде Норвегиядағы рухани өмірді бақылауға тырысты. Ол сөздері мен лекциялары арқылы норвегиялық ұлттың дамуына қатысты өз пікірлерін негіздеу үшін викинг дәуірінен бастап өзінің заманына дейінгі мәдени-тарихи байланыстарды көрсетті. Профессор Гуннар Скирбекк неміс барлау қызметінің есебіне сілтеме жасайды, онда нацистік Германия үкіметі Лундеге күмәнмен қарағаны айтылады, себебі ол норвегиялық халықты басымдыққа қойды, бұл Норвегияның басқа германдық халықтардан ерекшеленуі дегенді білдірді. 1942 жылдың қыркүйегінде Лунде және Джим Йоханнесен, «Nasjonal Samling» партиясының әскериленген жарымәскери ұйымы «Hirden» музыка бөлімінің жетекшісі, еврей скрипкашысы Эрнст Глазерді кездесуге шақырды. Олар Глазерді Норвегиядағы Холокост кезінде оған ештеңе болмауы үшін Швецияға қауіпсіз жолдауды ұйымдастырды.
Lunde quickly distinguished himself as a keen supporter of Vidkun Quisling and was one of the first members of Quisling′s political party, Nasjonal Samling He participated in the establishment of Nasjonal Samling in Stavanger in 1933 and was active in the election campaign the same autumn. He was one of Nasjonal Samling′s foremost speakers and was an efficient administrator. In 1934, he was elected as a municipal council representative in Stavanger when the party received 12 percent of the vote. and appointed Lunde minister of social affairs in what is referred to as Quisling′s First Cabinet, but Lunde declined the position. The coup failed after six days, On 24 April 1940 Josef Terboven became the German Reichskommissar of Norway, and the Norwegian campaign ended on 10 June 1940 in the German conquest of Norway, with the Nygaardsvold government becoming Norway's government in exile. Meanwhile, Terboven exercised nearly dictatorial power in Norway, which remained under German occupation for the rest of the war. On 25 September 1940, Terboven proclaimed the deposition of King Haakon VII of Norway and the Nygaardsvold government in exile, banned all political parties in Norway other than Nasjonal Samling, and replaced the Administrative Council by appointing a group of 11 Nasjonal Samling members to help him govern Norway as kommissariske statsråder , with a goal of eventually establishing a collaborationist Norwegian government under Nasjonal Samling. On 1 February 1942, the collaborationist Quisling regime was established as Den nasjonale regjering of Norway, technically replacing direct German civil administration of the country, although in practice Terboven continued to govern Norway. Lunde continued to serve as minister of culture and public information in the Quisling regime. As minister of culture and public information, Lunde tried to gain control over intellectual life in Norway. Through speeches and lectures, he drew cultural historical lines from the Viking Age up to his own time to substantiate his opinions about the development of the Norwegian nation. Professor Gunnar Skirbekk cites German intelligence reports which indicate that the Nazi German government was skeptical of Lunde because he emphasized the Norse people, which meant a demarcation of Norway from the other Germanic peoples. In September 1942, Lunde and Jim Johanessen, the leader of the music unit of the Nasjonal Samling′s uniformed paramilitary organization Hirden, invited the Jewish violinist Ernst Glaser to a meeting. They arranged transport to Sweden for Glaser to avoid anything happening to him during the Holocaust in Norway.
Өлім
1942 жылдың 25 қазанында сағат 20:30-да Лунде, оның әйелі Мари және Берген Хордаланд округінің басшысы Кристиан Аструп Хирден мүшесі Рольф Бреннфорд басқарған машинамен Ромсдалсфьорд арқылы Эйдсбьгдаға және одан әрі Андальснеске бару үшін Алесундтан жолға шықты. Автомобиль шамамен сағат 22:00-де Ромсдалдағы Вейдегі Вэгге паром терминалына жетті. Лунде мен оның әйелі артқы орындықта ұйықтағанда, Бреннфорд машинадан түсті. Екі неміс офицері күзетіп тұрған паром кемесі, кемежайға жақындау үшін қозғалтқышын іске қосты, бірақ керісінше, жағалаудан алыстап кетті, нәтижесінде машина алға жылжып, терең суға құлады. Аструп батып келе жатқан машинадан қашып шықты, ал Лунде мен оның әйелі суға батып қайтыс болды. Осы оқиғадан кейін паром терминалдарында мұндай апаттарды болдырмау үшін кедергілер орнату туралы бұйрық берілді. 1942 жылдың 1 қарашасында Ослода Лунде мен оның әйеліне арнап үлкен еске алу шарасы өтті. Олардың денелері кремацияланды, ал пепелі кейін Норвегияның Вик қаласында Викриге жақын орналасқан Хопперстад ағаш шіркеуіне қойылды. Лунде мен оның әйелінің өлімі күдікті деп саланып тергелді, бірақ тергеу нәтижесінде бұл оқиға жазатайым болғаны анықталды. Дегенмен, олардың өлтірілгені туралы әңгімелер тарады, ал 2012 жылы жарық көрген Лунде өмірбаянында оның өлімі немістердің ұйымдастырған қастандығы екені айтылды. Немістер "герман халықтары" тұжырымдамасына сай келмейтін, "норс" дәстүріне ерекше назар аударған, өкілдігі қиын болған министрден құтылуды қалаған.
At 20:30 on 25 October 1942, Lunde, his wife Marie, and county manager for Bergen Hordaland Christian Astrup departed Ålesund in a car driven by Hirden member Rolf Brennford for a journey that required a ferry passage on the Romsdalsfjord to Eidsbygda and on to Åndalsnes. The car arrived at the ferry terminal at Våge in Veøy in Romsdal at approximately 22:00. While Lunde and his wife slept in the back seat, Brennford got out of the car. The ferry, guarded by two German officers, started its engine to move a little closer to the quay, but instead it moved away from shore, causing the car to roll forward and plunge into the deep water. Astrup escaped from the sinking car, but Lunde and his wife drowned. The incident led to an order to install booms at ferry terminals to prevent similar accidents. A large memorial service was held in Oslo for Lunde and his wife on 1 November 1942. They were cremated, and their urns later were placed at Hopperstad Stave Church near Vikøyri in Vik, Norway. The deaths of Lunde and his wife were investigated as suspicious, but the investigation concluded that they were accidental. However, rumors circulated that they were murdered, and a 2012 biography of Lunde concludes that his death was an assassination staged by the Germans, who wanted to get rid of a troublesome minister whose focus on the more narrow "Norse" tradition did not fit in with the wider concept of "Germanic peoples" favored by the Nazi Party.